'Ik ga me tot één onderwerp bepalen: mijn kip'

Een grote berg kleine takjes, zo noemt A.L. Snijders zijn Zeer Korte Verhalen, de zkv's. Takjes die samen een boom vormen.

Een van de twee zkv's die A.L. Snijders op donderdag 5 april 2012 naar zijn ruim 1.200 vaste mailontvangers stuurde, begint zo: 'Vandaag een verhaal over een gebeurtenis.' Veel kaler kan een verhaal niet beginnen. Maar A.L. Snijders schrijft nu eenmaal zeer korte verhalen en dat genre verdraagt geen omhaal van woorden. Bovendien is de openingszin wel zo intrigerend dat je onmiddellijk doorleest. Een verhaal over een gebeurtenis: wie wil dat níet lezen?


Bovendien, bij A.L. Snijders weet je dat je nieuwsgierigheid snel en elegant zal worden bevredigd.


In het andermaal prachtig vormgegeven Brandnetels & verkeersborden (met vier schilderijen van Gummbah) heeft uitgever AfdH de 194 zkv's verzameld die Snijders tussen 14 oktober 2010 en 31 december 2011 per mail verspreidde. De titel verwijst naar de conclusie van een van de verhalen: 'Dit is de oogst van een mensenleven: verkeersborden en brandnetels.' Snijders heeft niet zo'n hoge pet op van pretenties en illusies.


Op 2 november 2010 krijgt Snijders een telefoontje. Hij hoort dat hij de Constantijn Huygensprijs heeft gewonnen. Een prijs, schrijft hij die dag in het zkv 'Aap', 'voor een grote berg takjes'. Takjes die samen een boom vormen, het rijke oeuvre van A.L. Snijders, alias Peter Müller. Die zo sceptisch niet is, of hij danst van vreugde door de kamer.


Snijders' zkv's laten zich niet gemakkelijk typeren. Hij gunt de lezer een blik in zijn denken, zijn herinneringen. Maar ook in zijn dagelijkse leven in de Achterhoek, waar hij ruim veertig jaar geleden neerstreek vanuit Amsterdam. In de prachtige observaties van de mensen, dieren en dingen om hem heen, is Snijders een negentiende-eeuwse Rus, een Toergenjev of Tsjechov op de vierkante centimeter.


In Amsterdam hield Snijders duiven. Hij schrijft erover in 'Overvliegende Postduiven'. Op de feestavonden van zijn postduivenvereniging in de Dapperbuurt hield hij, voor een gehoor van CPN-stemmende arbeiders, meermaals de feestelijke 'redevoering'. 'En als u per se wilt weten waar die redevoering over ging: over het gewone, dagelijkse leven, met een snufje poëtische hoogdravendheid, want dat verwachtten ze van mij.'


Hoogdravend is Snijders allang niet meer, dat heeft het leven hem afgeleerd. Poëtisch is hij nog wel, in het minimale. Het dagelijkse leven - en de herinneringen en associaties die het oproept - is zijn hoofdthema gebleven.


Ik weet niet of er inmiddels al studenten scripties schrijven over de zkv's van A.L. Snijders. Mocht iemand plannen hebben: ik heb het sterke vermoeden dat de allereerste zkv verscheen op 18 januari 1987 in Het Parool, al had op dat moment schrijver noch zijn publiek in de gaten dat zich iets opmerkelijks voordeed.


Snijders schreef ruim twee jaar, in 1986, 1987 en begin 1988, eenmaal per week een column in Het Parool, tot hij daarmee moest stoppen omdat zijn stukjes te 'armoedig, sceptisch en mompelend' werden bevonden door de nieuwe hoofdredacteur. Het zkv bestond nog niet. De Parool-columns, voorzien van briefjes aan redacteur Paul Arnoldussen, zijn nu gebundeld in Ruim Water, uitgekomen bij Snijders' andere uitgever, Thomas Rap.


Op 18 januari 1987 beschrijft Snijders hoe een van zijn kippen wordt gegrepen door een roofvogel. Maar niet nadat hij eerst is ingegaan op de kritiek van dichter Nico Slothouwer, die hem had verweten 'te veel divers te willen zeggen met zo weinig woorden'. Snijders besluit hem tegemoet te komen. 'Ik ga me (om te beginnen vandaag) tot één onderwerp bepalen: mijn kippen.'


Het resultaat is een gave zkv van 224 woorden. 'Ik hoop dat Nico Slothouwer tevreden is over deze wijze van vertellen', schrijft Snijders. 'Ik ben zo sober mogelijk geweest.' Hij heeft zijn uitdrukkingsvorm gevonden, er is een nieuw genre geboren dat door Snijders naar grote hoogten zal worden gevoerd en dat van hem een gelauwerd auteur zal maken.


A.L. Snijders: Brandnetels & verkeersborden - 194 zkv's.

AfdH Uitgevers; 310 pagina's; € 19,50.


ISBN 978 90 726 0355 5.


A.L. Snijders: Ruim Water.

Thomas Rap; 288 pagina's; € 19,90.


ISBN 978 94 004 0271 3.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden