Column

Ik mis Barack Obama nu al

Terwijl de voorverkiezingen voortrazen, raak ik bevangen door een vreemde sensatie: ik mis Barack Obama. Welnu, natuurlijk ben ik het oneens met veel van Obama's besluiten. En ik ben teleurgesteld in de aard van zijn presidentschap. Maar tijdens deze campagne lijkt het alsof sprake is van een algehele neergang in de gedragsnormen. Veel tekenen van Obama's karakter en leiderschap, die wellicht te veel voor lief zijn genomen, ontbreken opeens of zijn heel schaars.

Barack Obama. Beeld afp

De eerste en belangrijkste daarvan is basale integriteit. De regering-Obama is opvallend schandaalloos. Denk terug aan hoe het Iran-contra- of het Lewinsky-schandaal veel van de Reagan- en Clintonjaren opslokten. Niet bij Obama. Hij en zijn staf hebben zich opvallend rechtschapen gedragen. Hillary Clinton moet voortdurend defensieve persconferenties geven als ze weer eens een vagelijk duistere sluiproute moet uitleggen, maar Obama hoeft dat niet.

Obama en zijn vrouw hebben niet alleen zelf superieure integriteit getoond, ze hebben meestal ook mensen aangetrokken met zulke persoonlijke normen. Er lopen allerlei lelijke figuren rond in de politiek, ook in het Clinton-kamp en in de regering van gouverneur Chris Christie. Deze soort is geweerd uit het team-Obama.

Ten tweede, een gevoel van basale humaniteit. Donald Trump besteedt een groot deel van zijn campagne aan het uitleggen dat moslimimmigratie moet worden tegengehouden. Dat kun je alleen zeggen als je Amerikaanse moslims als een abstractie ziet. Ondertussen ging president Obama naar een moskee, keek mensen in de ogen en hield een mooie toespraak waarin hij een plek voor ze opeiste als Amerikanen. Trump is telkens ontsnapt aan deze basale zorg en dit respect voor de waardigheid van anderen. Stel je voor dat de Obama's gaan werken voor het goede doel waarvoor jij je ook inzet. Dan zul je blij zijn dat ze meehelpen. Zou je dat zo makkelijk zeggen over Ted Cruz?

Donald Trump. Beeld afp

Ten derde, degelijke besluitvorming. Ik heb veel mensen gesproken die zeiden teleurgesteld te zijn dat de president hun advies niet had overgenomen. Maar zulke stafleden waren er bijna altijd van overtuigd dat hun mening wel serieus was genomen.

Obama's basisaanpak is om zijn waarden zo veel mogelijk te promoten binnen de grenzen van een bepaalde situatie. Bernie Sanders is zo verblind door zijn waarden dat de realiteit van de situatie niet tot zijn brein lijkt door te dringen.

Neem gezondheidszorg. Obamacare erdoor krijgen was een enorm werk dat tot twee grote nederlagen leidde in tussentijdse verkiezingen. Het nam uiteindelijk maar de zorg weg van een kleine minderheid van Amerikanen. Sanderscare zou de ziektekostenverzekering via hun werkgever wegnemen bij tientallen miljoenen tevreden klanten, het zou de zorgverzekeringsindustrie ruïneren en tot massale nieuwe belastingverhogingen leiden. Sociale opschudding van epische omvang.

Om te denken dat je Sanderscare kunt aannemen in een gepolariseerd Washington en in een land dat zeer wantrouwig staat tegenover de overheid is leven in een intellectueel sprookjesland. Obama mag soms te voorzichtig geweest zijn, vooral in het Midden-Oosten, maar hij is tenminste in staat de realiteit van de situatie te begrijpen.

Hillary Clinton. Beeld epa

Ten vierde, elegantie onder druk. Ik vind het wel charmant dat Marco Rubio op belangrijke momenten nerveus kan worden. Het toont dat hij een normaal mens is. En zelfoverschatting is een van Obama's grootste minpunten. Maar een president moet evenwichtig blijven overkomen, ook onder enorme druk. Obama deed dat, zeker in de financiële crisis. Bij Rubio is dat onzeker.

Ten vijfde, een taai gevoel van optimisme. Sanders of Trump, Cruz of Ben Carson aanhoren op campagne is je onderdompelen in de pornografie van pessimisme, om te concluderen dat dit land aan de rand van de afgrond staat. Dat is simpelweg niet waar.

Mensen worden meer door hoop en kansen gemotiveerd om wijze keuzes te maken dan door angst, cynisme, haat en wanhoop. Anders dan veel van de huidige kandidaten appelleert Obama niet aan die passies.

Obama's temperament is niet altijd perfect geweest. Te vaak was hij minachtend, afwezig, rancuneus, insulair. Maar er sluipt nu een toon van lelijkheid in de wereld, terwijl democratieën op de terugtocht zijn, tribalisme in de lift zit, en wantrouwen en autocratieën een centrale plek opeisen.

Obama straalt een ethos van integriteit, humaniteit, goede manieren en elegantie uit die ik al begin te missen, en die we vermoed ik allemaal een beetje zullen missen, ongeacht wie hem vervangt. © NYT

David Brooks is columnist van The New York Times.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden