’Ik heb die avond geen rode wijn gedronken’

Sommige kunst, vormgeving en mode wekken onbedaarlijke nieuwsgierigheid op naar de kopers ervan. Deze week: de papieren jurk van Hussein Chalayan, in bezit van documentairemaakster Bregtje van der Haak....

Joost van den Broek en Marlies Dinjens

‘Diep geroerd’ was documentairemaakster Bregtje van der Haak (41), toen ze zeven jaar geleden van haar geliefde een papieren jurk kreeg van de Turks-Cypriotische ontwerper Hussein Chalayan. In eerste instantie leek het net een luchtpostbrief, eenmaal uitgeklapt bleek het een jurk van Tyvek, stevig papier dat lijkt op het materiaal dat gebruikt wordt voor luchtkussenenveloppes. ‘Ik hou van cadeaus die je uitnodigen om anders naar iets te kijken’, zegt ze terwijl ze de luchtpostenveloppe langzaam uitvouwt. Voorzichtig komt een witte, papieren hemdjurk tevoorschijn.

De papieren jurk in briefvorm deed Van der Haak denken aan vroegere tijden – aan het pré-e-mailtijdperk. ‘Ik vond het heel poëtisch. Luchtpost riep bij mij associaties op met de tijd dat iemand nog de moeite nam om een brief te schrijven en ook met reizen, onderweg zijn.’

Inmiddels heeft Van der Haak geen relatie meer met de ‘afzender’ en draagt ze de jurk niet meer. Ze trok hem één keer aan, naar een opening in Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam. ‘Eigenlijk viel hij heel goed om mijn lichaam.’ De kunstkenners op het feestje keken er nauwelijks van op. ‘Ze kenden het werk van Chalayan en zagen het als een gimmick .’

Volgens de ontwerper is de jurk goed wasbaar, zelfs in de wasmachine. Van der Haak heeft de proef maar niet op de som genomen. ‘Ik heb die avond geen rode wijn gedronken.’

Onhandig zo’n papieren jurk? Juist niet, zegt Van der Haak. ‘Zoals je papieren bordjes en tafelkleden gebruikt, zou je ook papieren jurken kunnen dragen. Deze jurk is in beperkte oplage gemaakt. Het is een kunstwerk, een multiple. Maar je kunt je voorstellen dat een papieren jurk in grote oplages bij de Hema kan liggen en heel functioneel kan zijn. Het lijkt me bijvoorbeeld handig voor een kinderfeestje met veel geklieder. Na gebruik gooi je de jurk gewoon weg, samen met de papieren borden en servetten.’ Van der Haak heeft de jurk niet bij het oud papier gedaan. Hij ligt nog netjes thuis, als een dierbare herinnering.

De boodschap achter de jurk kent Van der Haak niet precies. ‘Volgens sommigen protesteert Chalayan hiermee tegen de consumptiemaatschappij. Hij trekt dat een stap verder door een jurk te maken, die na gebruik weggegooid moet worden. Chalayan is geïnteresseerd in hoe de wereld verandert en maakt daar mode over. Hij heeft bijvoorbeeld ook collecties gemaakt die over genetica en immigratie gaan.’

Ze heeft niet alleen bewondering voor het werk van de ontwerper Chalayan – zo bezocht ze regelmatig shows – ze kent hem ook persoonlijk. In 2002 maakte ze voor de VPRO een documentaire over hem en volgde Chalayan in Londen, Parijs en Istanbul. Ze hebben nog regelmatig contact.

Ze ziet paralellen. ‘Chalayan probeert met zijn ontwerpen de tijdgeest te vatten. Dat probeer ik ook met mijn films.’

Van der Haak koopt regelmatig kleding van binnenlandse en buitenlandse ontwerpers en heeft nog een aantal andere items van Chalayan in de kast hangen, zoals een winterjas met een heleboel ritsen, die ze drie winters heeft gedragen. In tegenstelling tot de papieren jurk zijn deze ontwerpen goed draagbaar. ‘Ik heb een ajour blouse met mouwinzetten van sweatstof. Die draag ik vaak. Het voelt heerlijk zacht.’

Mode met een verhaal, daar houdt Van der Haak van. Chalayan is wat dat betreft binnen de modewereld een uitzondering, zegt Van der Haak. ‘Hij maakt mode die iets te vertellen heeft. Zijn kledingstukken refereren aan veranderingen in de maatschappij. Chalayans ontwerpen zijn stations op een reis door de tijd.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden