'Ik kwam in gigantische mallemolen terecht'

Uitzetten van EU-migranten mag niet zomaar, maar België oefent wel grote druk uit op gasten die mogelijk het sociale zekerheidsstelsel belasten. 'Ik moest meer dan 50 documenten leveren.'

Toen Willem Groenewegen naar Antwerpen verhuisde, was hij er zich niet van bewust dat hij daarvoor toestemming nodig had. 'Ik ben er altijd van uit gegaan dat we in Europa vrij verkeer van personen hadden', zegt hij. 'Als Europeaan kan je overal in Europa wonen, dacht ik, maar dat blijkt dus meer niet zo te zijn.'

In 2012 verzeilt Groenewegen - Nederlander, 42 jaar en literair vertaler van beroep - voor het eerst in Antwerpen, als hij een tijdje op het appartement van een Antwerpse vriend past. Hij heeft het er naar zijn zin, komt in contact met nieuwe opdrachtgevers en beseft dat de huurprijzen er een stuk lager liggen dan in Amsterdam, zijn andere werkplek. Begin 2013 beslist Groenewegen te verhuizen.

'Misschien ben ik naïef geweest, maar ik heb daar niet uitgebreid over nagedacht', zegt hij. 'Ik heb gewoon een studiootje gezocht, heb een huurcontract getekend en ben toen gaan kijken: hoe kan ik hier nu blijven. Maar toen kwam ik in een gigantische mallemolen terecht.'

Groenewegen krijgt te horen dat hij zich moet aanmelden bij de Dienst Vreemdelingenzaken van de stad Antwerpen. Een formaliteit, zeggen Nederlandse vrienden die al jaren in Antwerpen wonen. 'Een briefje invullen, 20 euro betalen, en that's it, zo vertelde een Nederlandse uitgever me', zegt Groenewegen. 'Dat klonk aannemelijk. Inmiddels weet ik dat het tegenwoordig anders gaat.'

In tegenstelling tot zijn Nederlandse vrienden, die jaren geleden naar België gekomen zijn, wordt Groenewegen grondig onderzocht. Hij moet bewijzen dat hij voldoende inkomsten heeft en dat hij over een zorgverzekering beschikt. Groenewegen: 'Ik heb meer dan vijftig documenten moeten inleveren: financieel, Kamer van Koophandel, inschrijving in Nederland, noem maar op.'

Het blijkt voor niets. Op 19 augustus 2013 krijgt Groenewegen te horen dat hij onvoldoende inkomsten heeft. Hij moet het Belgische grondgebied binnen dertig dagen verlaten. 'Ik kreeg een waarschuwing dat als ik het land niet verliet, ik gearresteerd kon worden met het oog op een deportatie', zegt Groenewegen. 'Ik schrok me wezenloos.'

'Volgens de Dienst Vreemdelingenzaken kan ik niet bewijzen dat ik geen belasting zal worden voor de sociale voorzieningen van België. Maar kunnen zij bewijzen dat ik dat wel zal worden? Ik heb al dertien jaar een literair vertaalbedrijfje, ik werd hard. Ik misbruik het systeem helemaal niet. Ik heb nog nooit een uitkering gekregen, en ik heb niets met het OCMW (de Belgische bijstand, red.) te maken.'

Groenewegen vertaalt dichters als Ilja Leonard Pfeijffer, Yannick Dangre en Leonard Nolens van het Nederlands naar het Engels. Zijn grootste succes is What Water Left Behind van Rutger Kopland. Hij werd ervoor genomineerd voor de prestigieuze Popescu Prijs. 'Daarmee verdien ik geen tonnen, dat is waar. Maar ik kom prima rond.'

Vol tegenstrijdigheden

Volgens Groenewegen zit de Belgische procedure vol tegenstrijdigheden. Om verblijfsrecht te krijgen, heeft hij een zorgverzekering nodig. Maar de zorgverzekeraar wil hem pas inschrijven als hij zijn verblijfsrecht heeft. Hij probeert zich ook aan te melden als zelfstandige in België. Daarvoor wordt hem een Belgische bankpas gevraagd, maar ook die kan hij pas krijgen als hij al verblijfsrecht heeft.

'Vroeger was correspondentie met de betreffende bank of zorgverzekeraar voldoende voor de Dienst Vreemdelingenzaken. Maar nu moet je meteen bij je eerste bezoek een bewijs van inschrijving bij de zorgverzekering en een Belgische bankrekening overhandigen. Misschien is het geen kwaad opzet, maar een gebrek aan overleg van de instanties. Maar het is in ieder geval niet eerlijk.'

De Nederlandse vertaler heeft beroep aangetekend voor de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen. Een dezer dagen krijgt hij te horen of hij mag blijven, of onherroepelijk moet vertrekken.

'Als mijn beroep wordt afgewezen, dan ben ik dakloos. Toen ik naar hier verhuisde, heb ik mijn spullen opgeslagen bij mijn moeder. Daar kan ik wel logeren, maar dat is geen structurele oplossing.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden