Ik lag wakker van die kip van Jan Wolkers

Jan WolkersBeeld anp

Als tiener keek ik op tegen Jan Wolkers. Van huis uit had ik dat niet meegekregen, want onder mijn ouders gold Gerard Reve als literair opperwezen, waarbij Wolkers schril afstak als platvloerse kippenneuker. Het kippenneuken an sich was voor hen het probleem niet - daarvan schrikken zou je tot 'burgerlijk' bestempelen, een lot erger dan de dood in de jaren '70 -, nee, het probleem met Wolkers was de manier waarop hij alles opschreef: rechttoe, rechtaan, niks geen literatureluur.

Mij beviel die brute, levenslustige oprechtheid van Wolkers juist heel goed, na die (te) jeugdige overconsumptie van zwaarmoedige reviaanse ironie. Dat kippenneuken, daarentegen, vond ik verschrikkelijk zielig voor de kip in kwestie. Ik was dan ook enorm opgelucht toen ik in Wolkers' onlangs verschenen biografie las dat de maestro in werkelijkheid nooit kippen had geneukt: daar vond hij ze veel te lief voor. Dat achter zijn hitsige levenslust óók een ingewikkelde verhouding met de dood school, het aloude Eros/Thanatosmotief, daar was ik inmiddels, ouder en wijzer, zélf al achter.

Die biografie, van Onno Blom, bleek een fijne, bonte grabbelton van bekende en onbekende anekdotes uit Wolkers' werk én echte leven; de fictie wordt hier en daar aangevuld door de feiten, elders juist ontkracht. Nee, het snotstoeltje van Olga's vader uit Turks Fruit heeft nooit bestaan. Het op gruwelijke wijze jonggestorven dochtertje uit Een roos van vlees wél, en hoe: zijn hele leven is die tragedie Wolkers blijven achtervolgen.

Ook van zijn obessie met seks blijkt geen woord verzonnen. Die honderden vrouwen, inclusief zijn eigen zus, ze waren allemaal écht, al stierf in werkelijkheid niet Wolkers' tweede vrouw aan een hersentumor, maar een vriendin; de feiten naar je hand zetten, dat is het goed recht van elke schrijver.

Blom was bevriend met Wolkers, en is het nog steeds met zijn derde vrouw Karina. In zo'n geval ligt persoonsverheerlijking, zeker van een inmiddels dode schrijver, op de loer, maar in die val is hij gelukkig niet getrapt. Zeker, hier en daar kruipt hij wat te veel in Wolkers' huid, neemt soms zijn taalgebruik inclusief 'kut, pik, neuken, kont' over, wat potsierlijk aan-doet, en ook verwart hij zélf een enkele maal feit met fictie, maar hij laat Wolkers toch uit de verf komen als de man die hij werkelijk was: niet de rücksichtslos liefhebbende seksgod uit Turks fruit, en ook niet de vriendelijk-koddige natuurvorsende opa met warrig haar uit zijn late jaren, maar een gecompliceerd, deels onaangenaam mens.

Gul en uitbundig, een bevlogen natuurliefhebber, maar ook narcistisch, onbescheiden en zelfingenomen; een macho die zijn werk boven alles laat gaan, zijn kinderen slaat, niet terugschrikt voor seks met minderjarige meisjes, en zijn vrouw, die toch onvermoeibaar toegeeft aan zijn uitputtende geslachtsdrift, een klap verkoopt als ze hem een keer onhandig aftrekt. Na een ernstig auto-ongeluk, waarbij Karina gewond raakt, maakt hij zich vooral zorgen of haar ingedeukte neus weer recht komt te staan. Het is maar goed dat Wolkers de #MeToo-hype niet meer heeft hoeven meemaken.

Er zijn fragmenten van die 1000 pagina's biografie die ik liever niet had gelezen. Seks met behulp van gloeiende sigaren, poep en flessen slaolie, in een roman neem je het met een korreltje zout, maar de werkelijkheid van die pompende, hijgende schrijver met dat vlezige lichaam is me te veel. Noem het burgerlijk. Maar ik ben zó blij dat het niet waar is, van die kip. En zó dankbaar dat Blom het heeft opgeschreven.

Ik lag er wakker van.

s.witteman@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden