'Ik heb eindelijk weer het gevoel dat ik alles aankan'

Ze was op weg om neuroloog te worden toen ze ineens besloot haar hart te volgen. Ze werd zangeres. Want Emeli Sandé is net zo eigenzinnig als haar idolen Frida Kahlo en Nina Simone.

Emeli Sandé. Beeld Els Zweerink

Ze heeft er de tijd voor genomen. Want Emeli Sandé wilde eerst alles even goed op zich laten inwerken voordat ze weer de studio in ging. 'Natuurlijk is het prachtig om met je eerste album meteen succesvol te zijn. Maar er gebeurt ineens zoveel met je, ook privé, dat je echt even bij jezelf te rade moet gaan. Is dit wat ik wil, en hoe nu verder?'

Ja, optreden en zingen is nog steeds het allerleukste wat er is, zo stelde Sandé (29) snel vast. En wie haar een dag na dit interview in de volgepakte Amsterdamse People's Place het podium zag betreden om er een voorproefje te geven van haar nu verschenen tweede album, Long Live the Angels, kon niet anders dan vaststellen dat Emeli Sandé voor het podium is gemaakt.

Haar repertoire bestaat uit makkelijk in het gehoor liggende pop-soulliedjes, die muzikaal vaak terugverwijzen naar de vroege jaren negentig, toen de door haar bewonderde Mariah Carey en Whitney Houston met hun powerballads de popmarkt domineerden. Haar liedjes zijn niet geschreven voor een specifieke doelgroep maar hebben iets universeels.

Net als die van de muzikaal verwante Adele werden de liedjes van Sandé onmiddellijk door miljoenen mensen van alle leeftijden en seksen in de harten gesloten. Haar in 2012 verschenen debuutalbum, Our Version of Events, groeide in eigen land, met meer dan een miljoen exemplaren, uit tot het best verkochte album van dat jaar. Ook brak ze een al bijna vijftig jaar oud record van The Beatles, die met hun debuutalbum Please Please Me uit 1963 62 weken in de Britse toptien stonden.

'Ja, ik kan het nog steeds niet geloven. Natuurlijk had ik bepaalde verwachtingen en ambities. Maar ik ben ook maar een gewoon meisje hoor, dat graag een rustig leventje wilde leiden. Ik vond het al prachtig dat ik een plaat mocht maken, en denk weleens dat het beter was geweest als het succes wat geleidelijker was gekomen.'

Het heeft haar leven namelijk behoorlijk op zijn kop gezet. Ze scheidde twee jaar geleden van de man met wie ze al sinds haar studietijd samen was en besloot pas weer te gaan werken aan nieuw materiaal toen 'haar hoofd leeg was.'

Een vrolijk, dansbaar liedje als Next to Me, daar stond dat hoofd dit keer niet zo naar. Haar nieuwe plaat, Long Live the Angels, klinkt wat meer ingetogen, soberder ook, dan haar debuut. Wel zijn de gospel- en soul-invloeden wat meer naar voren geschoven. 'Ik ben thuis opgegroeid met Mahalia Jackson, Aretha Franklin en Nina Simone. Zowel mijn vader als moeder draaide veel muziek waar ik van kon leren.'

CV

1987 10 maart geboren in het Noord-Engelse Sunderland als Adele Emily Sandé
1991 Gezin verhuist naar Alford, Schotland
2005 Gaat medicijnen studeren in Glasgow, specialisatie neurologie
2009 Geeft studie op voor de muziek, heeft eerste toptienhit met Diamond Rings (samen met Chipmunk)
2011 Scoort met Read All About It haar eerste Britse nummer 1-hit.
2012 Debuutalbum Our Version of Events wordt best verkochte album van het VK
2013 Treedt op in het Witte Huis
2016 Single Hurts, haar eerste nieuwe liedje in vier jaar
2016 Tweede studioalbum, Long Live the Angels

Haar vader, van Zambiaanse afkomst, is net als enkele andere familieleden te horen op de gospel Tenderly. 'Een hoogtepunt in mijn leven, zo samen zingen met mijn familie. Dan weet je weer even wie je echt dierbaar zijn. Ik kreeg er meteen weer zin in.'

Ja, ze is er helemaal klaar voor. 'Laat alles nu maar weer komen. Ik heb eindelijk weer het gevoel dat ik alles aankan. Ik verheug me erop weer oog in oog te staan met mijn publiek. Eerst maar even in de kleine zaaltjes, en wie weet wat komende zomer de festivals nog gaan brengen.

'En mocht het allemaal wat minder worden, dan is dat ook best. Ik heb alles gegeven, en niet bij tien liedjes die oké klonken gedacht dat we er wel waren. Nee, ik moest de allerbeste liedjes maken die ik in me had. Pas toen ik echt tevreden was, ben ik gaan opnemen. Die vier miljoen die ik van mijn debuut heb verkocht, ga ik nooit meer halen. Maar dit is het beste wat ik te bieden heb.'

1. Plaat: Joni Mitchell: Blue (1971)

'Mijn muzieksmaak valt eigenlijk uiteen in twee richtingen. Aan de ene kant zijn daar soulgiganten als Aretha Franklin en Donny Hathaway, wiens plaat Extension of a Man ik heb grijsgedraaid. En dan zijn er de singer-songwriters als Bob Dylan, Joni Mitchell en Carole King, van wie ik heel erg houd. Vooral de muziek die rond de overgang van de jaren zestig naar de jaren zeventig werd gemaakt is me dierbaar.

'Die heb ik leren kennen door de verzameling van mijn ouders. Maar ik kwam ook veel op het spoor toen ik een tijdje in een platenzaak werkte, de Virgin Megastore in Aberdeen. Met het album Blue van Joni Mitchell heb ik een speciale band. Toen ik een jaar of 21 was en in Glasgow medicijnen studeerde, reisde ik nogal eens op en neer naar Londen omdat ik daar al wat contacten had en er kansen waren om het in de muziek te gaan maken. In de trein luisterde ik altijd naar Blue van Joni Mitchell. Hoe ze het voor elkaar kreeg om zulke wonderschone en tegelijk vreemd klinkende liedjes te maken, weet ik nog steeds niet. Raadselachtig en betoverend. Haar andere werk vind ik ook mooi, maar daarin mis ik het toegankelijke dat Blue wel heeft.

2. Beeldende kunst: Frida Kahlo

'Ik ben bepaald geen kunstkenner, maar de Mexicaanse Frida Kahlo heeft me altijd gefascineerd. Ik zag voor het eerst een schilderij van haar toen ik een jaar of 16 was. Zo knap hoe ze de pijn en de ziekten die haar sinds haar jeugd teisterden wist om te zetten in werken die niets verbloemden maar toch iets positiefs uitstraalden.

'Als kind had ze polio, toen ze 18 was kreeg ze een zwaar verkeersongeluk, waarvan ze tot aan haar dood last heeft gehouden. En dan was er nog dat even gepassioneerde als moeizame huwelijk met Diego Rivera.

'Maar Kahlo leek niet klein te krijgen. Ze bleek een ijzersterke vrouw, die alle tegenslagen niet alleen overwon maar er zelfs sterker van leek te worden. Ik spiegel me al sinds mijn 16de aan Kahlo. Best overdreven, want ik had het helemaal niet zo zwaar als zij. Ik had een rustig leven, maar toch dacht ik bij elke keuze die ik maakte: wat zou Frida doen? Ik heb toen ik 23 was de drastische beslissing genomen om niet door te gaan met mijn studie medicijnen en me vol op de muziek te storten. En dat terwijl ik nog maar een jaar hoefde.

'Een ander zou dat onverantwoord noemen, maar ik wist me gesterkt door Frida Kahlo, die ook altijd haar instinct en haar hart volgde. En moet je me nu eens zien. Ik geloof niet dat mijn beslissing slecht heeft uitgepakt.'

'Bij elke keuze die ik maakte dacht ik: wat zou Frida doen?' Frida Kahlo: Las dos Fridas (1939).

3. Uitgaan: Nice N Sleazy, Glasgow

'Ik heb het overigens heel erg naar m'n zin gehad toen ik in Glasgow studeerde. Even wennen, want ik was altijd meer een buitenkind. Ik groeide op in Alford in het Schotse Aberdeenshire. Daar wandelden we veel, en die rust miste ik wel toen ik in Glasgow ging studeren.

'Maar het was ook weer niet zo hectisch als Londen later. En er was altijd wel een bandje te zien, of anders konden we zelf gaan zingen.

'Mijn favoriete hang-out was Nice N Sleazy aan Sauchiehall Street, midden in het uitgaansgebied. Daar hadden ze op maandagavond altijd een open mic-avond. Mocht iedereen die zin had zelf iets gaan zingen of spelen. Dat heb ik toen best veel gedaan. Ze hadden ook heerlijke cocktails, zoals White Russian, voor maar twee pond. Niet zo verstandig aan het begin van de week, maar verder hield ik me vrij rustig.'

4. Documentaire: What Happened, Miss Simone? (2015)

'Ik neem eigenlijk zelden de tijd voor bioscoopbezoek, en aan boeken kom ik ook veel te weinig toe. Wat ik wel veel doe, is internet afstruinen naar video's. Zo heb ik een tijdlang een fascinatie voor hippies gehad. Keek ik alleen maar naar Woodstock-beelden en andere concertopnamen, vooral van Jimi Hendrix.

'De documentaire over Nina Simone van vorig jaar, What Happened, Miss Simone, had ik nooit gezien als die niet op Netflix stond, want tv kijken doe ik niet. Ik vond het een prachtige maar ook tragische film. Nina Simone is al sinds mijn 12de echt een held van me. Ook zo iemand als Frida Kahlo, die schijt had aan iedereen en recht op haar doel afging. Zo treurig dat ze geen klassiek piano mocht studeren, alleen omdat ze zwart was. Ken je die opname van Love Me or Leave Me van haar, die halverwege overgaat in een stuk van Bach? Briljant.

'Ze reageerde altijd heel direct op dramatische politieke gebeurtenissen. Agressief zonder drammerig te worden. Ze liet de muziek spreken, zoals toen Martin Luther King werd vermoord. Met muziek bereik je meer dan met slogans roepen, zeker als je zo begenadigd kunt zingen en pianospelen als Nina dat kon.'

5. Boek: George Orwell: 1984 (1948)

'Ik heb het op school altijd naar m'n zin gehad. Ik was geloof ik ook wel een voorbeeldige leerling, in elk geval leergierig. Ik had het geluk dat ik een paar geweldige leraressen had. Zo was daar Miss Simpson, die muziekles gaf. Zij had bij iedere leerling meteen door welk instrument het best bij hem of haar paste. Zij wist meteen dat ik voorbestemd was om zangeres te worden. Zij liet me Without You door Mariah Carey horen. Ik was 7 en meteen verslaafd aan dat liedje. Ze werden helemaal gek van me thuis, omdat ik het de hele tijd liep te zingen.

'Het leukst vond ik de lerares Engels die mij 1984 van George Orwell liet lezen. Die vrouw was heel erg rock-'n-roll. Ze praatte veel over muziek, wat haar populair maakte. Van zo iemand neem je makkelijker wat aan. Eigenlijk was ik niet zo'n romanlezer, daar gunde ik mezelf de tijd niet voor. Maar 1984 heb ik verslonden. Zo knap hoe Orwell de totalitaire kanten aan onze samenleving zo lang geleden al wist te voorspellen. Soms akelig accuraat ook. Het was het eerste boek dat me echt van slag bracht. Dat je met alleen woorden zo'n effect kon veroorzaken, heb ik geleerd van 1984.'

6. Iconen van onze tijd: Michelle en Barack Obama

'In 2013 heb ik het genoegen gehad om Barack Obama en zijn vrouw Michelle te ontmoeten. Dat was toen Carole King in Washington de grote Gershwin-onderscheiding kreeg. Ik was speciaal in het Witte Huis uitgenodigd om haar Natural Woman te zingen. Prachtig natuurlijk, maar het mooist vond ik de aanwezigheid van de Obama's.

'Dat volstrekt natuurlijke charisma van Barack, die geen moment pochte of belangrijk deed. Hij genoot van de muziek en wist er ook nog het een en ander van. Net als zijn vrouw. Ook zo'n superintelligente, beeldschone verschijning. Ze waren daar met het hele gezin. Gracieus en waardig maar niet al te deftig, en al helemaal niet afstandelijk. Zo beroemd en belangrijk zijn en tegelijk zo normaal doen, dat mag een voorbeeld zijn voor iedereen. En dat zijn ze natuurlijk ook. Ik bewonder de Obama's echt enorm.'

'Zo beroemd en belangrijk zijn en tegelijk zo normaal doen, dat mag een voorbeeld zijn voor iedereen. En dat zijn ze natuurlijk ook.' Beeld AFP

7. Muziek: Dizzee Rascal: Boy in da Corner (album, 2003)

'Zelf was ik in 2003 meer bezig met de wat beschaafdere muziek van bijvoorbeeld zangeres Alicia Keys toen mijn jongere zusje ineens met Dizzee Rascal aankwam.

'Grommende, ijzige en gemene raps met harde kale beats eronder. Grime heette het genre, begreep ik van haar. En het was helemaal Londens. Ik was gelijk verkocht. Grime kwam van de straat, werd gemaakt door jongens thuis in hun council estates en was echt een staaltje do-it-yourself-cultuur. Niet dat ik nu meteen zelf wilde gaan rappen, maar ik zag wel het potentieel.

'Jaren later ben ik ook gaan samenwerken met die andere grime-held, Wiley. Ik hou wel van combinaties die een beetje schuren. Mensen denken dat ik alleen zoetige popliedjes wil zingen, maar vergis je niet hoor, ik hou net zo veel van Kanye West als van Donny Hathaway. Veel grime en rap komt waarachtiger op me over dan de meeste rock en pop. Ik ben nu een mainstream-zangeres, maar misschien kruip ik nog wel eens de straat op, de underground in. Het kan daar erg inspirerend zijn.'

Emeli Sandé: Long Live the Angels. Virgin/Universal.

'Grommende, ijzige en gemene raps. Ik was gelijk verkocht.' Beeld Hollandse Hoogte
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden