‘Ik legde het af tegen Wouter Bos’

Rancuneus is Michiel van Hulten niet, ook al heeft hij voortijdig moeten aftreden als voorzitter van de PvdA en doet hij in de partij dienst als zondebok voor de grote verkiezingsnederlaag....

Philippe Remarque en Hans Wansink

Ook brengt hij het op optimistisch te zijn over de toekomst. ‘Over vier jaar kan Wouter Bos alsnog premier worden. De PvdA boert goed. De bewindslieden zijn van topkaliber, veel beter dan die van het CDA. Zij zullen Wouter scherp houden. Hij blijft het knapste jongetje van de klas. Maar nu, elke donderdag in het PvdA-bewindsliedenoverleg, krijgt hij eindelijk weerwoord.’

Toch windt Van Hulten er geen doekjes om, en sprekende voorbeelden heeft hij ook: Wouter Bos heeft hem, de door alle leden van de partij gekozen voorzitter en campagneleider, buitenspel gezet. ‘Wouter zag mij als een rivaal. Hij vond dat ik me niet met de politieke lijn mocht bemoeien.’

De commissie-Vreeman, die de PvdA-verkiezingsnederlaag onderzocht, stelde al vast dat Michiel van Hulten slechts op papier campagneleider was. In de dagelijkse praktijk miste hij het gezag om zijn stempel op de campagne te kunnen drukken. Van Hulten: ‘Ik legde het af tegen Wouter’.

Vond Bos het misschien gewoon vervelend dat u voor linkse samenwerking pleitte?

‘Jazeker. Maar Annemarie Goedmakers en ik waren als kandidaat-voorzitter allebei voor een links kabinet. Met links als het kan, met rechts als het moet. Samen kregen we tweederde van de stemmen. Als zoveel leden van de partij die lijn steunen, moet dat wel een signaal zijn.’

Maar een linkse meerderheid zat er toch niet in?

‘Wouter en ik hebben nog met Maurice de Hond gepraat. Zijn redenering was dat Nederland van Balkenende afwilde. Als de PvdA de mogelijkheid zou openhouden met Balkenende te gaan regeren, zou zij de deur openzetten voor de SP, voorspelde De Hond. Hij zag ook wel dat de kans groot was dat links geen meerderheid zou halen. Maar dan hadden we als PvdA wel optimaal kunnen profiteren van die anti-Balkenendestemming. En als je dan alsnog vanwege die uitslag met het CDA moet praten, tja, that’s life. Maar dan had de kiezer tenminste duidelijk geweten waar we stonden. Ik vond dat een heel overtuigend betoog, maar ik stond alleen. De rest was bang dat kiezers in het midden zouden worden afgeschrikt.’

Wat heeft Wouter Bos als lijsttrekker verkeerd gedaan?

‘Hij had zich niks van z’n omgeving moeten aantrekken. Hij had zijn eigen verhaal moeten vertellen. Geen SP-verhaal van verpleeghuizen en voedselbanken, maar een verhaal dat ook de middenklasse aanspreekt. Juist de keuze voor een linkse samenwerking had het voor de PvdA mogelijk gemaakt zich te onderscheiden van de SP. Wouter had zijn eigen, hervormingsgezinde centrumkoers kunnen varen en daarmee kunnen concurreren met de kiezers van het CDA in het midden.’

Wat ging er precies mis tussen u en Bos?

‘Het liep stroef tussen ons. Ik beschouwde mezelf als een bondgenoot van Wouter. We zijn allebei adepten van Tony Blair en New Labour. Ik vond het jammer dat hij als partijleider dat bondgenootschap niet wilde benutten.’

Wanneer bleek dat?

‘We hebben twee enorme aanvaringen gehad. De eerste was in augustus. Ik wilde als campagneleider een vergadering beleggen met het campagneteam. Dat kon niet, want Wouter was er niet, zei zijn secretaresse. Later bleek dat hij op de hei zat met Marco Esser, Remco Dolstra en Erik van Bruggen. Vier van de zes campagnemensen vergaderden buiten mij om, zonder dat ik het wist!

‘Wouter beloofde het nooit meer te doen. Maar bij de Wouter Tapes zag ik later dat die groep tot in de formatie door is gegaan. Het ging om kernvragen, zoals: hoe zie jij het premierschap voor je? Of: hoe pakken we informeel de betrekkingen met andere partijen aan? Precies de vragen die ik zelf vergeefs op de reguliere agenda probeerde te zetten.’

En de tweede aanvaring?

‘Die ging over Aboutaleb. Ik vond dat Wouter zowel naar Aboutaleb als naar de kiezers toe de verwachting had gewekt dat hij minister zou worden.

‘Toen ik in Het Parool las dat dat anders lag, heb ik tegen Wouter gezegd dat hij dat niet kon maken. Richting Aboutaleb niet, richting de partij niet en richting de kiezers niet. Die discussie liep hoog op, waarbij Wouter uiteindelijk dreigde met opstappen. Toen heb ik ingebonden.’

Gaf Bos argumenten waarom Aboutaleb niet ministeriabel was?

‘Nee.’

Hij sprak alleen het machtswoord?

‘Ja. Hij vond dat daar geen rol voor de partijvoorzitter was weggelegd. Wouter wil de controle hebben. Hij is beter op de hoogte van alle feiten dan wie ook. Hij werkt harder dan wie dan ook. De hoge eisen die hij aan zichzelf stelt, stelt hij ook anderen. Als je daar niet aan voldoet, heb je voor hem afgedaan.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden