'Ik heb hem laten ontsporen. Wat kan ik eraan doen? Wat kan ik doen?'

Hoe kon de treinramp nabij het Spaanse Santiago de Compostela gebeuren? De beschuldigende vinger wijst naar de machinist, die zou veel te hard hebben gereden. Maar waarom beschikt Spanje niet over het in Europa verplichte beveiligingssysteem?

Officieel staat de 52-jarige machinist Francisco José Garzón van de Spaanse ramptrein niet onder arrest. Hij is slechts onder politiebewaking geplaatst in een ziekenhuis van Santiago de Compostela. Opdat de machinist zijn versie vertelt van de dramatische ontsporing van de hogesnelheidstrein woensdagavond nabij het bekende Spaanse bedevaartsoord, waarbij 80 mensen zijn omgekomen en 178 naar ziekenhuizen zijn overgebracht.


Natuurlijk, er zijn de beelden door een bewakingscamera gemaakt langs het stukje spoor op zes kilometer van het treinstation van Santiago de Compostela. Elf seconden huiveringwekkende film waarop is te zien hoe de Alvia 04155 afkomstig uit Madrid en op weg naar de kuststad Ferrol met hoge snelheid komt aangereden, ontspoort en tegen een betonnen muur knalt. En ook de zwarte doos die in de nacht van woensdag op donderdag door onderzoekers op de rampplek is gevonden en - eenmaal uitgelezen - alle informatie zal prijsgeven. Van de urenlange treinreis van de 218 passagiers en 29 treinmedewerkers tot aan de fatale scherpe bocht die bekendstaat als A Grandeira.


Maar de Spaanse justitie wil vooral van machinist Francisco José Garzón persoonlijk weten of hij verantwoordelijk is geweest voor het ontsporen van de hogesnelheidstrein met dertien wagons. Aanleiding is zijn bekentenis, vlak na een van de ergste treinrampen uit de Spaanse geschiedenis, dat hij ongeveer 190 kilometer per uur heeft gereden, terwijl op die plek maximaal 80 kilometer is toegestaan.


De machinist had vanuit zijn cabine, waar hij een tijdje na het ongeluk vastzat, telefonisch contact met het station van Santiago de Compostela. 'Wij zijn mensen. Wij zijn mensen', jammerde Garzón, toen nog onwetend dat er slachtoffers waren gevallen. 'Ik hoop dat er geen doden zijn, want als ze sterven, heb ik dat op mijn geweten.' Vlak daarna zou de machinist, die honderd kilometer eerder, in Ourense, de besturing van zijn collega-machinist had overgenomen, zich bewust zijn geworden van de omvang van de tragedie.


Ontredderd

Ontredderd zou Garzón hebben meegeholpen met de reddingswerkzaamheden. Hij zou enkele passagiers uit de uiteengereten treinwagons hebben geholpen. Volgens omstanders zou de machinist lopend tussen de wrakstukken en de lijken op het spoor hebben geroepen: 'Ik heb hem laten ontsporen. Wat kan ik eraan doen? Wat kan ik doen?'


Waarom de machinist zo snel reed, kon hij tot nu toe niet verduidelijken. Garzón had niet gedronken, bleek uit de alcoholtest. Een eerste onderzoek zou hebben uitgewezen dat de trein technisch in orde was. Het voertuig was woensdagochtend nog gecontroleerd.


Intussen wordt in de Spaanse media en op sociale media als Facebook en Twitter volop gespeculeerd waarom Garzón, die al dertig jaar voor de Spaanse spoormaatschappij Renfe werkt, zich in de bewuste bocht niet aan de snelheidbeperking van 80 kilometer per uur heeft gehouden. Volgens een van de theorieën zou de machinist te hard hebben gereden omdat hij de vijf minuten vertraging op het schema wilde inlopen.


Pikanter zijn de berichten dat de machinist, die sinds juni 2012 op het traject tussen de Spaanse hoofdstad en Ferrol, de geboortestad van de voormalige Spaanse dictator Franco, zich geregeld op het spoor zou hebben misdragen. Op de Facebookpagina van de machinist - die donderdagochtend plotseling was gewist - schepte Garzón vorig jaar diverse keren op dat hij ervan hield veel te hard met de trein te rijden.


Zo was op zijn Facebook een foto van een snelheidmeter te zien waarop een snelheid van ruim 200 kilometer te lezen was. In een reactie op een Facebook-vriend die hem waarschuwde dat de Spaanse politie minder blij zou zijn, antwoordde de machinist vrolijk: 'Wat zou het toch heerlijk zijn om langs de Guardia Civil te zoeven en de radar te laten springen. Ha,ha. Wat een boete voor Renfe (de Spaanse spoormaatschappij, red.)! Ha,ha.'


De Spaanse premier Mariano Rajoy, die afkomstig is uit Santiago de Compostela, wilde donderdag niet reageren op de berichten over de machinist. Wel bracht Rajoy een bezoek aan de plek des onheils.


Ook bedankte de premier alle hulpverleners en alle Spanjaarden die bloed hebben gegeven voor de slachtoffers.


Daarnaast kondigde Rajoy drie dagen van nationale rouw aan. Ruim veertig psychologische experts bieden hulp aan de gewonden - van wie er nog twintig in kritieke toestand verkeren - en aan de nabestaanden van de slachtoffers.


Spaanse premier blundert

Medewerkers van de Spaanse premier Mariano Rajoy hebben woensdagavond een pijnlijke blunder begaan in het officiële condoleancebericht voor de slachtoffers van de treinramp. In het bericht betuigt Rajoy zijn medeleven met de slachtoffers van het ongeluk in de buurt van Santiago de Compostela.

Maar het heeft er alle schijn van dat het bericht geknipt en geplakt is uit een eerder condoleancebericht; in de laatste alinea spreekt de tekst plots over de aardbevingen in de Chinese provincie Gansu van twee dagen geleden.

'Ik wil mijn diepste medeleven overbrengen voor het verlies van mensenlevens en de materiële schade veroorzaakt door de aardbeving die vanochtend plaatsvond in Gansu. In het bijzonder wil ik mijn oprechte condoleances overbrengen aan de familieleden van de overledenen', staat er te lezen in de laatste paragraaf.

De brief werd woensdagavond verzonden vanuit het ministerie van Algemene Zaken. De blunder werd snel opgemerkt en verspreid. Veel Spanjaarden maakten zich woedend over de domme fout. Deze komt voor Rajoy op een slecht moment; hij ligt al weken onder vuur vanwege een vermoedelijk corruptieschandaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden