Opinie

Ik sta achter Hollande, zoals ik na 9/11 ook achter Bush stond

Nu het ook hier oorlog is, zouden we achter de Franse president moeten staan.

Francois Hollande inspecteert de troepen tijdens een militaire ceremonie. Beeld afp

François Hollande had het woord oorlog amper in de mond genomen, of er barstte een spervuur van kritiek los. De Franse president klonk te veel als George W. Bush, die de dag na 9/11 de 'oorlog tegen het terrorisme' had uitgeroepen. We weten wat daarvan kwam: oorlogen in Afghanistan en Irak, mistastende inlichtingendiensten, Guantánamo Bay, Abu Ghraib, westers prestigeverlies, meer haat in de moslimwereld, meer antisemitisme, meer aanslagen.

Voor de betweters die Hollande nu al weghonen is het goed te weten wat Bush wel bereikte. Heel Amerika schaarde zich achter de president. Vladimir Poetin verklaarde zich solidair, net als Gerhard Schröder en Le Monde ('wij zijn allen Amerikanen'). Yasser Arafat veroordeelde de aanslagen. Artikel 5 van het NAVO-verdrag trad in werking en Bush beloofde Al-Qaida en de staten die terroristen onderdak verleenden op eigen terrein te bestrijden. Wie niet voor Amerika was, was tegen Amerika. Het was het startsein voor een ongekende morele herbewapening en leidde binnen zes weken tot de val van de Taliban.

Osama bin Laden werd niet gepakt (dat gebeurde pas tien jaar later onder Barack Obama), maar sinds 2001 bleef het Amerikaanse grondgebied gevrijwaard van een grote aanslag. De leider van de westerse wereld sloeg van zich af, lang niet altijd even succesvol, maar maakte duidelijk waarvoor hij stond: voor vrijheid en democratie. Dat waren toen geen holle frasen. Er bestaat nu het idee dat Bush alles verkeerd heeft gedaan, maar de Amerikaanse president kon de aanslagen in New York en Washington niet over zijn kant laten gaan. Het was een oorlogsverklaring uit de diepste krochten van de moslimwereld aan het vrije Westen. De 'global war against terror' ging niet tegen de islam of de moslims, maar tegen kwaadaardige extremen. Dat was genuanceerd en specifiek.

Voormalig Amerikaans president George W. Bush met zijn vrouw (L) herdenkt de slachtoffers van de aanslagen in Parijs voor aanvang van een basketbalwedstrijd. Beeld ap

Show, meer niet

Van de eensgezindheid van toen is niets over, maar het is veel te makkelijk om Bush daarvan de schuld te geven. In Europa klonken na drie weken al stemmen die de aanslagen relativeerden en de Europeanen waren ook solidair met het getroffen Amerika om te voorkomen dat het wild om zich heen zou slaan. De Europeanen wilden geen oorlog voeren, maar hun morele comfort bewaren, een scheiding der geesten die zich aan de vooravond van de Irakoorlog openbaarde.

Dat er nu een man in het Witte Huis zit die de Europese bedenkingen van toen deelt, wil niet zeggen dat beide werelddelen weer naar elkaar zijn gegroeid. Integendeel, Amerika leidt onder Obama 'op afstand', mede uit frustratie over verzakende bondgenoten, waardoor Europa dat nu in de frontlinie van de moslimterreur ligt de klappen mag opvangen. In New York kleurt de nieuwe WTC-toren blauw-wit-rood, maar het is het soort feestverlichting waarmee ook de Europese lichtsteden - Parijs voorop - een warme gloed verspreiden. Het is show, meer niet.

Daarmee betaalt Europa de prijs voor de verwijdering die sinds 9/11 van Amerika is ontstaan. Er waren uitzonderingen, zoals Tony Blair, maar die moet oppassen niet voor oorlogsmisdaden te worden veroordeeld. Waar Duitsland met de vluchtelingencrisis en Frankrijk met de moslimterreur voor hun grootste krachtproef sinds de Koude Oorlog staan, mogen de Britten zich binnenkort uitspreken over een 'Brexit'. Dat zegt iets over het klimaat in Europa, dat weinig solidair is, zonder gezamenlijke strategie tegen het jihadisme.

De aanslagen in Parijs konden zelfs op touw worden gezet vanuit Brussel, de Europese hoofdstad. Dan is het al heel wat als aangeslagen yuppen een glas wijn op een terrasje in de Marais als 'verzetsdaad' vieren. Het verschilt overigens weinig van de oproep van Bush aan zijn fellow Americans om na 9/11 bij wijze van patriottische plicht door te gaan met shoppen. In consumentisme doen Amerika en Europa weinig voor elkaar onder.

Wel kunnen Europeanen van Amerikanen leren dat het goed is om zich in tijden van nood achter hun leiders te verenigen. Nu het ook hier oorlog is, zouden we achter de Franse president moeten staan. Kost mij geen moeite, want ik vond toch al dat Hollande het beter doet dan zijn suffe imago.

Maar bij ons vreest de VVD dat Frankrijk 'misbruik' van de situatie gaat maken door de Europese begrotingsregels los te laten. Anders dan Halbe Zijlstra heb ik nooit gedacht dat Frankrijk een beter land wordt als ze daar minder gaan lunchen. En veel beter dan de splijtzwam Marine Le Pen, van wie je nu al weet dat haar verkiezing tot burgeroorlog gaat leiden, is de zittende socialistische president geschikt om een Europese manier van leven te verdedigen die ook ik op prijs stel.

Daarom sta ik achter François Hollande, zoals ik na 9/11 ook George W. Bush het voordeel van de twijfel gaf. Je kunt niet halverwege de oorlog tegen de mondiale moslimterreur de handdoek in de ring gooien, of blijven doen alsof die niet moet worden gevoerd. Dat is voor mij de les van de Parijse onheilsnacht van vrijdag de dertiende november.

Dirk-Jan van Baar is historicus.

Francois Hollande Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.