'Ik kwam erachter: ik kan nog iets'

Berdien Stenberg, artiestennaam van Berdien Steunenberg, maakte wereldwijd furore met haar dwarsfluit. Nu is ze wethouder in Almere. Ze overwon borstkanker. 'Het gekke is: niemand heeft het gezien.'

'Ik weet niet of mensen op straat in Almere me nu zien als Berdien Stenberg de fluitist of als wethouder Steunenberg. Ik denk als wethouder, het is nu zo lang geleden. Jonge mensen hebben geen sjoege, dat vind ik heerlijk. Maar toen ik deze zomer als wethouder bij een opening van een vlot in het water viel, was dat 's avonds te zien op Shownieuws. Ik ben zo naïef geweest dat ik dacht: op het moment dat ik dat entertainmentvak uit ga, word ik vergeten.


Er heeft halverwege de jaren zestig een fototje gestaan in het Dagblad van het Oosten met mijn vader en mij erop, luisterend naar het Overijssels Philharmonisch Orkest. Mijn vader had me meegenomen naar dat concert toen ik een jaar of 8 was. Toen zei ik: joh, die fluit.


Mijn ouders zeiden: als je ergens aan begint, dan maak je het af. Er was discussie over de prijs van het instrument, dat, ik weet het nog goed, 500 gulden kostte. Mijn geweldige docent op de Almelose muziekschool heeft er later op gestuurd dat ik naar het Haagse conservatorium ging en niet naar Enschede, zoals mijn ouders voorstelden.


Ik was een serieus meisje, geen type voor disco's. In Den Haag genoot ik volop van de opera, het Gemeentemuseum, het Mauritshuis; dat heb je niet in Almelo. Ik was in die jaren hele dagen met het instrument in de weer.


Op een gegeven ogenblik ga je concertjes geven. Stond ik daar voor anderhalve man en een paardenkop in een zaaltje, dacht ik: niemand kent mij natuurlijk, misschien is het handig als ik een plaatje maak. Ik heb toen zes brieven geschreven naar platenmaatschappijen. Ik had zelf de adressen opgezocht, had gebeld voor de naam van de directeur. Die schreef ik een keurige brief: Geachte heer Zus-enzo, is het voor een platenmaatschappij niet interessant om in de gevestigde orde van fluitende maar ook kalende heren als Thijs van Leer verandering te brengen door daar een aardige, jonge fluitiste neer te zetten?


Ik dacht: die brief komt onder op een stapel achter in de la. Maar tot mijn grote verbazing had ik per kerende post vijf reacties. De zesde kwam een dag later. Ze wilden alle zes een gesprek. Ik schrok me een hoedje. Al die directies dachten: waarom verzint een mevrouw dit, waarom hebben wij dit zelf niet bedacht?


Ik kreeg een platencontract bij Phonogram voor twee lp's, ongekend. In 1980 maakte ik met Judy Schomper, de eerste violiste van Flairck, de plaat Secret Gardens. Die lp verkocht matig. Op het conservatorium vonden ze het allemaal affreux, populair-klassieke muziek.


Met mijn diploma op zak dacht ik in 1983: ik ga die platenmaatschappij houden aan het contract voor die tweede lp. Ik had het idee opgevat om Rondo Russo op te nemen. De platenmaatschappij keek zuinig en zei: maak er eerst een singeltje van, want dan weten we of het aanslaat.


Toen ik in de studio zat, zei mijn producer: die naam Steunenberg is het niet helemaal. Cabaretier Paul van Vliet, die ook in de studio was, hoorde dat en zei: je moet niet ingewikkeld doen, dan maak je er gewoon Stenberg van. Kwam ook nog Cees van Leeuwen binnen, de manager van Shocking Blue. Die zei: Ik weet niets van klassieke muziek, maar wat je nou hebt gefloten, dat vind ik helemaal waanzinnig. Die is er toen ongelooflijk aan gaan trekken, van: hoe lanceer ik nou zo'n vrouw met een fluit. Ook die opvallende jarentachtig-kleren waren zijn verdienste. Ik had zelf helemaal geen geld voor mode. Hij maakte het plaatje helemaal af.


Succes

Ik stond niet stil bij het succes, bij de miljoenen platen die ik wereldwijd verkocht. Ik had nauwelijks tijd om adem te halen. Voor Nederland Muziekland gingen we alle markten af. Het was alleen maar werken, werken, werken maar het was enig. Heel snel was ik ook groot in Japan. Ik ben daar wezen toeren, grandioos. Ik heb daar een plaat gemaakt en ook commercials gedaan voor bijvoorbeeld koffie.


Met de Franse pianist Richard Clayderman heb ik prachtige opnamen gemaakt, in een veld in de Champagne en op de Champs-Élysées in Parijs. Dat we toestemming hadden gekregen om midden op de Champs-Élysées een vleugel neer te zetten voor de filmopnamen! Prachtig vond ik ook de kerst-lp in Lapland, hoeveel mensen het daar nog over hebben.


Met Jaap van Zweden, die toen net concertmeester was geworden van het Concertgebouw, hebben we een Mozart-lp gemaakt. Bij het Concertgebouw zeiden ze: we krijgen nu mensen over de drempel die hun ogen uitkijken, die hier nooit zijn geweest. Ik heb nooit gedacht: nu ga ik eens het publiek opvoeden. Ik speel de muziek die ik mooi vind. Voor mij speelt dat onderscheid tussen high en low culture niet.


Tweehonderd concerten per jaar deed ik. Op een podium is het altijd leuk, maar al dat gereis en gesleep. Mijn eerste kind is gepland verwekt tussen twee platen door, vlak nadat ik op dat champagneveld had gestaan met Clayderman. Ik heb gewoon doorgewerkt. In 1990 is de oudste geboren, in 1992 kwam de tweede.


Toen ik naar Amerika ging voor tv-shows en mijn kinderen van 3 en 5 stonden te blèren op Schiphol, vond ik het allemaal een stuk minder. Het is niet gelukt door te breken in de VS. Ik dacht: ik ken het kunstje nu wel. Ik ga wat anders doen.


In 1992 waren we verhuisd naar Almere, dat ik altijd al een heel intrigerende stad heb gevonden. Ik voelde me altijd al maatschappelijk betrokken. Toen in Almere een college viel, was mijn nieuwsgierigheid gewekt. Ik was al actief in een auteursrechtenorganisatie en ik heb later de Vereniging Intellectueel Eigendom voor Uivoerende Kunstenaars opgericht, en daarna nog een auteursrechtenorganisatie met Huub Stapel. Dat was al heel erg politiek.


Ik kwam erachter: ik kan nog iets. Mijn kind zat op dezelfde school als die van Marja van Bijsterveldt, nu minister van Onderwijs. Inmiddels was ik al lid van het CDA. Ik ging eens kijken op een ledenvergadering. In 1996 ben ik fractieassistent geworden bij het CDA Almere. In 1997 liep mijn huwelijk stuk, later ben ik hertrouwd. In 1998 werd ik raadslid.


Het blijkt een voordeel en een nadeel, beroemdheid. Iedereen denkt dat hij je kent en heeft dus een mening, soms een negatieve. Het zij zo. Een mens heeft niet alleen maar vrienden, op het moment dat je met je kop boven het maaiveld uitsteekt. In de muziek bepaalden we met een klein team de lijn en was je verantwoordelijk voor de uitvoering. In de politiek is dat heel anders. Maar Stenberg en Steunenberg zijn niet twee verschillende mensen.


Voordeel is dat je een bekend gezicht bent. Dat merkte ik bijvoorbeeld toen de PVV ging meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen in Almere. Niemand was ooit geïnteresseerd geweest in de Almeerse gemeentepolitiek, maar toen de PVV kwam, dook de hele Nederlandse pers er boven op, en was iedereen opeens geïnteresseerd in mijn politieke mening. Na een paar weken was dat weer voorbij. Maar ik heb bedankt voor de eer toen ze me vroegen voor de lijst voor de Tweede Kamer. Ik zei: je kunt mij niet zo maar dumpen in de Tweede Kamer, ze gaan me daar kielhalen. Ik ben wel rechten gaan studeren in 2007.


Borstkanker

Ik heb borstkanker gehad. Ik heb daar nooit over gesproken buiten mijn naaste omgeving omdat ik het te privé vond, en ook vanwege het risico dat het in de pers zou komen. Ik dacht: mijn jongste van 6 wordt er helemaal niet happy van als hij hoort dat zijn moeder kanker heeft. Ik loop toch de kans dat bladen ermee aan de haal gaan, en dan gaat hij van klasgenoten horen dat zijn moeder ziek is.


Nu vind ik het belangrijk dat je aan mensen kunt laten zien: dit is niet het eind van je leven. Het is een ziekte, op een gegeven moment functioneer je gewoon. Ik heb trouwens gelukkig steeds door kunnen functioneren.


Ik zat in de zomer van 2008 met een vriendin aan de keukentafel en ik voelde opeens: oeps, daar zit wat. In december was de operatie, in februari begon de reeks van 33 bestralingen. Op zeker moment ging mijn haar er natuurlijk af. Toen dacht ik: ik scheer me kaal, en een pruik erop. Toen mijn haar terugkwam, in 2010, kreeg ik een waanzinnige bos krullen, helemaal geweldig.


Het gekke is: niemand heeft het gezien. Ik was niet misselijk van de chemokuren en ik maak me natuurlijk altijd al op. Liep ik op de politieke markt met een pruikje op, zeiden ze tegen me: jeetje, wat heb je leuk haar. Ik had een pruik met een hele lange pony, want ik dacht: als mijn wenkbrauwen en wimpers er af gaan, ziet ook niemand dat. Een pruik is in dat opzicht ideaal, want je haar zit altijd goed. Op een gegeven moment had ik de balen van die pruik en zette hem af. Had ik heel kort haar. Toen zei iemand: moet jij weer opvallen met dat korte haar of zo?


Natuurlijk heb ik doodsangsten gehad. Ik zag al de kist voor me waarin ik zou liggen. Maar doorgaan was mijn manier om te overleven, in de politiek en in mijn baan voor de auteursrechtenorganisatie. Mijn man steunde mij en ik was ook heel blij met mensen die zeiden voor me te bidden. Ik voel me nu gezegend dat ik het heb doorstaan en overleefd.


Als je zoiets krijgt, schrik je heel erg. Ik was teleurgesteld in mijn eigen lichaam. De garantie is tot aan de deur van het ziekenhuis. Mijn moeder is in 1997 overleden aan kanker. Zij wilde leuke dingen doen uitstellen tot later. Ik dacht: zo moet het niet. Maar je kunt nooit tegen anderen zeggen: zo moet jij het ook doen, het is een heel persoonlijk verhaal.


Na mijn ziekte vroeg ik me af wat ik de volgende tien jaar wilde doen. Je gaat je knopen tellen. Dat ik werd gevraagd als wethouder, kwam als een volkomen verrassing. Ik ben de uitdaging aangegaan.


Het is niet voor niets dat ik onder meer de cultuurportefeuille heb. Cultuur is nu bescheiden in Almere, mijn ambitie is dat het culturele niveau in de pas gaat lopen met de grootte van de stad, met nu bijna 200 duizend inwoners. En ik sta voor meer aandacht voor cultuureducatie. Als ik zo'n 11-jarige Aliyah zie zingen bij Holland's Got Talent, ben ik trots dat er zulk talent rondloopt in Almere. Dat moet worden gestimuleerd. Als mijn vader mij destijds niet had meegenomen naar dat orkest, was mijn leven misschien heel anders gelopen.'


Dit is het laatste deel van deze serie

Levensloop

Berdien Steunenberg (1957, Almelo) verkocht als Berdien Stenberg wereldwijd ruim tien miljoen platen met de klassieke stukken die zijn op haar dwarsfluit speelde. In 1983 verwierf zij wereldfaam met Rondo Russo. In 1985 bracht ze met Jaap van Zweden Ode aan Amadeus uit. In 1988 en 1989 werkte ze samen met James Last en Richard Clayderman. In 1992 verhuisde ze naar Almere, waar haar interesse in de politiek werd gewekt. Vanaf 1998 zit ze in de gemeenteraad voor het CDA en in 2010 werd ze wethouder voor CDA/CU. Ze is getrouwd en heeft drie kinderen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden