'Ik oefen Nederlands met mijn Marokkaanse buurvrouw, maar ik begrijp haar bijna niet'

Wat maak je mee als nieuwkomer in Nederland? Door de ogen van het gezin van Layla (36) en Mohannad (40) volgen we het dagelijks leven van een vluchtelingengezin. Deel 34: een andere taalschool.

Mohannad (paarse trui) en Layla leren Nederlands bij Nederlands de Baas in Nijmegen. Beeld Marcel van den Bergh

Negen witte laptopjes staan opengeklapt in het lokaal. Mohannad heeft als een middelbare scholier een melige rode sticker op die van hem geplakt: 'Dive naked. Everything looks bigger under water.'

Hardop lezen de cursisten zinnen op waarbij ze de verwijswoorden moeten invullen. 'Wij krijgen een groot cadeau van mijn ouders. Mijn ouders geven een groot cadeau aan ...' Mohannad denkt even na, zegt dan: 'Aan ons.'

Het klasje vindt plaats in het omgebouwde tuinhuis van Margriet van Baasbank, docent en eigenaar van taalschool Nederlands de Baas. Een paar weken geleden begonnen Mohannad en Layla hier aan een nieuwe inburgeringscursus. De cursus bij hun vorige taalschool was voor de zomervakantie op een debacle uitgelopen. 'Er waren de docent computers beloofd voor in het leslokaal, maar die waren er maanden later nog steeds niet.' Ook zaten Mohannad en Layla daar in de klas bij twee analfabeten, waardoor de lessen wel heel erg traag gingen. Uiteindelijk doekte de taalschool zichzelf na een half jaar op.

Dit soort praktijken kan bestaan dankzij de marktwerking die is ingevoerd bij de inburgering. Inburgeraars kunnen bij overheidsinstantie Duo maximaal 10 duizend euro lenen, waarmee ze zelf hun taallessen dienen in te kopen. Bij de eerste taalschool spendeerden Mohannad en Layla in vijf maanden tijd ieder een kwart van hun budget. Hun voormalige docent hielp hen na die teleurstellende ervaring bij het zoeken naar een ander instituut. Zo kwamen ze terecht bij Nederlands de Baas, vlak bij hun huis in de Nijmeegse wijk Hatert.

Docent Van Baasbank nam een intaketoets af bij alle cursisten uit hun oude klasje. De niveaus bleken tot haar verbazing zo ver uit elkaar te liggen dat de negen mensen over drie bestaande groepen werden verspreid.

'Er is niks mis met marktwerking', zegt docent Van Baasbank. 'Maar er zou wel enig toezicht moeten zijn op wat er op de scholen gebeurt.' Haar bedrijf bestaat sinds januari en werkt nu al op drie locaties voor ongeveer honderd cursisten. Al die tijd is er nog geen controle geweest. Ze doet haar best en denkt kwaliteit te leveren, maar had ze kwaad in de zin gehad, dan had ze ook gewoon haar gang kunnen gaan.

De les valt even stil als er een straaljager overkomt die een oorverdovende herrie produceert. Mohannad meent aan het geluid te horen dat het een Mig-toestel is. Het klinkt anders meer als een Sukhoi, vindt klasgenoot Hamid. Docent Van Baasbank: 'Toch eigenlijk best wel erg dat jullie dat verschil weten.'

Vorige week nog werd een Syrisch dorp gebombardeerd waar Hamid en twee andere cursisten familie hebben. Als je dat soort verhalen hoort, is het niet zo gek dat niet iedereen zich altijd kan concentreren op Nederlandse voornaamwoorden, vindt de docent. Maar weer over tot de orde van de dag: een spelletje rondom de vocabulairelijst die de cursisten vorige week moesten bestuderen: kaaswinkel, prei en ondergoed komen voorbij.

Drie keer per week hebben Layla en Mohannad nu les, drie uur per keer. En hoewel ze erg ontevreden waren over hun oude cursus, spreken ze de taal inmiddels al wel een stuk beter dan toen ze een half jaar geleden met lessen begonnen. 'Layla gaat sneller dan ik', zegt Mohannad (in het Engels). 'Juist omdat zij weinig Engels spreekt, dat is een voordeel, dan moet je wel.' Layla (in het Nederlands): 'En ik oefen Nederlands met mijn buurvrouw uit Marokko. Soms spreken we ook een beetje Arabisch, maar zij heeft een moeilijk accent, ik kan haar bijna niet begrijpen.'

Verantwoording

Mohannad El Jechi (40), zijn vrouw Layla (36) en hun twee kinderen Ziad (11) en Ibrahim (9) kwamen in september 2015 als vluchtelingen naar Nederland. De familie is van Palestijnse origine en woonde eerder in Syrië en Saoedi-Arabië. In november 2016 kregen ze een huurhuis toegewezen in Nijmegen. Lees hier alle eerdere verhalen.

Een gebrek aan sociale contacten met Nederlandssprekenden is voor veel andere cursisten een struikelblok, ziet Van Baasbank. 'Buiten de lessen oefenen ze nauwelijks. Ze leven in een driehoek tussen huis, supermarkt en school.'

Mohannad denkt dat het ook een groot verschil zou maken als hij aan het werk gaat in een Nederlands bedrijf. Hij zou best aan de slag willen op de dagen dat hij geen inburgeringsles heeft, maar een baan vinden voor twee dagen per week is tot nog toe niet gelukt. 'Laatst hadden ze bij het uitzendbureau wel een functie voor me gevonden als lasser. Maar dat was een fulltimebaan en dat is niet te combineren met de taalcursus. Ook zeiden ze dat ik eigenlijk eerst beter Nederlands moet leren.' Dus focust hij zich voorlopig nog op verwijswoorden en de juiste uitspraak van de oe- en de ui-klank.

Sjoemelende ambtenaar met taalschool ontslagen

De gemeente Utrecht heeft aangifte gedaan tegen een ambtenaar van de afdeling Werk en Inkomen die vanuit zijn functie vluchtelingen doorverwees naar zijn eigen taalschool, Maximaal Taal, vermoedelijk om daar stevig geld aan te verdienen. Hij is inmiddels ontslagen bij de gemeente wegens plichtsverzuim en belangenverstrengeling. Hij had zijn werkgever niet gemeld dat hij ook een eigen bedrijf had.

Maximaal Taal was tot voor kort in het bezit van een keurmerk van Blik op Werk, de organisatie die toezicht moet houden op de markt van taalaanbieders. Dat keurmerk zou kwaliteit moeten garanderen, maar er was eerder al veel kritiek op de gebrekkige controle van nieuwe taalaanbieders. Gemeenten hebben bovendien nauwelijks zicht op de inburgeringsmarkt, blijkt ook uit de Utrechtse affaire. 'Omdat de gemeente geen directe relatie heeft met taalscholen weten wij niet welke statushouders gebruikgemaakt hebben van de diensten van de betreffende taalschool', schrijft het Utrechtse college aan de gemeenteraad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden