INTERVIEW

'Ik kan me thuisvoelen in een witte omgeving'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Robert Vuijsje onderzoekt het in een reeks interviews. Journaalpresentatrice Simone Weimans: 'Ik kan me thuisvoelen in een witte omgeving.'

Simone Weimans. Beeld Robin De Puy

Toen Simone Weimans bij de Wereldomroep werkte, hadden haar collega's 'alle kleuren van een Benettonreclame'. Daarna ging ze naar de VARA. 'Ik schrok gewoon toen ik voor het eerst in de kantine kwam. De VARA, dacht ik, die omroep is progressief en kleurrijk. Maar ik was bijna de enige met een kleur. Dat is een Hilversums probleem. Niet alleen van de VARA en het NOS Journaal. Van heel Hilversum.'

Simone Weimans (Nederland, 1971) presenteert sinds 2011 het NOS Journaal. Op 20 juni speelt ze in de Stadsschouwburg van Rotterdam in de muziektheatervoorstelling Sophie & Nola van Urban Myth. 'Het gaat over Sophie Redmond, een van de eerste vrouwelijke creoolse artsen in Suriname, en Nola Hatterman, een Nederlandse kunstenares die naar Paramaribo kwam en daar een kunstacademie opzette. Zij had een grote fascinatie voor de Surinaamse cultuur en zwarte schoonheid, wat sterk terugkomt in haar schilderijen. Het Stedelijk Museum heeft werk van haar in bezit en toch kennen de meeste Nederlanders haar niet.'

Waardoor is het jou gelukt?

'Heeft het te maken met hoe je bent opgegroeid? Ik heb altijd op witte scholen gezeten. De universiteit was ook wit. Ik kan me thuisvoelen in een witte omgeving. Je ontwikkelt een taalgevoeligheid en kennis van de Nederlandse cultuur die anderen misschien niet hebben? Het is natuurlijk belangrijk dat je niet wordt benaderd als een stereotype. Dat je alleen de allochtone onderwerpen mag doen.'

Hoe groeide je op?

'Mijn ouders kwamen in de jaren zestig uit Suriname naar Nederland om te studeren. Mijn vader werd onderwijzer, mijn moeder maatschappelijk werkster. Mijn vader was Saramaccaans, een Marron uit het binnenland van Suriname. Net als in Nederland is het zo dat mensen uit de stad, uit Paramaribo, een beetje erop neerkijken als je uit een dorp komt. Ik ben er trots op dat ik half Saramaccaans ben. Het zijn de mensen die het binnenland in zijn getrokken, op de vlucht voor de slavenhouders. Ik vind het fantastisch dat ze dat hebben gedaan.

'Daar in het binnenland lijkt het alsof je op het Afrikaanse continent bent. Ze dragen doeken, je wast je in de rivier. Als mijn ouders niet naar Nederland waren gekomen, had ik misschien ook zo geleefd. Voor de familie van mijn vader, de Weimansen, was studeren belangrijk. Het belang van een opleiding werd altijd benadrukt. Ze waren niet voor niets naar Nederland gekomen, ze vonden het belangrijk dat we vooruitkwamen.

'In Rotterdam waren wij de enige donkere familie in de buurt. Mijn moeder vertelde dat ik een keer huilend thuiskwam van school - ze zeggen dat ik zwart ben. Ze zette me voor de spiegel om te laten zien: ja, je bent zwart en prachtig. Voor mijn zus was het niet zo'n issue, die was niet zo bezig met haar omgeving. Ik wel. Ik zei dat ik niet meer naar school wilde, ik wilde bij de groep horen. Ik deed ook een panty op mijn hoofd. Als ik mijn hoofd schudde, leek het of ik een paardenstaart had, met glad haar.'

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) gaat voor V in gesprek met bekende en minder bekende Nederlanders over de rol die hun afkomst speelt in hun leven. Hij spreekt onder anderen nog met Mai Spijkers (Brabants) en filmproducent San Fu Maltha (Indo).

Hoe kwam je bij de televisie?

'Op mijn lagere school zaten veel kinderen van creatieve ouders. Via een van hen kwam ik terecht bij Schuurpapier, een kinderprogramma van de VARA-radio. We gingen op pad. Ik zag dat je alleen maar een microfoon hoefde te hebben en je kwam overal binnen, op plekken waar ik normaal nooit zou komen. Ik wist: dit wil ik later gaan doen. Aan de Universiteit van Amsterdam ben ik communicatiewetenschap gaan studeren.

'Bij de radio heb ik zeventien jaar gewerkt. Ik bedacht dat ik wel naar de televisie wilde. Bij een screentest voor NOS op 3 was ik het niet geworden. Ze zeiden: we zoeken iemand voor het Journaal.'

Had hun keuze iets met jouw kleur te maken?

'Laïla Abid was net weg bij het Journaal, het team was geheel wit. Ik vind het goed dat ze op zoek gingen naar meer diversiteit. Het betekent niet dat ik een soort projectje was, ik had al veel ervaring.'

Na bijna twintig jaar in Hilversum: waarom blijft het zo ingewikkeld?

'Ik weet niet hoeveel symposia en workshops ik hierover al heb meegemaakt, het frustreert mij ook. Op de redactie van het Journaal kijk ik soms om me heen: jezus, het zou mooi zijn als hier meer kleur was. Met een andere redactie krijg je net even die andere invalshoek. Ik weet dat hoofdredacties het graag willen, ze doen er alles aan. We hadden laatst twee groepen op bezoek van de School voor Journalistiek. Ik kijk dan of er kleur bij zit. Niet één student. Dan wordt het lastig.'

Merk je verschil tussen jou en collega's?

'Eén keer vond ik dat ik iets moest zeggen. De dag waarop bekend werd gemaakt dat Zwarte Piet bij de intocht in Amsterdam roetvegen zou hebben. Collega's vroegen zich af: dit is de zoveelste episode, moet dit echt? Ik vond van wel. En dat is ook gebeurd.

'Soms treed ik uit mezelf en zie ik hoe ik daar zit, met een net jasje aan in de studio van Nieuwsuur. Het was nooit mijn ambitie om het NOS Journaal te presenteren. Als ik mezelf zo zie zitten, kleine Simone Weimans uit Rotterdam, vind ik het best hilarisch.'

Nederlands
'In het binnenland van Suriname voel ik echt het verschil. Hoe ik praat, hoe direct wij zijn. In hun ogen is dat heel Nederlands.'

Surinaams
'Ook als ik daar ben, in Klaaskreek. Ze hebben een andere flow, maar ik hoor toch bij ze.'

Eten
'De laatste tijd Vietnamees. En de fiadoecake van mijn tante Friede.'

Partner
'Tot nu toe altijd Hollandse mannen. Ik ben opgegroeid met het stereotype over Surinaamse mannen en vreemdgaan.'

Mohammed cartoons
'Ik blijf het opmerkelijk vinden hoe mensen met geweld kunnen reageren op een tekening. Als iemand te ver gaat, hoor je naar de rechter te stappen. Of je reageert met woorden of de pen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden