Ik maak me drukker om onze maatschappelijke dan om onze ecologische duurzaamheid

Een hardere integratie-druk op nieuwkomers is onontbeerlijk

Wie kan mij uitleggen waarom milieu en klimaat zo'n bevoorrechte positie innemen in beleidsmakend Nederland? Vorige week werd bekend hoe het kabinet de broeikasgassen te lijf wil gaan: het nieuwe Klimaatakkoord wordt uitgewerkt met een glamoureus, superzwaar opgetuigd overlegmodel waar tout Duurzaam Nederland bij betrokken is. Voor de energietransitie zijn maar liefst zes 'overlegtafels' in het leven geroepen. Met groene mensen als Diederik Samsom, Annemieke Nijhof, en met Pieter van Geel als tafelvoorzitter en Ed Nijpels als regisseur.

Waarschijnlijk is dit een goed idee om Nederland eindelijk eens wat groener te maken. Maar mijn punt is meer: waarom wel zo'n zwaar opgetuigd overlegmodel voor het vraagstuk van ecologische duurzaamheid, en niet voor dat van maatschappelijke duurzaamheid?

Ikzelf maak me, eerlijk gezegd, drukker over de verhitting van de samenlevingstemperatuur dan over de opwarming van de aarde. Fragmentatie, politiek wantrouwen, multiculturele spanningsopbouw, toegenomen kansenongelijkheid, een steeds instabielere wereld: welk Nederland geven we eigenlijk aan onze kinderen en kleinkinderen door?

Terecht zei premier Rutte in zijn europragmatische Berlijnse speech dat Europa 'na 1945 het meest welvarende, meest sociale en meest democratische continent ter wereld is geworden'. Maar hoe toekomstbestendig is dat? Precies dat staat op het spel. Wordt het ideaalbeeld van Europa niet juist bedreigd door globalisering, migratie, digitalisering van economie en arbeidsmarkt en de heftige weerstand daartegen van populisten van allerlei snit?

Hoe kan Europa Europa blijven in een heftig veranderende wereld? En hoe kan Nederland daarbinnen Nederland blijven?

Er moet nog veel meer gedacht en gedaan worden om het naoorlogse samenlevingsmodel in zijn kern aan nieuwe generaties na te kunnen laten. Gabriël van den Brink heeft moedig werk verricht met zijn boek Waartoe is Nederland op aarde?. Hierin expliciteert hij, middenin het mijnenveld van nationaal-populisme en dom-linkse identiteitspolitiek, helder de Nederlandse way of life, de Nederlandse samenlevingsnormen. Willen we op termijn harmonieus blijven samenleven in een open, tolerante, sociale maatschappij, dan is een hardere integratie-druk op nieuwkomers onontbeerlijk, zoals ook een grotere inschikkelijkheid van de 'gastsamenleving' afgedwongen moet worden.

In Denemarken zijn ze er helemaal klaar mee. Een land dat sterk op ons lijkt - modern, sociaal en gezellig - heeft vastgesteld dat als het modern, sociaal en gezellig wil blijven, de migratie- en integratiepolitiek over een totaal andere boeg moet worden gegooid.

Afgelopen week heeft de Deense regering (met steun van de oppositie) een 22-puntenplan gelanceerd, dat een eind moet maken aan de parallelle migrantensamenlevingen in Denemarken. Men wil af van tweederangs burgerschap. Een einde aan de kansenongelijkheid. Uiterlijk 2030 moeten alle getto's weg zijn. En dus komt men met een grootscheeps programma van stadsontwikkeling en nieuwbouw. Met verplichte kinderopvang en taalonderwijs voor koppelteken-Denen. En met een omstreden aanpak van getto-criminaliteit, waarbij men zelfs dubbel zware straffen overweegt in door misdaadbendes geterroriseerde wijken.

Het plan is nadrukkelijk niet alleen op migranten gericht, maar op de Deense samenleving als geheel. Geen tweederangs burgerschap in een eersterangs verzorgingsstaat. Om iedereen deelgenoot te laten worden van de Deense middenklassesamenleving, is een doorbraak nodig. Geen niet-Westerse migratie meer en geen parallelle samenleving. Anders staat het model zelf in de toekomst op het spel.

In Nederland heerst debatvermoeidheid over de drie I's: immigratie, integratie, islam. Ook omdat de loony right dit onderwerp vergiftigt met pseudo-rassenleer en IQ-metingen. Toch zou je willen dat iets van de beleidsenergie die ze in Denemarken in hun toekomstige samenlevingskwaliteit stoppen, ook in Nederland te vinden zou zijn. Of zijn wij tevreden met het vergroenen van onze getto's en het verduurzamen van onze parallelle samenlevingen?

Waar blijven in Nederland de overlegtafels om een einde te maken aan tweederangs burgerschap, gettocriminaliteit en kansenongelijkheid? Geen ecologische duurzaamheid zonder maatschappelijke duurzaamheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.