'Ik heb zo'n last gehad van die dooie vader'

'Het eerste wat ik kon bedenken was: dit moet ik opnemen.' Een paar jaar geleden deed documentairemaker Jaap van Hoewijk een schokkende ontdekking: de dood van zijn vader was in 1974 niet veroorzaakt door een brommerongeluk, zoals hij altijd had geloofd....

Van onze medewerkster Pauline Kleijer

Van Hoewijk besloot er een film over te maken. Het verhaal van zijn vader zou na die eerste onthulling nog veel vreemder worden, zo blijkt uit Familiegeheim, een intrigerende documentaire waarin de kijker, net als Van Hoewijk zelf destijds, langzamerhand achter de ware toedracht komt.

Familieleden, buren en vrienden bleken al die tijd van de zelfmoord geweten te hebben. Alleen Van Hoewijk en zijn twee zussen wisten van niets; over hun vader werd helemaal niet meer gesproken. 'Het onderwerp was volstrekt taboe', zegt de regisseur. 'Dat heeft me altijd veel verdriet gedaan.'

Met zijn film wilde Van Hoewijk het stilzwijgen rondom zijn vader eindelijk verbreken. 'Niemand verdient het om doodgezwegen te worden. Nadat dit geheim aan het licht gekomen was, vroeg mijn moeder me direct of ik het aan niemand wilde vertellen. Ik zei: nou mam, ik ga het aan de allergrootste klok hangen die ik kan vinden.'

Uit de film blijkt dat Van Hoewijk moeite heeft met het gedrag van zijn moeder die de waarheid jarenlang voor haar kinderen verborg en nog steeds niet het achterste van haar tong laat zien. Toch wilde ze, na aanvankelijke bezwaren, wel meewerken aan de documentaire. Anders dan vele andere egodocumenten behoudt Familiegeheim ondanks vele pijnlijke scènes een afstandelijke toon waarin de visie van de moeder evenveel recht wordt gedaan als die van de maker zelf.

Een genuanceerde opstelling viel ook wel te verwachten van Van Hoewijk die faam verwierf met zijn documentaire Procedure 769, waarin elf getuigen van een executie in een gevangenis in Californië ieder een ander verslag geven. Maar dit keer kostte het hem wel veel moeite. 'Ik zou het niemand willen aanraden zo'n persoonlijke film te maken. Ik wilde er niemand mee beschadigen; mijn moeder moet na de vertoning toch gewoon weer naar de slager kunnen, zonder vreemd aangekeken te worden.'

In zijn reconstructie van de zelfmoord van zijn vader wordt Van Hoewijk geholpen door enkele getuigen: de boswachter die hem 's avonds laat had zien ijsberen in het Kralingse Bos, en de wandelaar die hem de volgende ochtend dood aantrof. Beide mannen hadden gereageerd op een artikel in het Rotterdams Dagblad.

'Ik heb de krant gebeld toen bleek dat heel veel mensen zich het nog konden herinneren. Toen ik er in het Kralingse Bos bij een eettentje naar vroeg, wisten ze meteen over wie ik het had: o, de man bij het Kommetje. Zelfs daar wisten mensen meer dan ik al die tijd heb geweten.'

Het artikel in de krant leverde 150 reacties op. Voor Van Hoewijk werd de dood van zijn vader minder abstract. Dat was moeilijk, maar het deed ook goed. Het leek altijd alsof zijn vader nooit bestaan had. Dat is veranderd.

Met het bijzondere verhaal van Familiegeheim hoopt de filmmaker zijn publiek enigszins te provoceren. 'Ik vind het wel plezierig om mensen ermee in verwarring te brengen. Zelf ben ik er tenslotte ook erg van geschrokken. Ik heb zo'n last gehad van die dooie vader, en ik ben erg blij dat ik er nog iets leuks van kon maken.'

Familiegeheim gaat vandaag in première op het Nederlands Film Festival, om 20.00 uur in Rembrandt 3. Ook nog te zien op zondag en woensdag.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden