'Ik maak voorstellingen voor de gezellige mens' INTERVIEW CABARETIERE TINEKE SCHOUTEN OVER HAAR PUBLIEK

Tineke Schouten hoort bij het entertainment; ze is een artieste van en voor het volk. Maar een artieste van het volk is iets anders dan een volkse artieste. 'Wat ik maak, is niet pretentieloos.'

Na afloop van de voorstelling gaat ze graag nog even naar de foyer om na te praten met haar publiek. Handjes schudden, borreltje drinken, soms ook een bitterballetje erbij, als de betreffende schouwburg die avond de frituurpan tenminste nog aan heeft staan.


Praten over hoe de mensen haar show vonden, of het nog beter was dan vorig jaar, foto's maken. Tineke Schouten is nergens te beroerd voor. 'Dan voel ik ineens zo'n trillende arm om me heen van iemand die met me op de foto wil. Maar dat snap ik wel, op mijn achttiende ben ik een keer op Toon Hermans afgestapt om hem een handje te geven en ik was doodnerveus. Die ontmoetingen in de foyer, dat vinden de mensen leuk. En zo langzamerhand leer ik mijn publiek een beetje kennen. Heel trouw zijn ze, de moeders die vroeger in de zaal zaten, zijn nu oma geworden. Soms zitten ze met drie generaties naast elkaar op een rij: oma, dochter, kleindochter. Mannen ook ja.'


Binnenkort gaat Tineke Schoutens twintigste theatershow in première met als titel LOL Inclusive. Toen in mei van dit jaar de nieuwe seizoensbrochures verschenen, was LOL Inclusive in veel theaters in no time uitverkocht. Zoals het eigenlijk al gaat vanaf het begin van haar carrière.


'Ik maak voorstellingen voor de gezellige, opgewekte mens, de mens van hupsakee de schouders eronder, de mens die wat wil maken van zijn leven. Maar wat ik maak, is niet pretentieloos. Natuurlijk ben ik vooral bekend door al die typetjes, maar ik zing ook liedjes die ergens over gaan, die je gerust geëngageerd kunt noemen. En ook dat vindt mijn publiek mooi. Ik heb nog maar zelden meegemaakt dat er na de pauze lege stoelen in de zaal zijn.'


Je hebt publiek dat naar opera gaat, naar ballet en naar modern toneel, genres die vaak als elitair worden gezien. Je hebt publiek dat houdt van musicals, cabaret en entertainment. En je hebt het publiek van Frans Bauer en De Toppers.


Tineke Schouten hoort bij het entertainment; ze is een artieste van en voor het volk. Maar een artieste van het volk is iets anders dan een volkse artieste.


Schouten: 'Ik wil dat best als compliment beschouwen, maar het ligt er wel aan vanuit welk perspectief dat wordt gezegd. In dit land is men al snel geneigd iedereen in een hokje te stoppen, en ik hoor kennelijk in het hokje 'volks' thuis. Maar wat wordt daarmee bedoeld? De zogenaamde kunstkenners die mij volks noemen, zijn meestal nog nooit bij mijn shows geweest.


'Bij mij in de zaal zit een dwarsdoorsnede van het gewone Nederlandse volk, dat is zo. Maar wat is gewoon? De mensen die naar mijn shows komen zijn doorgaans aardige, nette mensen, goed gekleed, ze zijn vaak nog even naar de kapper geweest, ze gaan echt een avond uit. Ik heb publiek van acht tot tachtig. Er zitten vriendinnenclubjes in de zaal en bedrijfsuitjes, zoals groepen artsen die met elkaar een avondje uit willen.'


Tineke Schouten is de dochter van een supermarkteigenaar (Spar) uit Haarlem. Die middenstandersmentaliteit van 'hard werken voor je geld, en niet zeuren' is haar altijd lief geweest. Ook in het theater is het hard werken, al 28 jaar lang. Nooit eens een jaartje ertussenuit, geen sabbatical. Zomers even uitrusten en dan weer een nieuw programma schrijven. En dan het land in, op naar haar publiek.


'Ik ben trouw aan mijn publiek. Ik snap die arrogantie niet van sommige artiesten die klagen over al dat reizen. Dat gezeur over die files, wees blij dat je naar je publiek mag! Ik vind reizen gezellig, lekker in de auto, muziekje aan, mijn chauffeur is meteen ook mijn therapeut. En wie krijgt er nu iedere dag nadat hij gewerkt heeft een bos bloemen mee naar huis?'


Acht jaar was Tineke Schouten toen ze voor het eerst een gitaar pakte en liedjes begon te zingen. Het repertoire van Martine Bijl, Joan Baez, Françoise Hardy. Als achttienjarige combineerde ze haar werk als receptioniste (VVV, autodealer) met af en toe 's avonds optreden in luisterliedjesclubs ('ik heb op het biljart het vak geleerd'). Op haar 28ste werd haar komische talent ontdekt, in de Utrechtse cabarets van Hennie Oliemuller en Herman Berkien. Lenie uit de Takkestraat werd een hitsingle en toen werd ze al gauw de Tineke Schouten van die lekker gekke Utrechtse volkswijfies. Een imago dat maar moeilijk te veranderen valt, maar het vechten daartegen heeft ze allang opgeven.


Het publiek is overigens best bereid mee te gaan in haar engagement, zo leert de ervaring, dat is niet alleen uit op een avondje lol alleen. In haar nieuwe show Lol Inclusive bijvoorbeeld, speelt ze zo'n charity-vrouwtje met te veel tijd en te veel geld dat aan goede doelen doet, maar intussen heel wat in eigen zak laat verdwijnen. Als Carla Bruni zingt ze een satirisch chanson over Sarkozy, en ze heeft ook een nummer over krasse bejaarden in de sfeer van Benidorm Bastards, al bedacht ver voordat dat tv-programma een succes werd. Maar ook Bep Lachebek komt terug, een tamelijk volks Utrechts type dat het hele jaar door all inclusive op vakantie is en af en toe alleen naar Nederland terugkomt om haar uitkering op de halen.


Tineke Schouten heeft, zoals het een supermarktdochter betaamt, altijd voor haar eigen inkomen gezorgd. Een inkomen dat momenteel wordt aangevuld met bijverdiensten vanwege de reclamespotjes die ze maakt voor C1000. Dat de gesubsidieerde kunsten een flinke bezuiniging te wachten staat, baart haar niet echt zorgen. 'Toneel, ballet, opera - het moet er allemaal zijn, als het aanbod maar niet te groot is. Want waarom zou je iets maken waar geen markt voor is?'


Maar mocht het er straks van komen dat op het Binnenhof door kunstenaars gedemonstreerd wordt en haar collega's Youp van 't Hek, André van Duin en Brigitte Kaandorp doen ook mee, dan is ze solidair. 'Ja hoor, als ik er iemand blij mee kan maken, doe ik het graag. Beloofd!'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden