'Ik geloof niet in een absolute leider'

De beste hockeyster van de wereld was niet automatisch de beste coach. De Australische moest zichzelf opnieuw uitvinden. 'Een topsporter voert zelf de regie over haar carrière.'

Alyson Annan won met de Australische vrouwen op de Spelen van Atlanta (1996) en in haar geboortestad Sydney (2000) een gouden medaille en werd twee keer verkozen tot de beste hockeyster ter wereld. Toch leerde ze van bondscoach en mentor Ric Charlesworth dat ook de vedetten in dienst van het team moeten spelen. Als trainer van de vrouwenploeg van Amsterdam heeft ze zes speelsters aangewezen, die beurtelings de aanvoerdersband dragen. 'Ik geloof niet in een absolute leider, die tijd is voorbij.'


Annan propageert juist de gedeelde verantwoordelijkheid. Een tweevoudig olympisch kampioene als middenvelder Eva de Goede staat bij haar niet automatisch hoger in de hiërarchie dan de pas 16-jarige Anne Veenendaal in het doel. 'Eva is misschien wel de beste hockeyster van Nederland. Maar niet altijd. Het aanvoerderschap zou ook te veel druk op haar kunnen leggen.'


Annan wilde bovendien voorkomen dat speelsters zich gaan verschuilen achter die ene dirigent. 'Daarom rouleert die band, wekelijks kies ik uit die poule van zes twee speelsters. Nu zie ik meiden opstaan die het anders niet zouden doen.' Het topduel met regerend kampioen Den Bosch is zondag een belangrijk meetmoment voor de nummer twee uit de hoofdklasse.


Kom bij Annan niet aan met het cliché dat ze de Australische vechtersmentaliteit benadrukt. Ze noemt het een andere 'mindset', met het accent op de eigen verantwoordelijkheid. 'Voor mij hoefden na de training de broodjes niet te worden klaargelegd, terwijl dat in Nederland vanzelfsprekend is. Ik houd mijn speelsters voor dat een topsporter zelf de regie voert over haar carrière.'


Tijdens het duel met Hurley verliet Annan in de rust bewust de kleedkamer. De hockeysters moesten zichzelf uit de dip bevrijden. 'Het ging namelijk niet fout op tactisch gebied, het lag puur aan de instelling. De speelsters moesten zich er eerst bewust van worden. Vanuit de groep is dat signaal sterker dan wanneer de trainer het zegt.'


Scheiden

Annan heeft zichzelf opnieuw moeten uitvinden, vertelt ze, in de woonkamer in Amstelveen. In 2000 kwam de Australische met haar toenmalige echtgenoot Max Caldas naar Nederland, terwijl ze al had besloten om te scheiden. 'Ik was hockeyster. Punt. Ik wist niet wie ik buiten het hockey was. Dat heb ik pas later ontdekt.'


Caldas, de huidige bondscoach, vertelde vorig jaar in de Volkskrant dat hij 'een kind' van 26 jaar was aan de zijde van Annan. 'Absoluut', zegt ze. 'Ik was als een moeder voor hem, maar die rol zocht ik niet in een huwelijk. Het was geen basis voor een gezonde relatie.'


Uitgerekend op de Spelen in haar vaderland bloeide een relatie op met Carole Thate, toen nota bene aanvoerder van concurrent Nederland. De sterspeelster die uit de kast kwam, het was groot nieuws in Australië. 'Ik heb op de Australische televisie verteld over mijn relatie met Carole.


'Ik vond het fijn om te horen dat ik lesbische meisjes heb geïnspireerd om met hun ouders te praten over hun seksuele geaardheid. Ik ben wie ik ben, ik koos niet ineens voor een vrouw in plaats van een man. Ik koos voor Carole, bij haar vond ik mijn geluk.'


Met de huidige directrice van de Johan Cruyff Foundation heeft Annan twee kinderen. 'Ik heb ze gedragen, zo wilden we het ook. Mede dankzij die kinderen ben ik een ander mens geworden.'


Nadat ze in 2007 Klein Zwitserland verliet, deed Annan bewust een stap achteruit. De topspeelster van weleer was niet zomaar een topcoach, ook al had ze op de Spelen van Athene (2004) Marc Lammers geassisteerd bij het Nederlandse vrouwenteam. 'Ik speelde zelf nog bij KZ, ik stond te dicht op de groep. Ik had mezelf nog niet gevonden.


'Mijn valkuil was dat ik coachte zoals ik zelf speelde. Ik was mijn eigen norm, eiste van de speelsters wat ik altijd van mezelf eiste. Ik heb mezelf moeten ontwikkelen, waardoor ik bewust werd van verschillen in mensen en culturen. Daar past ook een andere wijze van communiceren bij.'


Als assistent bij Amsterdam vormde de 39-jarige Annan een perfecte combinatie met oud-international Taco van den Honert, die de mannen naar twee opeenvolgende landstitels leidde.


'Ik kreeg bij Taco de ruimte om mijn kwaliteiten te tonen. Zijn kracht is dat hij heel relaxed is. Ik ben meer een strateeg. We vulden elkaar goed aan.'


In het koude Wagener Stadion is de symboliek tastbaar wanneer Caldas de training volgt van Amsterdam, hofleverancier van de Nederlandse ploeg. Er is geen spanning meer tussen hen, zegt Annan. 'We gaan goed met elkaar om. Als mens is Max volgens mij niet veel veranderd.'


Nauwe relatie

Of Annan nog assistent zou kunnen zijn van haar voormalige echtgenoot? 'Nee, de coach en zijn assistent hebben een nauwe relatie. Ik ben al eens met Max getrouwd geweest. Dat ga ik niet nog een keer doen.'


Haar kinderen hebben een dubbele nationaliteit, binnenkort verwacht ook Annan haar Nederlandse paspoort. Australië is nooit ver weg. 'Het deed me pijn om te zien hoe slecht Australië presteerde in Londen', zegt Annan. 'Ik realiseerde me hoe diep de ploeg is gevallen na Sydney. Het is mijn droom om ooit bondscoach te worden. Maar het zal voorlopig niet in Australië zijn, mijn leven is hier in Nederland.'


De band met het moederland werd vorig jaar nog losser na het overlijden van haar broer en haar oma. 'Mijn broer was pas 39 jaar, hij stierf aan een hartaanval. Vier maanden later was ook mijn oma er niet meer. Toen ging ik voor mijn gevoel niet meer naar huis. Ik was op visite. Ik voel die leegte elke dag.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden