Column

Ik dank, mede namens mijn therapeut, de Volkskrant

Jesse Klaver wil van GroenLinks de grootste partij op links maken. En regeren. Dat lijkt me het beste recept om vervolgens weer heel snel de kleinste partij op links te worden.

Wouter Bos. Beeld anp

Wie hem zijn verhaal hoort vertellen, hoort Diederik Samsom of Frans Timmermans zonder regeringsperikelen. Zonder de last van het compromis. Zonder dat je je verhaal zo moet vertellen dat de VVD niet boos wordt. Een oer sociaaldemocratisch verhaal tegen de dominantie van de markt, voor solidariteit, voor duurzaamheid, tegen het grote geld. Het enige verschil tussen GroenLinks en de PvdA is op dit moment het verschil tussen een grote linkse partij die regeert en compromissen moet sluiten en een partij die dat (nog) niet doet. Maar die vanaf het moment dat ze dat wel doet zich meteen zal afvragen hoe het nou toch komt dat ze zo op de PvdA is gaan lijken.

Ik vind dat geen reden tot cynisme maar een reden om de samenwerking te zoeken. In het versplinterde veld van een volgende kabinetsformatie zouden PvdA en GroenLinks een krachtig blok kunnen vormen waar je voor een coalitie niet snel omheen kunt. De beste afspraak die ze met elkaar zouden kunnen maken zou zijn: samen uit samen thuis, samen in een kabinet of samen erbuiten.

Hier had ik eigenlijk best graag over verder geschreven. Of over wat we van de populisten kunnen leren en hoe we me ze om zouden moeten gaan. Hoe complex het integratievraagstuk is. Hoe internationaal de crisis voor centrumlinkse en centrumrechtse volkspartijen is. Hoe makkelijk het is om politici te beschimpen. Waarom het grote verhaal vertellen het makkelijkste onderdeel van politiek bedrijven is maar het overeind te houden tegen compromissen, mediastormen en hypes is zo veel moeilijker. Waarom de (betaalbaarheid van de) zorg de volgende pijler van de verzorgingsstaat is die zal gaan wankelen; en waarom wederom linkse partijen daar harder op afgerekend zullen worden dan rechtse. Waarom de Europese eenwording en uitbreiding prachtprojecten zijn maar tenonder dreigen te gaan aan een volstrekt gebrek aan democratie. Waarom we dan misschien toch maar een Nexit-referendum moeten organiseren. Maar in ieder geval nooit meer een referendum waarbij het onduidelijk is tot welke actie een 'ja' of een 'nee' eigenlijk zou moeten leiden.

Maar ja, ik heb er al eens over geschreven. Soms zelfs meerdere malen. En dus is deze eenennegentigste column mijn laatste.

Ik dank mede namens mijn therapeut de Volkskrant dat ze mij als afkickend oud-politicus de kans boden eens in de twee weken iets van de wereld te vinden. En ik dank de Volkskrant nog meer voor het feit dat ze er mee instemden dat al die jaren mijn honorarium naar een goed doel werd over gemaakt, de BOSK: Vereniging van mensen met een aangeboren lichamelijke beperking.

En uiteraard dank ik u, mijn lezers. Die heel af en toe uit heel onverwachte hoek kwamen. Zo schreef ik eens een colum over het feit dat de Fransen er in Europa altijd mee weg komen als ze zich niet aan de begrotingsregels houden. Ik gaf het voorbeeld hoe in mijn tijd Christine Lagarde, destijds minister van Financiën en inmiddels gevierd topvrouwe van het IMF, groeicijfers van de Franse economie aanpaste om met haar (te ruime) begroting toch binnen de Europese normen te blijven. Een paar dagen daarna kreeg ik een sms-je van Christine uit Washington: 'thank you for remembering in such friendly terms the old days'... hoe subtiel... en petje af voor de Franse diplomatieke dienst!

Een andere mooie reactie kwam van mijn grote vriend Maxime Verhagen op de dag dat ik in een column de loftrompet had gestoken over Van Gaal en het Nederlands elftal op het wereldkampioenschap voetbal in Brazilië: 'Dit is zo'n beetje de eerste column van jou in de Volkskrant waarin ik me kan vinden!'

Ach ja, dat is waar ook, over voetbal had ik ook meer willen schrijven. Dat we met Jelle Goes en Bert van Oostveen het niet gaan redden. Dat we eens moeten ophouden over de Coolsingel te beginnen als Feyenoord drie wedstrijden achter elkaar wint. En o ja, ook nog over banken, over de gekte van doorgerekende verkiezingsprogramma's, over moraal in de politiek. En eens in de zoveel tijd over het compromis, over uitersten die elkaar de hand reiken in plaats van elkaar de tent uit vechten, en hoe blij we daar mee moeten zijn.

Maar dat mag na vandaag een ander doen. Het schijnt dat de krant Marcel van Dam heeft benaderd.

De eerste column van Wouter Bos

Iets meer dan vier jaar geleden schreef Wouter Bos zijn eerste column in de Volkskrant. Lees het stuk hieronder terug (en zoek de parallellen).

Toen ik een van mijn voorgangers als columnist bij de Volkskrant, Ronald Plasterk, vertelde dat ik een column ging schrijven, had hij meteen een bemoedigende opmerking paraat: 'Indrukwekkende carrièrestap, je kunt er minister van Onderwijs mee worden! Of zelfs kandidaat-partijleider van de PvdA!'

Dat misverstand toch maar meteen wegwerken: dit is niet de eerste stap op weg naar een comeback. Ik heb de afgelopen twee jaar genoten van het feit dat er een leven bestaat na en buiten de politiek. En zo af en toe is het ook goed voor de nederigheid. De laatste keer dat ik op straat herkend en aangesproken werd, vroeg de aardige mevrouw in de speeltuin bij de picknicktafel me of ze me kende van de makelaardij. En de keer daarvoor werd ik toegeschreeuwd wanneer ik weer eens bij Voetbal International op tv zou komen en of Johan Derksen en René van der Gijp echt zo maf waren.

Nou ja, vooruit, heel af en toe sprak iemand me ook nog wel eens in een donker hoekje van de supermarkt aan dat ik gemist werd in de politiek. Ik koester die herinnering, want dat komt na dat enquête-rapport van De Wit natuurlijk nooit meer voor. En voor u nu denkt dat ik door de Volkskrant ben gevraagd als columnist als genoegdoening voor hun berichtgeving over dat rapport en mijn rol in de crisis in het bijzonder: nee, de hoofdredacteur en ik waren het al eens dat ik zou gaan schrijven voordat de commissie-De Wit haar wijsheid aan ons allemaal openbaarde.

Waarom dan wel die column? Laat ik mij in de geest van De Wit eens een keer vooraf verantwoorden! Mijn therapeut vond dit de meest verantwoorde manier om af te kicken van het actieve politieke leven: wel een mening mogen ventileren maar toch langs de zijkant staan.

Precies zoals al die columnisten waar ik me mijn hele politieke leven aan ergerde. Omdat ze geen benul hadden wat zich echt afspeelde en overal complotten achter zochten. Omdat ze - zo beweerden ze althans recht in mijn gezicht - niet aan verslaggeving deden dus geen feiten hoefden te checken. Of omdat ze zich niet hoefden te verantwoorden over flinterdunne scheidslijnen tussen ironie, sarcasme en serieuze analyse.

Deze en andere aspecten van de relatie tussen media en politiek hebben mij mijn hele politieke leven overigens zeer geboeid. Twee werelden die soms het slechtste in elkaar los weten te maken. Ik was er zelf maar al te vaak partij in. Het is een onderwerp waar ik in mijn columns graag over zal schrijven. Ook als het de Volkskrant betreft.

Maar het is natuurlijk niet het enige onderwerp. Ik wil schrijven waarom ik Alexander Pechtold in de vorige kabinetsperiode een veel betere oppositievoerder vond dan nu, wat de beste manier is om populisme te bestrijden, waarom de Olympische Spelen niet naar Nederland moeten komen, wat Ruth Peetoom Maxime Verhagen vertelde toen hij het Catshuis uitkwam, hoe Ivo Opstelten Mark Rutte op een druilerige zondagmiddag een winnende oppositiestrategie influisterde en waarom Sarkozy de eerste West-Europese regeringsleider zal zijn die niet vanwege zijn bezuinigingsbeleid zal worden weggestemd.

Maar ook hoe onderhandelingen voor een tv-debat verlopen, wat klassieke fouten zijn tijdens een interview, hoe je goed campagne voert, waarom beelden sterker zijn dan feiten, wat er in de internationale sociaal-democratische beweging gebeurt en hoe middenpartijen er weer bovenop kunnen komen. En misschien ook wel over marktwerking in de gezondheidszorg, wie de schuld moet krijgen van hoge bonussen, wat de betekenis was van Pim Fortuyn, wat er mis is aan CPB-berekeningen en waarom François Hollande toch Sarkozy zal verslaan. En ja, ik zal ook over de PvdA schrijven. En nee, ik heb niet moeten tekenen dat ik alleen partijstandpunten uitdraag.

Misschien nog één keer de vraag naar het waarom van deze tweewekelijkse column. De Volkskrant is mijn krant. De lezers van de Volkskrant zijn vaak mensen die net zo in het leven staan als ik. Progressief, open-minded, internationaal georiënteerd en met een gezonde interesse in tegenspraak. Als je dan elke week op donderdag Marcel van Dam moet lezen, wordt dat ook weleens wat veel. Dat ik die frequentie met 50 procent mag terugbrengen, gaf voor mij de doorslag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden