'Ik denk progressief'

Seedorf is ruim 20 jaar profvoetballer. Hij geldt als een rolmodel en liefst nog ietsje meer. 'Ik probeer een inspirerende persoon te zijn.'

In zekere zin is Clarence Seedorf thuisgekomen in Rio de Janeiro, waar hij voetbalt bij Botafogo. Hoe immens Brazilië ook is, het grenst aan zijn geboorteland Suriname. Bovendien is Brazilië het land van zijn vrouw en het 'mekka van het voetbal'.


Het voelt alsof zijn kindertijd herleeft in het land van Pelé, Ronaldo, Romario en Neymar. 'Ik voel me weer als in mijn jeugdjaren', zegt hij, terwijl de golven van de Atlantische Oceaan op het rulle zand van Arpoador rollen, tussen de beroemde stranden Copacabana en Ipanema. 'Het is voetbal zonder mentale restricties, in creatieve zin. Vrijheid om te doen wat je voelt. Dat is lang geleden.'


Wanneer dat was? 'In de jeugd bij Ajax. Als Braziliaanse voetballers naar Europa gaan, krijgen ze meer tactische discipline. Maar ze missen het plezier in het leven en hun echte voetbal.'


Seedorf doet naar hartelust mee aan het festival van techniek, ook tijdens de training in de kleurrijke wijk Botafogo, met palmbomen als decor. Bijna achteloos verlegt hij het spel van de ene vleugel naar de andere, met de buitenkant van de voet soms, genietend. Hij oogt fit. De vraag is hoe lang hij dat nog volhoudt, nu hij bijna 37 is en de duizend officiële wedstrijden nadert.


Ho: voetballen is geen kwestie van volhouden. 'Ik ben fitter dan veel gasten van in de 20. Het is als in de Formule I. Een auto met potentie kan al zijn vermogen verliezen door één probleempje. Ik heb mijn lichaam altijd gedetailleerd begeleid en preventief gewerkt. Ik rook en drink niet en neem mijn rust. Dan krijg je na jaren credits, waar anderen in het rood gaan.'


Zijn auto glijdt na een wedstrijd in stomende hitte langs de prachtig verlichte baai in Rio de Janeiro, stad van ontstellende luxe en droef stemmende armoede. Een rozenkrans bungelt aan de binnenspiegel. Tegen de heuvels flikkeren de lichtjes van de sloppenwijken.


Hij probeert Botafogo te laten herleven als roemruchte club, door voortdurend mee te denken en te praten. Ja, hij stelt zich kwetsbaar op, maar 'dat heb ik mijn hele leven gedaan. En het leven is niet perfect, maar dromen is belangrijk.' Hij vergaarde bijnamen als Professor en de Oude Seedorf, om zijn vroege wijsheid, en hij merkt dat de erkenning voor zijn loopbaan toeneemt, ook in Nederland. Generaties voetballers haken af, terwijl Seedorf ogenschijnlijk het eeuwige leven geniet.


Hij heeft geknokt, hoe moeilijk het soms ook was om onverstoorbaar te zijn. 'Erkenning is niet gratis. Mensen zijn over barrières gestapt.' Natuurlijk is hij soms verbitterd, omdat hij zeker '40 interlands meer' had moeten spelen dan de 87 op zijn palmares. 'Ik ben sportman.'


'Ik heb gemerkt dat ik in groepsprocessen bij clubs al jong de trend zette. Achteraf heb ik veel zaken goed gezien, maar ik was te jong om acceptatie te krijgen. Nee, dat is niet jammer. Zo loopt het leven. Het was belangrijk om af en toe pas op de plaats te moeten maken, want de vorming van hiërarchie is een natuurlijk proces. Bovendien houd ik van communiceren. Dat is een belangrijk onderdeel van wie ik ben.'


Brazilië lijkt het ultieme Seedorfland, met ongelooflijke uiterlijke verscheidenheid van mensen en sociale factoren. 'Het is een uitdaging voor mijn persoonlijke groei. Ik zou honderdduizend dingen anders willen zien, maar veel is positief hier. Ik sluit mijn ogen niet voor armoede en criminaliteit, maar kijk ook naar het potentieel, naar de mens, de warmte.'


Onderweg van het stadion passeren we tal van sloppenwijken. Is dat niet wrang in een land dat de komende jaren de wereld ontvangt, bij het WK en de Olympische Spelen?


'Een paar jaar geleden werd Brazilië nog gezien als Derde Wereldland. De infrastructuur moet beter en dat kost tijd. De economische groei verloopt sneller dan andere groei. Het is een uitdaging om het sociale niveau, de scholing, te brengen waar de economie is. Brazilië krijgt een boost door het WK en de Olympische Spelen, en is ook al een beetje bang voor de terugval daarna.'


Een dagje Seedorf betekent een lawine aan indrukken. Hij zit nooit stil. 'Voetbal helpt me bij het verwezenlijken van andere ambities, waarvan de groei van Suriname er eentje is.' Lachend, om de vraag wanneer hij president van Suriname wordt: 'Nee, ik heb geen politieke ambities.'


'Het gaat erom wat je uitstraalt, wat je betekent voor mensen. Ik probeer een inspirerende persoon te zijn en communiceer door onder meer voetbal. Daarmee heb ik een bepaalde status gecreëerd. Word je uiteindelijk alleen herinnerd als voetballer, of heb je meer achtergelaten? Brazilië snakt naar een ander type rolmodel dan, met alle respect, veel spelers van voorheen, bij wie ze vooral genoten van het voetbaltechnische aspect.' Buiten het veld waren ze losbollen, zegt hij zonder woorden.


Critici prijzen Seedorf om het feit dat hij meereist naar uitwedstrijden als hij niet geselecteerd is, of op de club aanwezig is tijdens vrije dagen, voor onderhoudend werk met de fysiotherapeut. Trainer Dorival van Flamengo gaf hem twee weken geleden het mooiste compliment, door te stellen dat het Braziliaanse voetbal er anders zou uitzien als elke ploeg twee Seedorfs zou tellen, waar het, afgezien van zijn kwaliteiten als voetballer, gaat om houding en karakter.


'Een van mijn levensmissies is de wereld iets beter maken. Dat begint met hoe je jezelf profileert. Op en buiten het veld, door bepaalde normen en waarden uit te dragen. Als ik de impact zie van hoe ik mijn beroep beleef, is dat leuk. Voetballers zijn zichtbaar. Ga daarmee dus bewust om, elke dag.'


Een beetje normaal doen dus, eigenlijk?

'Een voorbeeld: ik ben geen matennaaier. Als ik niet hoef te liggen, lig ik niet. Als ik een duwtje krijg, probeer ik te blijven staan. Daarom verdient Messi de nummer 1 positie van de wereld en niet Ronaldo, als je het mij vraagt. Twee supertalenten. Voor Messi is gemiddeld gesproken meer sympathie dan voor Ronaldo, ook door zijn uitstraling. Messi krijgt trap na trap, maar hij klaagt zelden. Ronaldo stond bekend als roller. Dat is gelukkig minder geworden.'


In Nederland is de discussie over gedrag in het veld opgelaaid na de dood van grensrechter Nieuwenhuizen. Ben jij het andere geluid uit Almere, waar je als kind woonde?

'Wat in Almere is gebeurd, is gevolg van een sociaal probleem. Er wordt niet elke dag een grensrechter dood geschopt. Wat zit achter zijn dood? Ga kijken wat er gebeurt. Dat mis ik in het algemeen, ook in de journalistiek. Het is zo makkelijk om te zeggen: ja, het is voetbal. Voetbal is overal ter wereld een beetje de uitlaatklep voor mensen. Voetbal is ook een weerspiegeling van de maatschappij en draagt dus maatschappelijke verantwoordelijkheid, maar daarin mag je niet te ver gaan.


'Wij voetballers moeten het spel gebruiken om normen en waarden te laten zien en de pers mag zich meer focussen op de schoonheid van het spel. Het gaat altijd om dat ruzietje van die enkeling, en niet om die tien anderen die shirtje wisselen en elkaar omhelzen. Misschien praat ik idealistisch, maar je moet idealistisch zijn als je iets wilt veranderen. Al houden veel mensen van negativiteit, uiteindelijk denk ik dat bijvoorbeeld praatprogramma's plezieriger zijn om naar te kijken als ze positiever zijn.'


Het voetbal krijgt een slechte reputatie. Torenhoge schulden, wangedrag, matchfixing. Wat moet er gebeuren?

'Langzaamaan moet het voetbal transparanter worden. Amerika heeft goede systemen in de sport. We hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden. Mensen kijken altijd naar salarissen, maar wat gebeurt er met geld als een speler wordt gekocht? Waar komt dat geld vandaan en waar gaat het naartoe? Wanneer wordt er betaald? In de NBA is dat hartstikke duidelijk, in de voetballerij veel minder.


'Voetbal is de grootste entertainmentbusiness ter wereld. Het kost veel inspanning om iets te veranderen. Het voetbal is bovendien een conservatief wereldje. We hebben nog steeds geen doellijntechnologie ingevoerd. Dat geeft aan hoe de mentaliteit is. Er wordt alleen naar resultaat gekeken en als het goed gaat voor de bestuurders, zijn ze happy.


'Het voetbal zou makkelijk zaken van andere sporten kunnen overnemen. Jongens die liggen omdat ze een pijntje hebben? Laat maar liggen. Laat de dokter maar het veld opkomen, terwijl het spel lekker doorgaat. Dan is de matennaaierij zo voorbij.


'Of neem vrije trappen. In Brazilië gebruiken scheidsrechters een spuitbusje en trekken ze een lijntje op het gras, om de afstand met de muur te bewaken. Dat spul blijft een minuut of vijf zitten. De scheidsrechter trekt een rondje waar de bal moet liggen en een lijntje waar de muur moet staan. Dan kan hij van afstand zien of er meters worden gejat. Zo krijg je mooiere vrije trappen, omdat de muur op 9 meter staat in plaats van op 6.


'Je kunt ook iets van het tennis overnemen, drie calls per helft bijvoorbeeld. Als er een twijfelgeval is bij buitenspel, snel beelden terugkijken. Het is onbegrijpelijk dat bestuurders in het voetbal dat soort dingen laten afhangen van een paar mensen. We willen toch dat de beste wint, en terecht wint? Het gaat ook om het ethische gedeelte van het voetbal zelf.


'Ik denk progressief. Mede daardoor voetbal ik nog, denk ik. Maar de besluitvorming is heel politiek en overal waar politiek om de hoek komt kijken, verlopen processen vrij langzaam. En ik zou ook willen zeggen: minder voetbal, minder wedstrijden, meer kwaliteit.'


Je bent al bijna bezig als trainer. Heb je ambities in die richting?

'Dat zie ik wel zitten. Voor een groep staan, de touwtjes in handen hebben. Als speler doe ik al veel in die richting, maar ik ben de coach niet en kan bepaalde dingen dus niet doen.'


Wat voor type trainer word je? Een man van veel communiceren en controle uitoefenen?

'Als speler ben ik altijd duidelijk aanwezig geweest. Afhangend van wie de trainer is, kun je meer of minder doen. Ik zal een combinatie zijn van alle voormalige coaches van wie ik denk dat ze iets positiefs hebben achtergelaten. Van Gaal, Capello, Ancelotti, Lippi, Eriksson, noem maar op.'


Hoelang voetbal je nog?

'Wat ik doe, doe ik met passie en plezier. Dan is alles een stuk makkelijker. Iedereen heeft zijn motivatie en een reden waarom hij stopt of moest stoppen. Maar ik ben fit en wil zo lang mogelijk doen wat ik leuk vind, en op dit moment is dat voetbal. '


Denk je veel aan Nederland, nu je zover weg bent?

'Ik heb er zestien jaar gewoond. Ik heb weer Nederlanders ontmoet toen prins Willem-Alexander en prinses Máxima hier onlangs waren, en toen ik in 2011 mijn ridderorde ontving. In mijn ene hand draag ik een Nederlands vlaggetje en in mijn andere hand een Surinaams. Deze landen vertegenwoordig ik altijd, of ik nu wil of niet, en dat is wel leuk. Met die positie probeer ik zo goed mogelijk om te gaan, in de wetenschap dat niemand perfect is.'


Zijn contract bij Botafogo loopt tot medio 2014. Zo graag zou Clarence Seedorf een prijs winnen met de club. Onlangs scoorde hij driemaal, vlak na de dood van zijn oma. Hij mocht van een tv-zender een liedje aanvragen en koos One moment in time van Whitney Houston. 'Ik luister vaak naar dat liedje, voor de wedstrijd. Het inspireert. Mijn oma was erg belangrijk voor me, zeker in de eerste jaren van mijn leven, toen mijn vader al naar Nederland was om te werken.'


Clarence en zijn moeder emigreerden toen hij drie was. Zo is het allemaal begonnen. Twee van die drie doelpunten waren strafschoppen. Schaterlachend: 'Ik kan het dus wel.'


1976 geboren op 1 april in Paramaribo


1992-1995 debuut in Ajax I, als invaller tijdens bekerduel bij VVV. Kampioen in 1994 en 1995, winnaar Champions League in 1995


1995-1996 Sampdoria


1996-2000 Real Madrid. Kampioen in 1997, winnaar Champions League en Wereldbeker clubs in 1998


2000-2002 Internazionale


2002-2012 AC Milan. Kampioen in 2004 en 2011, winnaar Champions League 2003 en 2007, Wereldbeker 2007


2011 Ridder in de Orde van Oranje-Nassau


2012- Botafogo


Seedorf speelde 87 interlands en maakte daarin 11 doelpunten


CV


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden