Column

'Ik leende ooit Mein Kampf, ik zou best verdacht kunnen zijn'

'Het nieuws is niet dat we bespioneerd worden, maar dat overheden het niet langer kunnen ontkennen', stelt columnist Joyce Brekelmans. 'Ik vertrouw corporaties als Google en Apple net zo min met een datamonopolie.'

President Obama.Beeld afp

Weet je wat het nare is aan zogenaamd paranoïde complotdenkers? Ze krijgen zo vaak gelijk. Niet dat ik momenteel met een zelf gevouwen hoedje van aluminiumfolie op achter mijn computer zit, maar bijvoorbeeld wel met een klein stickertje over de camera boven mijn laptopscherm. Ten dele omdat ik een aan pathologisch grenzende afkeer van camera's heb, waardoor ik de holle blik van een digitaal alziend oog nogal afleidend vind, maar daarnaast omdat ik - als fervent kijker van de Amerikaanse serie 'Person of Interest' - het idee dat mijn camera en microfoon remote kunnen worden overgenomen, toch niet helemaal uit mijn hoofd krijg.

Nu is het idee dat een bonafide spion geïnteresseerd zou zijn in de aanblik of audio van mijn slaperige harses in joggingpak an sich nogal bespottelijk, maar tegelijkertijd zou ik, als je het zo bij elkaar optelt, best wel eens verdacht gedrag kunnen vertonen. Tijdens mijn studie leende ik al boeken als het beruchte Mein Kampf en bezocht ik het proces tegen Milosovic. Daarnaast zoek ik beroepsmatig frequent op nare zaken, personen en groeperingen, in een poging het nieuws dat ik breng te begrijpen of verdiepen. Tel daarbij op dat ik een ip-adres deel met iemand die regelmatig pakketjes met (hobby)drone-onderdelen uit China laat komen - besteld op een site waar je ook snipervizieren en afluisterapparatuur kunt kopen - en met een beetje fantasie zou ik zo maar een terreuraanslag kunnen voorbereiden. Als veiligheidsinstantie zou ik die informatie willen hebben.

Privacy is een illusie
Het uitlekken van het PRISM-schandaal heeft alleen maar bevestigd wat velen reeds vermoedden, danwel vreesden: privacy op internet is een illusie. Het nieuws is dan ook niet zozeer dat veiligheidsinstanties ons internetgedrag bespioneren - als iets technologisch mogelijk is, dan kun je er donder op zeggen dat iemand, ergens, er gebruik van zal maken - maar dat onze overheden het niet langer kunnen ontkennen. Wat gaat er gebeuren nu het electoraat van een democratisch land weet dat haar overheid zich naast het geweldsmonopolie nu ook een informatiemonopolie heeft toegeëigend?

De verontwaardiging is groot en velen wijzen, terecht, op de misbruikrisico's die op de loer liggen, op zowel individueel als politiek niveau. Aan de andere zijde staat een administratie die zich probeert te verdedigen met veiligheid als argument, het politieke equivalent van 'voor je eigen bestwil'. Exact dezelfde argumentatie waarmee de Patriot Act werd doorgedrukt en die het excuus vormde voor de zinloze oorlog in Irak.

En poeh hé, wat is de wereld er sindsdien op vooruit te gaan! Zoals Salonscribent Andrew O'Hehir het omschreef: 'Nearly everything we have done in the name of fighting terrorism since 2001 has blown back in our faces like piss on a windy beach, turning those who should be allies into enemies and making the whole problem immeasurably worse.'

Sleutel tot de schatkamer van wereldgeheimen
Het idee dat terroristen nu een feestje vieren omdat veiligheidsdiensten in hun kaarten hebben laten kijken is dan ook nergens op gebaseerd. De trend is al jaren om de hightech drone warfare van Obama te pareren met lowtech aanslagen, en met bommen gemaakt van huis-tuin-en-keuken ingrediënten.

En toch, hoewel Obama nu wordt verguisd om zijn acties, blijft de vraag knagen wat je in zijn situatie had gedaan. Als iemand je de sleutel tot de schatkamer van wereldgeheimen aanreikt, kun je dan nee zeggen? Kan een president het zich permitteren om informatie, waar technologische bedrijven met een eigen belang wel toegang toe hebben, niet te willen weten? En al had hij gezegd van niet, was de NSA dan gestopt met luisteren?

Hoe dan ook is het goed dat er nu druk ontstaat om openheid van zaken te geven. Want hoewel het blatante gebrek aan respect voor privacy van overheden zorgwekkend is, vertrouw ik corporaties als Google en Apple net zo min met een datamonopolie. Laten we dit moment dan ook vooral aangrijpen om niet alleen te discussiëren over wat veiligheidsdiensten al dan niet mogen weten, maar ook om ons af te vragen of we niet al te gewillig meewerken aan een corporate take-over van onze informatie-uitwisseling.

Joyce Brekelmans is blogger en columnist voor Volkskrant.nl.
Twitter: @JoycePants

 
Als iemand je de sleutel tot de schatkamer van wereldgeheimen aanreikt, kun je dan nee zeggen?
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden