Interview

'Ik kan zo schaamteloos zijn als ik wil'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Robert Vuijsje onderzoekt het in een reeks interviews. Schrijver Mano Bouzamour: 'Ik ben zo Amsterdams als Nescio.'

Mano Bouzamour. Beeld Robin De Puy

Een paar weken geleden zag Mano Bouzamour (24) hem op straat. Zijn vader wenkte: kom hier, dan kunnen we praten. 'Ik ben rechtsaf geslagen en weggescheurd op mijn scooter.'

Twee jaar geleden verscheen zijn debuutroman, De belofte van Pisa, over een Amsterdamse Marokkaan die op het lyceum tussen twee werelden terecht komt: die van zijn ouders en die van zijn klasgenoten. 'Mijn ouders spreken geen Nederlands. Hoe dat dan gaat? Via kennissen, buren en familieleden kregen ze te horen dat mijn boek godslasterend was.'

Hij woonde nog thuis. Zijn spullen stonden ingepakt bij de deur. 'Ze schopten me het huis uit. Verder zeiden ze niets. Dat is het hele ding, het contact tussen die ouders en die kinderen deugt niet. Ik heb geen misdaad begaan, ik heb niemand vermoord. Het enige wat ik heb gedaan is een boek schrijven. Drie jaar heb ik in mijn eentje op een zolderkamer eraan gewerkt.

'Nu zie ik het positieve ervan in, ik ben eigenlijk wel blij dat het is gebeurd. Zoals Hafid Bouazza tegen me zei: wie woont er nou nog thuis op z'n 22ste? Ik ben blij dat ik nu andere dingen ga meemaken. Trouwen op mijn 25ste met een Marokkaans meisje, met al die hypocriete figuren op de bruiloft, en daarna in Almere of Zaandam gaan wonen, daar had ik helemaal geen zin in. Ik ben een Amsterdammer, net zo Amsterdams als Nescio. Misschien nog wel Amsterdamser.'

Wat is er zo hypocriet?

'Ik groeide op en ik was moslim. Daar had ik nooit voor gekozen. Hoezo moest ik al die profeten aanbidden? Begrijp me niet verkeerd, ik ben dol op de Arabische cultuur, ik luister naar Cheb Khaled en Cheb Mami, ik ken de teksten uit m'n kop. En ik ga vaak op vakantie naar Marrakech. Het is sfeervol, al je zintuigen worden er geprikkeld en het eten is lekker.

'Waar ik me tegen afzette was dat eeuwige gelul, dat hypocriete gedoe. Het doen alsof je vroom bent. Ik hoef mezelf niet een maand te verhongeren om te weten hoe de armen zich voelen. Als die maand is afgelopen moet je eens naar de Wallen gaan om te zien wat daar gebeurt.'

In je paspoort staat Mohammed. Maakt dat een verschil met Mano?

'Ik zie het verschil niet. Als mijn paspoortnaam op mijn boek stond, zouden mensen het misschien nog wel interessanter vinden. Ik heb nog nooit een cv opgesteld. De vrienden van mijn broers zag ik altijd met sollicitatiebrieven in de weer. Dat ze waren afgewezen. Ik dacht: zo moet ik het dus niet aanpakken. Bij de plekken waar ik heb gewerkt, ben ik gewoon naar binnen gelopen - ik zou hier willen werken. Als je wordt buitengesloten, moet je je eigen kansen creëren in plaats van te jammeren en zeiken. Een echte man creëert zijn eigen kansen.'

Hoe kwam je op het lyceum?

'Mijn oudere broer had een leuk vriendinnetje, Marlies, ze zat op het Hervormd Lyceum Zuid. Toen ik naar de middelbare school moest, zei ze: kom even langs, we hebben een open dag. Ik werd verliefd op die school, ik wist: hier wil ik heen. Op de basisschool was ik ijverig, ik mocht altijd naast de juf zitten, als ze een vraag stelde stak ik als eerste mijn vinger op.

'Dit maken Marokkaanse jongeren vaak mee en ik ook: voor we de Citotoets kregen, gaf de juf mij een vmbo-advies. Eerst dacht ik dat ze een grap maakte, ik kon het niet geloven. Ik legde uit dat ik niet naar het lyceum kon met een vmbo-advies. Ze zei dat ik het tegendeel moest laten zien op de Citotoets. Op het lyceum kreeg ik een gesprek met de lerares Nederlands: je advies is vmbo, maar je Cito is van vwo-niveau, beloof je echt dat je hier goed je best zult doen? Met die lerares heb ik nog contact, ik ben haar voor altijd dankbaar.'

Mano Bouzamour 

Mano Bouzamour (Nederland, 1991) debuteerde in 2013 met De belofte van Pisa, dat binnenkort wordt verfilmd. Volgend jaar verschijnt de Duitse vertaling in Oostenrijk, Zwitserland en Duitsland. Hij schrijft een wekelijkse column in Het Parool en interviewt voor Cosmopolitan elke maand een beroemde man over vrouwen. Rond de jaarwisseling verschijnt zijn tweede roman, Witte donderdag.

Hoe was het op het lyceum?

'Ik merkte dat mijn nieuwe vriendjes net zoveel van Ajax hielden als ik, en van meisjes en van leuke vakanties. Kakkers en mocro's lijken op elkaar. Bij allebei kom je er als buitenstaander moeilijk in. En ze worden door hun ouders een beetje aan hun lot overgelaten. Als ik bij kakkers thuis kwam, waren hun ouders altijd op zakenreis of ze kwamen heel laat uit hun werk. Bij mocro's staan de ouders buiten onze wereld.

'Ik groeide op met de gedachte: iedereen die niet zo is als wij, wil je de hel in sleuren. Mensen die alcohol dronken waren vies en slecht. Mijn halve jeugd dacht ik dat iedereen tegen me was. Het was puur een mentaliteitsding: als je dat denkt, ga je je er ook naar gedragen. Op het lyceum ontvouwde zich een nieuwe wereld voor me. Ik werd meegenomen op vakanties, ineens zat ik in Zuid-Frankrijk, op Bali. Iedereen ging op het strand boeken lezen. Ik dacht: wat is dit? Het was ontzettend saai, tot ik zelf ging lezen. En die lieve ouders van mijn vrienden dronken wijn en aten varkensvlees. Volgens mijn God zouden ze dus naar de hel gaan.

'Ik wil een leuk leven leiden. Donder op met die regels. Die vergiftigen je systeem. Alles is gebaseerd op angst. Godvrezend - ook weer zo'n woord. Ik ben blij dat ik nu met niemand meer rekening hoef te houden, ik kan zo schaamteloos zijn als ik wil - vooral in mijn schrijven. Ik ben loyaal en trouw aan mezelf, ik ga all the way en geef me helemaal bloot. Mijn lezers waarderen dat.'

Nederlands
'Ik ben een Amsterdammer. Mijn dna bestaat uit het fijne netwerk van Amsterdamse straatjes, grachtjes en steegjes.'

Marokkaans
'Als journalisten mij vertellen dat ik een Marokkaan ben.'

Eten
'Pizza, sushi en lasagna.'

Partner
'Een Hollands meisje. Ik val op leuke, lieve en slimme mensen. Waar ze vandaan komen maakt me geen fuck uit.'

Mohammed cartoons
'Ik ben de laatste die zegt dat creatieve uitingen verboden moeten worden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden