Interview Robert Galluci

‘Ik gaf de Noord-Koreaanse onderhandelaar een exemplaar van Gone with the Wind’

Robert Gallucci (l.) ontmoet de Zuid-Koreaanse ambassadeur Choi Dong-Jin (R) in Seoel. Beeld AFP

President Trump en zijn Noord-Koreaanse collega proberen woensdag in Hanoi een nieuwe vredesdeal te sluiten. Superonderhandelaar Robert Galluci was in 1994 de enige die erin slaagde een verdrag met de onvoorspelbare Koreanen te sluiten. Zijn geheimen: tabascosaus, Gone with the Wind en altijd, altijd rustig blijven.

Het was na een lange dag van onderhandelingen toen de Noord-Koreaanse gezant Kang Sok-ju een woede-uitbarsting kreeg. ‘Ik wil die zin nooit meer horen’, schreeuwde hij naar de Amerikanen aan de overkant van de tafel, terwijl hij met zijn hand op tafel sloeg. ‘Nóóit meer.’

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

De Noord-Koreaanse vertaler schreeuwde de vertaling al net zo hard door het zaaltje en ook hij sloeg meerdere malen op het tafelblad. Daarna stonden de Noord-Koreaanse onderhandelaars op en klapten demonstratief hun mappen dicht. Ze hadden er in 1994 genoeg van dat de Amerikanen hen probeerden te verplichten tot een dialoog met Zuid-Korea.

De Amerikanen keken naar hun baas, staatssecretaris van politiek-militaire zaken Robert Gallucci. Wat te doen? Was het overleg nu opgeblazen?

‘Ik zei: iedereen rustig blijven zitten. Ik nam een slok van mijn water en zei toen: ‘Ik snap dat jullie dit niet leuk vinden, maar voor ons is dit een belangrijk punt.’ Er viel een stilte en ze staarden me aan. Toen ging Kang zitten en konden we weer aan het werk.’

Een paar weken later, in oktober 1994, sloten Kang en Gallucci een akkoord. In dit Agreed Framework beloofde Noord-Korea te stoppen met de productie van plutonium. In ruil daarvoor kreeg Pyongyang twee energiecentrales en veiligheidsgaranties. Nog altijd is dit akkoord, dat acht jaar stand hield, het beste onderhandelingsresultaat dat de VS en Noord-Korea bereikten.

De voormalige nucleair onderhandelaar voor de VS, Robert Gallucci, in 2018. Beeld EPA

Donald face-to-face met Kim

De Amerikaanse president Trump en de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un ontmoeten elkaar woensdag in de Vietnamese hoofdstad Hanoi om te praten over een nieuwe deal. Waar Gallucci wekenlang in achterafkamertjes onderhandelde, regelen Kim en Trump het nu rechtstreeks met elkaar. ‘Bizar’, zegt Gallucci over de telefoon vanuit Washington. ‘Niet alleen dat ze het zelf doen, maar ook omdat Stephen Biegun (de Amerikaanse Noord-Korea-gezant, red.) maar een paar weken heeft gehad om deze top voor te bereiden.’

Onderhandelaar Gallucci stond in 1994 onder grote druk om een resultaat te behalen. Noord-Korea had het jaar ervoor gedreigd uit het non-proliferatieverdrag te stappen. Dat betekende dat het land op volle kracht door zou gaan met zijn kernwapenprogramma. De Amerikaanse president Clinton overwoog een preventieve aanval uit te voeren.

De gesprekken begonnen stroef. Gallucci vond de Noord-Koreanen maar rare vogels, ‘met hun slecht zittende pakken en hun Kim-speldjes op het revers’. Het boterde vooral niet met delegatiehoofd Kang, die de sessies begon met een ‘typische anti-Amerikaanse tirade vol met communistisch jargon’.

Hoe zorgde u dat het beter ging lopen?

‘Ik wist dat de Koreanen van cadeaus houden en ik bedacht er twee. Eerst nam ik ze mee naar een heel goed Frans restaurant in New York. Kang bedekte zijn hoofdgerecht met een laag tabascosaus, hetgeen ik apart vond. Later gaf ik hem een super size fles tabascosaus.

‘Noord-Koreanen zijn nogal fan van de film Gone with the Wind. Op een gegeven moment citeerde Kang uit de film. Hij zei: ‘De honden blijven blaffen maar de wagens blijven rijden’, of zoiets. Ik knikte, hoewel ik geen idee had wat hij bedoelde. Later gaf ik hem een in leer gebonden versie van het boek van Gone with the Wind. Dat vond hij erg leuk.’

De Noord-Koreanen staan bekend als sluwe onderhandelaars. Waren ze dat?

‘Er gebeurden wel gekke dingen soms. Toen we een keer vast zaten, besloten we vroeg in de middag te stoppen. Maar in het hotel kwam er een telefoontje dat ze een deal wilden sluiten, nog diezelfde avond op hun ambassade. Geweldig natuurlijk. De rode loper lag uitgerold, de champagne stond klaar en ook de pers was al ingeseind. Maar binnen bleek dat ze het deel waar we het niet over eens waren, uit de tekst hadden gelaten. Dan is dus er geen deal, zei ik. Toen zei Kang dat ik dat dan maar aan de pers moest gaan vertellen.’

Het Agreed Framework kreeg van meet af aan kritiek, met name omdat Noord-Korea zijn nucleaire installaties pas hoefde te ontmantelen als de energiecentrales af waren. Het akkoord sneuvelde voordat het zover was. Bovendien bleek eind jaren negentig uit Amerikaanse inlichtingen dat de Noord-Koreanen in het geniep technologie van de Pakistanen kochten om uranium te verrijken. In 2002 zette de regering-Bush een streep door het akkoord.

Staat u nog steeds achter de deal?

‘Ja. Voordat we begonnen, schatten de inlichtingendiensten dat Noord-Korea rond het jaar 2000 een kernwapen zou hebben. We hebben het programma acht of negen jaar stilgezet en dat is een groot succes.’

Maar achter uw rug om gingen ze gewoon door.

‘Ja, maar al die tijd bleef de plutoniumproductie stil liggen en kwamen er geen kernwapens bij. We moeten trouwens ook eerlijk zijn richting Noord-Korea, het lag niet alleen aan hun. De VS zouden de relaties verbeteren door bijvoorbeeld een liaisonkantoor te openen in Pyongyang en dat gebeurde niet.’

Heeft u Kang ooit weer gezien?

‘We hebben nog een paar keer kerstkaarten uitgewisseld, meer niet.’

In 1995 werd Gallucci, terwijl hij bezig was in Europa geld op te halen voor de twee energiecentrales, overgeplaatst naar de vredesonderhandelingen in het voormalige Joegoslavië. Nu is hij hoogleraar internationale veiligheid aan de Georgetown Universiteit in Washington.

Bijna 25 jaar na dato is de taal van de onderhandelingen tussen de VS en Noord-Korea nog steeds hetzelfde. De Noord-Koreanen willen nog altijd formele betrekkingen met de VS. Op de huidige top zou net als in 1994 de vestiging van een liaisonkantoor op tafel liggen, zo meldde CNN vorige week.

Waarom willen ze dat eigenlijk?

‘Een Noord-Koreaanse diplomaat zei ooit tegen me: we willen alleen met Washington praten, want jullie vormen de enige bedreiging voor ons. Laten we wel zijn: hun economische, politieke en veiligheidssituatie zou flink verbeteren als we vrienden zouden zijn.’

Zou dat kunnen?

‘Kang probeerde destijds ook aan mij het idee te verkopen dat Noord-Korea op den duur een echte vriend van de VS zou kunnen worden. Ik zei hem dat hij zichzelf niet voor de gek moest houden: ze staan met hun beleid, hun politieke systeem en hun mensenrechtensituatie te ver van ons af. Dat waren ook mijn instructies.’

Trump heeft daar geen last van. Die spreekt over zijn ‘grote liefde’ Kim Jong-un.

‘Ja, hij staat te popelen om appartementen bouwen op de Noord-Koreaanse stranden.’

Is het niet slim om de Noord-Koreanen te verleiden met een economisch bloeiende toekomst, zoals Trump doet?

‘Luister, als het werkt, dan ben ik de eerste die Trumps succes erkent. Je kan aanvoeren dat elke regering tot nu toe heeft gefaald en dat je daarom iets nieuws moet proberen. Als het hem lukt, heeft hij de wereld een grote dienst bewezen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden