INTERVIEW

'Ik hoop dat mensen mij een goede ambachtsman vinden'

Journalist Coen Verbraak maakte naam met het programma Kijken in de ziel. Een nieuwe serie staat op stapel. Hij spreekt vrijuit over zijn dilemma's: liefde of werk?

Coen Verbraak. Beeld Frank Ruiter

Schrijvend journalist of televisiejournalist?

'Schrijven is meer een ambacht. Het heeft een bepaalde romantiek, van de man die midden in de nacht achter zijn computer aan zijn stuk zit te tikken. Daar droomde ik als kind van. Nooit over een tv-carrière, maar wel dat ik in de krant zou staan en mensen mijn artikelen zouden lezen.

'Het begon bij het Roder Journaal toen ik 17 jaar was. Op mijn 21ste schreef ik mijn eerste stuk voor Vrij Nederland en ik heb heel lang een grote liefde gevoeld voor dat tijdschrift. Ik moet zeggen dat de liefde de laatste tijd ook weer wat is bekoeld, vooral doordat de redactie enorm is veranderd. Ik ben freelancer en veel mensen ken ik niet meer. Nu werk ik als schrijvend journalist voor NRC Handelsblad.

'Sinds 1997 ben ik naast het schrijven ook televisiewerk gaan doen. Mijn eerste tv-project was een serie over cabaretiers: hoe ze werken, tot hun grappen komen en hoe timing van een grap precies in elkaar zit. Ik heb jaren programma's gemaakt waarbij ik zelf niet in beeld was. Die ambitie had ik gewoon niet. Toen ik met het idee kwam voor Kijken in de ziel, besefte ik dat het laf zou zijn om bij zulke persoonlijke gesprekken zelf achter de camera's weg te kruipen.'

CV Coen Verbraak

1965 Geboren in Amsterdam
1986-1993 Studie geschiedenis (Groningen)
1986 Eerste radiodocumentaire VARA (over Godfried Bomans)
1987 Eerste publicatie Vrij Nederland
1997 Televisiedocumentaire Achter de lach (NCRV)
2005-2011 Interviewer voor de Volkskrant
2008 Wint de Luis (voorganger van de Tegel) voor interview met Louis Tas
2009 Kijken in de Ziel - Psychiaters
2010 Wint de Zilveren Nipkowschijf voor NTR-serie Kijken in de ziel - Psychiaters
2011-heden Interviewer voor NRC Handelsblad
2013 Wint de Sonja Barend Award voor tv-interview met Rijkman Groenink
2015 Kijken in de Ziel - Rechters

Verbraak heeft een vriendin en een zoon (uit een vorig huwelijk).

Kijken in de ziel met psychiaters of journalisten?

'De Kijken in de ziel-reeks met psychiaters was de allereerste (bekroond met de Zilveren Nipkowschijf 2010, red.) en ook de betere. Het grappige is dat we absoluut niet wisten wat we maakten. Ik had een idee, ik wilde weten of mensen die dezelfde opleiding hadden gedaan ook hetzelfde denken over hun vak. Het had enorm kunnen tegenvallen. Uiteindelijk leverde het verhalen op die je als mens wilt horen. Iedereen kent momenten van somberheid en depressie. Dat menselijke aspect, dat was de kracht van het programma.

'Dit jaar mag ik alweer de achtste reeks maken, dit keer met rechters. Nu merk ik dat mensen ook echt iets van me verwachten.

'Achteraf gezien was de reeks met de journalisten van vorig jaar wat minder. Misschien ken ik dat vak te goed om er nieuwsgierig naar te zijn. Uiteindelijk zijn de beroepen waarin mensen écht grote beslissingen nemen het interessantst. De psychiater die bepaalt of jij wel of niet wordt opgenomen, de arts die de behandeling stopzet, de rechter die je levenslang kan geven.'

Coen Verbraak of Frénk van der Linden?

'Frénk van der Linden is een goede interviewer, al jaren een van de beste van Nederland. Ik voel dat hij van zijn vak houdt. Vroeger hebben we samen in een interviewclubje gezeten en praatten we over de journalistiek, maar nu hebben we weinig contact.

'In de loop der jaren hebben Van der Linden en ik onze akkefietjes gehad. Frénk is net als ik behept met een aanzienlijk ego. Misschien moet je die eigenschap ook wel hebben als je met je interviews op tv verschijnt. Je moet het idee hebben dat wat jij maakt, het kijken waard is.

'Met de term meesterinterviewer, zoals we beiden weleens worden genoemd, kan ik helemaal niets. Je kunt meesterbakker worden, of zelfs meesteroplichter, maar een meesterinterviewer bestaat niet. Het is een tamelijk potsierlijke aanduiding. Ik hoop vooral dat mensen mij een goede ambachtsman vinden, iemand die het vak beheerst.'

50 of 25?

'Ha, ik word over een maand 50. Lichamelijk voel ik dat de jaren een beetje gaan tellen, maar ik zit heerlijk in mijn vel. Ik heb het gevoel dat alles nu op zijn plek valt. Ik ben na een moeilijke scheiding weer gelukkig in de liefde. En ik ben blij met hoe het in mijn werk is gegaan.

Als 17-jarig jongetje schreef ik Joop van Tijn, destijds hoofdredacteur van Vrij Nederland, om te vragen hoe ik journalist kon worden. Hij gaf me de kans voor Vrij Nederland te werken en werd mijn leermeester. Toen ik onlangs de eer kreeg een tentoonstelling over Van Tijn te openen in het Amsterdamse Persmuseum, voelde dat als een enorm voorrecht. De cirkel was rond.

'Ik heb er niet veel moeite mee om ouder te worden. In mijn woonkamer staat de piano van Frans Halsema, een fantastische zanger en pianist die veel te vroeg is overleden. Hij werd slechts 44. Wat zou ik dan een ongelooflijke eikel zijn om te zeggen dat ik moeite heb om 50 te worden.'

Piano of drums?

'Drums. Ik was vroeger een redelijk goede drummer, maar deed het vooral voor de lol. De piano is een prachtig instrument. Helaas had ik niet genoeg talent om er professioneel mee verder te gaan. Ik speelde in mijn studententijd in cafés, maar liep tegen mijn beperkingen aan omdat ik geen noten kan lezen. Nu kan Stevie Wonder dat ook niet, maar die is van een iets andere orde.

'Ik speelde in Roden als drummer in het bandje Puntgaaf. Ons hoogte- en tegelijkertijd ook dieptepunt was een optreden in het voorprogramma van Het Goede Doel. We stonden voor minstens drieduizend man en speelden hun nummer Vriendschap als cover, maar werden vreselijk uitgefloten: de mensen in het publiek dachten dat ze een nepband hadden gestuurd. Best wel een deceptie (glimlacht).

'Als ik naar een concert ga, dan focus ik altijd op de drummer. Het beste voorbeeld was een concert van Paul Simon in Ahoy. We hadden eigenlijk hartstikke slechte plekken, achter het podium. Ik keek recht op het kale achterhoofd van Simon. Maar ik had wél direct zicht op drummer Steve Gadd, mijn grote voorbeeld. Dat drumgedeelte in het nummer Fifty Ways to Leave Your Lover speelde ik altijd na. Magisch is dat.'

Trotser op het interview met bankier Rijkman Groenink of met psychiater Louis Tas?

'Zonder twijfel het interview met Louis Tas (waar Verbraak in 2008 de Luis mee won, red.). Het gesprek met Rijkman Groenink is toch vooral bekend geworden vanwege de ruzieachtige toon. Tas was een van de meest geroemde psychiaters van Nederland en had bekende mensen op de bank liggen. Hoewel hij bijzonder moeilijk te interviewen was en erg gesloten, had ik een mooi gesprek met hem. Hij zei dingen die mensen raakten. Ik denk dat daarin de kracht van het interview zat.

'Met Groenink werd het vuurwerk, omdat ik hem voor de serie Ondernemers vroeg naar de graaicultuur waarvan hij het symbool was geworden. Ik was blij dat hij wilde komen, aangezien ik een half jaar had geprobeerd hem te strikken voor de serie. Van te voren zei hij: 'Ik weet niet hoe lang ik hier blijf zitten, want het gras moet nog gemaaid en er komt onweer.' We wisten allebei dat het in de lucht hing. De confrontatie kwam na anderhalf uur. Maar het was niet echt een goed interview. Het werd vooral een semantische discussie, over de vraag of hij die 26 miljoen van ABN Amro nou deels had 'meegekregen' of niet. Inhoudelijk had hij misschien een punt, maar zijn probleem was dat hij woedend werd. Ik wist dat ik rustig moest blijven, proberen de regie te houden over het gesprek, zoals Van Tijn mij dat ooit leerde. Maar ach, zo'n confrontatie moet ook weer niet al te belangrijk worden gemaakt. Ik vind dat je elkaar op het eind altijd een hand moet kunnen geven.'

Winnaar journalist Coen Verbraak met de Sonja Barend Award, de prijs voor het beste tv-interview, in de studio van DWDD in 2013. Beeld anp

Het werk of de liefde?

'Ik zou gek zijn als ik niet voor de liefde zou kiezen: dat is de kern van het leven. Maar ik moet er direct bij aantekenen dat ik niet bepaald leef naar die overtuiging. Ik werk zeker zeventig uur per week. In feite heb ik drie banen; voor NRC Handelsblad, de televisie en radio. Journalistieke projecten voelen voor mij keer op keer als een enorme lokroep.

'Of die werklust de reden van mijn scheiding is, vind ik moeilijk te zeggen, maar het heeft de relatie in elk geval geen goed gedaan. Toen we een kind kregen, richtte zij zich vooral op ons zoontje Tobias en ik ging alleen maar harder werken. Dan maak je een onbewuste keuze waarvan je later misschien zou zeggen: is dat nou wel de goede geweest?

'Sinds kort ben ik gelukkig met een andere vrouw. Het mooie is dat ik met haar in de klas heb gezeten op de middelbare school in Leek, niet ver van Groningen. Ik was 14 en zij 13. Dertig jaar heb ik geen contact met haar gehad, totdat we elkaar toevallig tegenkwamen op LinkedIn. Het begon met een onschuldig kopje koffie, zij wist niet dat ik was gescheiden en ik wist niet dat zij weduwe was geworden. Met haar haal ik prachtige herinneringen op over dingen die ik met nagenoeg niemand deel. Over onverwachte overhoringen, of die ene leraar Duits. Maar mijn werk blijft altijd een grote plaats in mijn leven innemen. Als ik die passie moest opgeven, zou mijn vriendin - denk ik - met een gemankeerde man thuis zitten.'

Kijken in de ziel - rechters. Vanaf 20/7 bij de NTR om 21.10 uur op NPO2.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden