INTERVIEW

'Ik neem de nabestaanden van de kapers niks kwalijk'

Gonda Stel was 11 jaar toen een Molukse man haar klas binnenkwam en de gijzeling begon. 'Nu pas kan ik zonder veel angst langs de plek waar het was.'

Gonda Stel, gegijzelde in de basisschool van BovensmildeBeeld Harry Cock / de Volkskrant

De kinderen uit de vijfde klas van de basisschool in Bovensmilde bespraken net het weekeinde toen een Molukse man het lokaal binnenkwam. 'Doe de gordijnen dicht', zei hij op kalme toon tegen de leraar. Toen die twijfelde, hief de Molukker zijn geweer.

23 mei 1977, de 11-jarige Gonda Stel keek doodstil toe.

'Het was maandagmorgen, we hielden een kringgesprek. Vanuit het niets was hij daar: een grote Molukse man met een zwart wapen. Hij was kalm en beleefd. Toen de leraar niet meteen reageerde op zijn verzoek de gordijnen te sluiten, richtte hij zijn wapen.

'Alle Molukse en getinte kinderen moesten naar huis, de rest moest verzamelen in de aula. De leraar zei dat we schriften en potloden moesten meenemen zodat we onszelf konden vermaken. Ik was zo verbouwereerd, dat ik het vergat. Na een tijdje verzamelde ik al mijn moed en vroeg aan een leraar of ik mijn spullen alsnog mocht ophalen in het lokaal. Onder begeleiding van een van de Molukkers, die zijn geweer op mij gericht hield, mocht dat.

'We zaten er vijf dagen. Ik weet niks meer over eten of drinken. Het was er wel, maar ik kan me niet herinneren dat ik iets at. Ik was bang, zoals velen. We wisten niet precies wat er aan de hand was, maar we merkten dat de vier Molukkers onrustig werden. Ze liepen de hele tijd heen en weer.'

'Samen met een aantal andere kinderen moest ik meekomen naar een lokaal. Er stonden twee ramen open. We moesten roepen: 'Van Agt, wij willen leven!' Een Molukker zei dat we harder moesten schreeuwen. Ik wist toen niet waarom.

'De een na de ander werd ziek. Er werd een lokaal ingericht voor zieke kinderen. Ikzelf kreeg het erg benauwd. Een Molukker kwam bij me zitten, hij was aardig. Hij gaf me kauwgum, maar ik vertrouwde hem niet. Ik stopte het in mijn schoen.

'Na een aantal dagen mochten de zieke kinderen weg. We werden opgehaald met ambulances. We moesten met z'n tweeën op een brancard liggen. Ik wilde eerst niet, omdat mijn zusje nog in de school was. Maar ik moest. Later die dag werden alle andere kinderen ook vrijgelaten.

'Het ging erg slecht met me. Ik had last van slapeloosheid en heb alle trauma's gehad die je maar kunt hebben. Ik heb destijds wel een paar keer hulpverlening gekregen, maar het loste niks op. In 2007, dertig jaar na de gijzeling, ben ik weer in de hulpverlening terechtgekomen en ik loop er nu nog.'

'Ik ben angstig, vertrouw niks. Het gaat nu wel iets beter, maar ik kijk nog altijd achterom. Ik kan niet in afgesloten ruimten zitten. Als we uit eten gaan kies ik een plek met zicht op de deur. Ik wil de uitgang altijd kunnen zien.

'Pas in 2007 zijn slachtoffers van de gijzeling en Molukkers in Bovensmilde weer met elkaar gaan praten. Vrijwilligers proberen ons samen te brengen om wederzijds meer begrip te kweken. Ik ben blij dat ik het gesprek ben aangegaan. Nu pas kan ik zonder al te veel angst langs de plek lopen waar de school stond.

'Ik neem de nabestaanden van de kapers niks kwalijk. Veel ouders wisten totaal niet waarmee hun kinderen bezig waren. Ik snap dat ze precies willen weten wat er met hun familieleden is gebeurd. Daar hebben ze ook recht op. De schadevergoeding waar sommigen om vragen, vind ik wel wat ver gaan.

'Bij een feest in het dorp kwam een Molukse vrouw naar me toe. Ze was ten tijde van de gijzeling langs de deuren gegaan om eten in te zamelen voor de kinderen. Ze zei: 'Ik wil je een hand geven.' Dat deed me goed.

'Ik zou willen dat de overheid meer had gedaan. We hebben weinig hulp gehad bij de verwerking. Alle initiatieven komen bij onszelf vandaan. Het helemaal afsluiten zal nooit lukken, de pijn verzachten hopelijk wel. Zowel voor ons als voor de nabestaanden van de kapers. Zolang we het maar niet overdragen op de volgende generatie. 'Gelukkig spelen onze kinderen weer met elkaar.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden