‘Ik hou me nu liever gedeisd’

Met hart en ziel strijdt Zara Saeidzadeh (26) voor een betere positie van Iraanse vrouwen. Ze is vurig tegen een scheiding van mannen en vrouwen op universiteiten, ze is tegen de strenge kledingvoorschriften voor vrouwen, tegen straffen als zweepslagen en steniging voor overspeligen....

Na de arrestatie van 33 vrouwen bij een demonstratie afgelopen zondag, willen nog maar weinig Iraanse vrouwenrechtenactivisten in het openbaar voor hun mening uitkomen. Slechts een handjevol ging donderdag de straat op. ‘We moeten ons werk nu weer in het geheim doen’, zegt Saeidzadeh, die vier jaar in Groot-Brittannië heeft gestudeerd. Haar afstudeeronderwerp: mensenrechten. ‘Je mag je in Iran best wel met mensenrechten bezig houden, zolang je dat maar achter gesloten deuren doet.’

Het was een onverwacht en hard ingrijpen van de Iraanse veiligheidsdiensten, tijdens de vreedzame demonstratie voor gelijke rechten voor mannen en vrouwen afgelopen zondag voor de Revolutionaire Rechtbank. Daar was een hoorzitting over de arrestatie van vier vrouwen die in juni vorig jaar werden opgepakt. De rechtsgang is illustratief voor de positie van vrouwen in Iran: de aangeklaagden mochten zelf niet bij de hoorzitting aanwezig zijn. Hun advocaten wel, maar die kregen geen inzage in hun dossiers.

Buiten werden 33 vrouwen, onder wie prominente activisten, in de boeien geslagen en afgevoerd naar de gevangenis, waar ze geen contact mochten hebben met advocaten en familieleden. Zara Saeidzadeh: ‘Ze zijn heel slecht behandeld. Ze zijn beledigd en hardhandig ondervraagd. Ze zaten bij criminelen op de cel, terwijl ze geen misdaad hadden begaan.’

Inmiddels zijn de vrouwen, op de drie prominentste actievoersters na, weer vrijgelaten. De overgebleven gevangen vrouwen zijn in hongerstaking gegaan.

Het optreden verraadt de angst van het Iraanse regime voor de sterke vrouwenbeweging, zegt Bijan Moshaver, voorzitter van de stichting Iran Future in Nederland, dat in Nederland een platform wil bieden voor discussies over democratisering in Iran. ‘Onder Khatami is er een enorme groei geweest van vrouwenorganisaties. Deze vrouwen zijn hoogopgeleid en zijn zich zeer bewust van hun rechten. Het regime is bang dat een grote demonstratie op Internationale Vrouwendag een kettingreactie teweeg brengt en dat het regime de controle verliest.’

Maar wat is nu het gevolg? In een land als Saoedi-Arabië is het vrouwen dan misschien verboden te stemmen en auto te rijden, alle schijnwerpers waren op Internationale Vrouwendag gericht op Iran, waar vrouwen meer rechten hebben – hoewel de islamitische wetgeving ook in dit land betekent dat vrouwen op allerlei vlakken juridisch in het nadeel zijn ten opzichte van mannen. Mensenrechtenorganisaties als Human Rights Watch en Amnesty International uitten hevige kritiek. ‘Deze arrestaties duiden op een toename van de onderdrukking van vreedzame activisten in Iran’, aldus Sarah Leah Whitson, de directeur van de Midden-Oostenafdeling van de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch. ‘Er zijn geen juridische redenen om deze vrouwen te arresteren onder de Iraanse of de internationale wetgeving.’

‘Het Iraanse regime heeft de vrouwenbeweging ongewild eigenlijk een grote dienst bewezen’, aldus Bijan Moshaver, van de stichting Iran Future. Hij verwacht dat de overgebleven drie vrouwen in de gevangenis snel zullen worden vrijgelaten. ‘Hoe langer ze worden vastgehouden, hoe meer aandacht er voor de zaak is. Iran heeft momenteel al genoeg aandacht internationaal gezien.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden