Reportage

'Ik heb de vriezer op -29 gezet om ze eruit te jagen'

De bestemming Calais is de grote angst van vrachtwagenchauffeurs geworden. Duizenden migranten proberen er uit alle macht in de laadruimte te komen om zo de oversteek naar Engeland te maken. Een rit met twee Nederlandse chauffeurs.

Jurriaan Nolles
Guido van der Veeke. Beeld Julius Schrank
Guido van der Veeke.Beeld Julius Schrank

'De vluchtelingen klappen je spiegels in of ze slaan ze kapot. Dan kun je niet meer zien wat er bij je vrachtwagen gebeurt. Dan wil je gewoon zo snel mogelijk wegrijden. Maar je kunt helemaal niks doen', zegt de getatoeëerde trucker Guido van der Veeke (26) in een wegrestaurant na de grensovergang bij Hazeldonk. Het is nog drieënhalf uur rijden naar Calais als hij en zijn collega Bennie Trinks (34) vette lappen vlees verorberen. Zoals altijd op deze route gaat het gesprek over de verstekelingen bij Calais. Elke keer dat ze uit Nederland vertrekken, vrezen de twee chauffeurs dat vluchtelingen hun vrachtwagens zullen bestormen.

De ene keer valt het mee en rijden ze snel door. Als er een file ontstaat, worden de truckers belaagd. Twee weken geleden was het bij Van der Veeke goed raak. Hij stond vier uur in de file tussen een grote groep vluchtelingen. 'Ze zijn niet met een paar, maar met honderden tegelijk.' Dagelijks komen vrachtwagenchauffeurs thuis met verhalen over verstekelingen die proberen aan de onderkant van de vrachtwagen te hangen of vluchtelingen die de zeilen opensnijden om zo in de laadruimte te klimmen. 'Ze doen alles om de overkant te bereiken', zegt Van der Veeke tijdens de reis die begint in Schermerhorn (Noord-Holland) en via Calais zal eindigen bij een grote groentenmarkt in een buitenwijk van Londen.

Duizenden immigranten probeerden de afgelopen maanden Engeland te bereiken door vrachtwagens open te breken en erin te klimmen. Sommige chauffeurs zijn bang en durven niet meer via Calais te rijden. Sommige werkgevers hebben al een andere route gekozen of opdrachten geweigerd. Transportondernemers blijven met financiële schade achter. Op iedere verstekeling die een chauffeur per ongeluk meesmokkelt, volgt een boete van 2.200 euro.

Risico

De blauwe trucks met witte opleggers gevuld met uien en kool van Van der Veeke en Trinks denderen over de Franse wegen. 'Nu moet je opletten', zegt de Friese Trinks vlak voor de tunnel van Calais van achter zijn grote zwarte stuur. Achter de vangrail leunt de eerste vluchteling tegen een lantaarnpaal: een donkere slanke jongen met capuchon op zijn hoofd. Twintig seconden later zit een groep van vijf in het uitgedroogde gras. 'Ze kijken naar je met van die puppy-ogen', zegt Trinks. 'Ze willen eten, drinken, of sigaretten. Als je niks geeft, worden ze boos. Als je niet oppast, schoppen ze een deuk in je deur. De hele vangrail staat vol.'

De verstekelingen wachten op een file. Als het verkeer stokt, slaan ze hun slag. Met tientallen bestormen ze dan de vrachtwagens. Soms worden ze agressief. 'Dan zit je niet lekker in je vrachtwagen', zegt Van der Veeke.

Twee uur voor ze Calais bereiken begint het al, zeggen de chauffeurs. Vanaf de Vlaamse parkeerplaats Jabbeke zijn alle rustplaatsen voor vrachtwagenchauffeurs gesloten. Het risico dat een verstekeling daar op de vrachtwagen klimt is te groot. Van hun werkgever mogen Trinks en Van der Veeke al vanaf Gent niet meer rusten. Alles om immigranten buiten boord te houden.

null Beeld
Beeld

Boetes

Binnen vijf minuten wijst Trinks naar vijf groepen migranten. Ze zitten in groepjes, met petten, capuchons en mutsen schouder aan schouder, beschut tegen de wind. Één van hen, met een rode muts en zijn handen in zijn beige broek, loopt achteloos over de vluchtstrook. De overkant van het kanaal is voor hem en de anderen het beloofde land.

In een truck van Trinks' werkgever J. de Groot zaten in 2010 tien verstekelingen in de laadruimte: 20 duizend pond (27 duizend euro) boete voor het bedrijf en nog eens 20 duizend pond voor de chauffeur. Een advocaat kreeg het bedrag omlaag naar 15.000 pond voor het bedrijf en 1.200 voor de chauffeur. 'Maar dan nog: we waren een dag te laat op de markt. Dat scheelt weer een dag omzet, nog eens 750 euro', zegt planner Robert Jacobs. En een gedeelte van de lading was waardeloos. 'Ze doen daar gewoon hun behoefte. Het is zo smerig, er lag nog een vieze onderbroek in.'

Brancheorganisatie TLN vroeg de afgelopen week om maatregelen en vindt dat chauffeurs die per ongeluk verstekelingen meenemen niet meer moeten worden beboet. 'Wij kunnen niks aan het asielprobleem doen. We kunnen alleen onze sloten zo goed mogelijk op orde hebben', zegt TLN-voorzitter Arthur van Dijk, die zich gesteund voelt door de Nederlandse politiek. De Eurotunnel heeft toegezegd dat er een weg van 18 kilometer komt waar chauffeurs rondjes kunnen blijven rijden zodat ze niet hoeven te stoppen, er komen nieuwe hekken rond het terrein en er zullen extra honden worden ingezet.

null Beeld
Beeld

Waterbedeffect

De brancheorganisatie vreest tegelijkertijd voor een waterbedeffect: dat de migranten van Calais naar andere havensteden trekken. In de eerste vijf maanden van dit jaar werden bij Hoek van Holland al 160 illegale migranten ontdekt - evenveel als in heel 2014. De Britse douane vond zondagochtend in de Engelse stad Killingholme nog 51 illegalen in een vrachtwagen, die eendag eerder in Hoek van Holland aan boord was gegaan van het schip StenaTransit.

Als Trinks met zijn truck op het haventerrein is, rijdt hij eerst naar de gratis vrijwillige controle op verstekelingen. Hier bevindt zich apparatuur die de hoeveelheid C02 in de laadruimte meet om te bepalen of er iemand in het vrachtruim zit. Steeds meer chauffeurs kiezen voor de check, met nog grotere files tot gevolg. Bovendien klagen chauffeurs over slecht onderhoud bij de kanaaltunneltreinen. Als er een uitvalt hoopt het verkeer zich op, met alle gevolgen van dien.

Na de vrijwillige controle dirigeert een Franse douanier de truck van Trinks alsnog naar de zijkant. De laadruimte moet open, de kleine vrouw klimt via een trap naar boven en gaat plat op haar buik op zoek tussen de uien. Na vijf minuten komt ze weer naar buiten. 'Pas d'immigrants.'

Later, wanneer Trinks zijn vrachtwagen op de trein heeft gezet, klimmen de chauffeurs uit de cabine. Een bestelbusje brengt de truckers naar het voorste gedeelte van de trein, daar is één kleine coupé voor zo'n dertig chauffeurs. Ook daar gaat het over de verstekelingen. 'Ik had er laatst negen in zitten', zegt de Vlaamse vrachtwagenchauffeur Arne Pollet, die kip vervoert. 'Ik heb de vriezer op -29 graden gezet om ze eruit te jagen. Veel andere chauffeurs staan machteloos, het zijn er gewoon te veel. Een collega is uitgestapt en die kreeg een fles urine naar zijn hoofd gegooid.'

null Beeld
Beeld

Incidenten

De Nederlandse trucker Leendert van de Ree Doolaard: 'Het is wachten tot de eerste dode valt.' Hij zegt dat er al iemand is neergestoken. Zelf bracht hij per ongeluk drie verstekelingen naar Engeland. Hij kwam er aan de andere kant van het water pas achter dat hij drie Iraniërs in zijn truck had zitten. Met een stalen buis liep hij dreigend de vrachtwagen in. 'Natuurlijk, ik was pislink.'

Een Franse collega toont op zijn smartphone een filmpje waarop te zien is hoe een horde van twintig migranten op een truck springt die in een file rijdt. Binnen twee tellen is het slot losgebroken en een paar seconden later verdwijnen zes mannen in de truck. Politieagenten met een knuppel aan hun riem kijken toe. 'De immigranten zijn hier oppermachtig. De massa is gewoon te groot', zegt Pollet over het filmpje.

Een andere Nederlander, vervoerder van planten en ook op weg naar Londen, schuift aan. Ook hij bracht al een paar immigranten mee naar Engeland. 'Toen ik bij de klant was, kropen ze uit de laadruimte', vertelt de chauffeur die niet met zijn naam in de krant wil.

Trinks en Van der Veeke moeten na de treintocht onder zee nog drie uur rijden naar Londen om hun kool en uien af te leveren. Zelfs na de controle weten de chauffeurs nog niet zeker of er geen verstekeling aan boord zit, zeggen diverse truckers. De Fransen laten bewust immigranten door, zo is hun overtuiging. Dat verlicht de druk in Calais. De douane geeft na de C02-check een stempel aan vrachtauto's die veilig zijn, vertelt de anonieme chauffeur. 'En toch kom ik in Engeland met drie verstekelingen. Eentje heeft mij op zijn knieën bedankt. Dat gaf een heel dubbel gevoel.'

Waarom naar Engeland?

'We komen van verre / Om onszelf een baan te bezorgen / Op een bouwplaats.' Wie wil weten waarom vluchtelingen in Calais er alles aan doen om naar Groot-Brittannië te komen, kan inspiratie putten uit dit citaat uit het nummer London van The Pet Shop Boys. De aantrekkingskracht van het eiland, van oudsher een immigratieland, is de economische groei. Anders dan in Frankrijk is er werk, vooral in de horeca, de bouw en de fruitplukkerij. Het is bovendien relatief makkelijk een eigen bedrijfje te beginnen. Andere voordelen: de controle op illegale arbeid is beperkt, de Engelse taal is de wereldtaal en de maatschappij is tamelijk open. In 2014 vroegen 25 duizend migranten - vooral uit Eritrea, Pakistan en Syrië - asiel aan in Groot-Brittannië volgens het Britse statistiekbureau; het was een toename van 6 procent ten opzichte van 2013.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden