‘Ik had zelf moeten opstappen’

Interview..

amsterdam ‘Alsof je een auto-ongeluk hebt gehad en daarna weer moet leren rijden.’ Het afgelopen jaar zag regisseur Olivier Provily (Tunesië, 1970) zijn succesvolle carrière vrij abrupt tot stilstand komen. Na een dramatisch uit de hand gelopen repetitieproces werd hij ontslagen bij het Zuidelijk Toneel. Provily heeft lang getwijfeld of hij nog wel door wilde als regisseur.

Toch is hij weer begonnen. Samen met theatermaker Sabri Saad el Hamus werkt hij aan een voorstelling bij Productiehuis Frascati. Saad el Hamus vroeg Provily voor de regie van Zekket – deel drie uit de vijfdelige Pax Islamica reeks – juist vanwege zijn omstreden verstilde en poëtische regiestijl.

Provily over Zekket: ‘Het wordt een soort spiegel van het hele islamdebat dat nu plaatsvindt. Sabri speelt in deze monoloog een Arabische acteur die een houding zoekt binnen dat debat. Hij weet niet wat voor toneelstuk hij moet maken. Hij doet zich voor als verschillende personages: een terrorist, een oude Arabische man, een jonge Arabische acteur, een homo. Zekket gaat over de vraag wat de podiumkunsten aan moeten met dit debat.’

Ko van den Bosch schreef de tekst. Dat de keus op de frontman van Nederlands ruwste en meest ongecontroleerde theatergroep Alex d’Electrique viel, is opmerkelijk te noemen. Provily: ‘Een gewaagde samenwerking. Maar het klikt. Tijdens de repetities merk ik dat Sabri en ik gelijk met elkaar opgaan. Nu pas ontdek ik eigenlijk hoe belangrijk dat is bij het maken van theater.’

In maart dit jaar werd Provily de laan uit gestuurd door het Zuidelijk Toneel, waar hij in 2005 in dienst kwam als jonge, experimentele regisseur naast artistiek leider Matthijs Rümke. Provily viel al sinds zijn afstudeervoorstelling Oorlogje op met eigenzinnig werk. Hij regisseerde onder meer bij Orkater (La Voix Humaine) en bij Toneelgroep Amsterdam (Oom Wanja). Zijn voorstellingen Fragmenten en Lichaam bij het Zuidelijk Toneel werden geen publieksuccessen, maar de reden voor zijn ontslag lag volgens directeur Gerard Toonen destijds volledig in de ‘persoonlijke en personele sfeer’.

Provily kan nu redelijk goed over die tijd praten. ‘Ik ben niet de enige schuldige, maar ik heb wel fouten gemaakt.’ Het ging fout tijdens de repetities voor Lichaam. Met zes acteurs ging hij al improviserend op zoek manieren om het menselijk lichaam in al zijn naakte eenzaamheid te kunnen tonen. Het proces ging bijzonder moeizaam en mondde uit in slaande ruzies.

Provily: ‘Die voorstelling was grappig genoeg genomineerd voor de VSCD Mimeprijs. In het juryrapport stond toen dat er heel mooi gebruik werd gemaakt van de ruimte die diende als metafoor voor de onoverbrugbare afstand tussen mensen. Dat is ook precies wat er gebeurde bij het maken van die voorstelling.

‘Er is een onoverbrugbare afstand ontstaan tussen mij en de acteurs. Dat heb ik grotendeels aan mezelf te danken. Ik ben als regisseur zo gefocust op het eindresultaat, dat ik niet meer goed communiceer met de acteurs. Hoewel ik achteraf ook denk dat er een of twee acteurs bij zaten, die vanaf het begin al geen fiducie hadden in het project.

‘Die onoverbrugbare afstand, daar wilde ik het ook echt over hebben met Lichaam en daarom heb ik het me ook gepermitteerd om die afstand tijdens de repetities te laten ontstaan. Ik wilde het zo extreem mogelijk. Er mocht van mij op het podium geen wezenlijke communicatie bestaan tussen de acteurs. Ik ging daarin te ver. Juist op een moment dat de acteurs behoefte hadden aan bevestiging, liefde en aandacht.’

Wat de zaak nog meer onder druk zette, was het belang van het Zuidelijk Toneel, dat eerder dat seizoen de mislukte voorstelling Breekbaar van het repertoire moest halen en nu snakte naar succes. ‘Toen bleek dat er intern ook mensen rondliepen die niet begrepen waar ik mee bezig was, had ik misschien zelf moeten weggaan.’

Provily’s nabije toekomst blijft ongewis. ‘Ik heb niet het idee dat mensen erg op mij zitten te wachten. Wat dat betreft is mijn positie wel veranderd. Maar toch, over een jaar of tien zie ik mezelf wel weer een eigen clubje leiden. Dat is nu mislukt, maar ik wil dat nog steeds.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden