'Ik dacht: blijkbaar is dit meisje niet de ware'

'Reinoud' is een jonge vent die na het slikken van antidepressiva vaststelde dat zijn seksuele behoefte verdwenen was. Zijn artsen geloofden hem niet.

Op de dag dat Reinoud voor het eerst antidepressiva slikt, is hij 21 jaar. Hij is jong, succesvol en slim. Met seks heeft hij dan nog nooit in zijn leven problemen gehad. Alles werkt - en hij kan zich niet voorstellen dat dat ooit zal veranderen.


Hij studeert bedrijfskunde. Een briljante student uit een ondernemersgezin. Lang, slank, en een snelle prater. Hoogstens wat onzeker. 'Mensen zeiden vaak dat ik veel in mijn mars had', zegt Reinoud, die niet met zijn echte naam in de krant wil, 'maar diep van binnen had ik wel moeite met al die verwachtingen.'


De aanleiding is iets kleins. 'Ik legde enorme druk op mezelf om hoge cijfers te halen. Met een paar studenten had ik een paar nachten lang achter elkaar met veel stress doorgewerkt. Ineens kreeg ik het gevoel dat ik de grip begon te verliezen. De volgende nacht kon ik niet slapen. En de nacht daarop ook niet.


'Na een paar nachten dacht ik: dit moet stoppen. Mijn psychische weerstand was weg. Alles was zwart om me heen. De huisarts zag wel dat er meer aan de hand was en zei al snel: er zijn nieuwe middelen op de markt die heel succesvol zijn, ik schrijf je paroxetine voor. Voor mij voelde dat toen heel logisch. In mijn familie waren nog meer mensen die antidepressiva hadden gekregen.'


Al na een dag slaat het effect van de pillen in. 'Ik werd heel bang. Ik durfde mijn kamer niet meer uit. Ik sliep wel, maar verder kon ik niks meer. Ik kreeg last van suïcidale gedachten. Ik heb er aan gedacht om van een gebouw af te springen. De klachten die ik had, stonden in de bijsluiter: heftige dromen, versterking van angsten, suïcidaliteit. Toch had ik totaal niet door dat het door de pillen kwam. Pas na twee weken werd dat weer wat rustiger.


'Op liefdesgebied gebeurde er toen vrij weinig. Ik herinner me dat ik een avond ging stappen en dat ik een meisje tegenkwam dat me enorm leuk vond. Ik dacht alleen maar: ik weet niet wat je wilt. In mijn hoofd voelde ik helemaal niks. Ik ben uiteindelijk met haar in bed beland, maar ik was er vrij snel mee klaar. Ik voelde gewoon helemaal geen verliefdheid. Dat was raar. Daarvoor was ik zo vaak intens verliefd geweest.


'Ik stond er niet bij stil dat dat misschien door die pillen kon komen. Ik dacht: blijkbaar is dit meisje niet de ware.'


***


Na twee jaar stopt hij. Hij studeert af, gaat werken als consultant, krijgt een vriendin. Alles lijkt hem voor de wind te gaan, maar dan maakt zijn vriendin een einde aan hun jarenlange relatie. In zijn verdriet besluit hij opnieuw naar een psychiater te gaan en te vragen om het middel dat hem al eerder heeft geholpen: antidepressiva. Zonder tegenwerpingen schrijft de psychiater hem de pillen voor.


'Vanaf het moment dat ik ze weer slikte, ging het mis. Alles waar ik de eerste keer last van had gehad, kwam terug. Sterker dan daarvoor. Een of twee dagen nadat ik was begonnen, kreeg ik opnieuw enorme angsten. Ook seksueel kon ik niks meer. Van de ene op de andere dag. Geen erecties meer, niets. Verliefdheid voelde ik niet meer, er ging geen spanning meer door me heen. Dat mengsel werd een enorme bom in me.


'Mijn psychiater zei alleen maar: je moet doorzetten. En die seksuele bijwerkingen, tja, dat was volgens hem gewoon zo. Het was het standaardpatroon dat hij zag met antidepressiva. Ook de psycholoog zei: ben je je hier nou druk over aan het maken? Ze vond dat ik wel ergere dingen aan mijn hoofd had. Maar ik dacht: dit is niet normaal, het tast me aan.'


Uiteindelijk besluit hij te stoppen met antidepressiva. Maar tot zijn verbazing blijft zijn libido nul. Reinoud is dan 30 jaar oud.


'Het duurde een tijd voor ik het echt in de gaten had. Op een gegeven moment kreeg ik door dat ik gewoon niet meer opgewonden kon raken. Het is nog confronterender als je erachter komt dat je gevoelsleven ook verstijfd is.


'Ik weet nog goed dat ik op een gegeven moment met mezelf bezig was. Twintig minuten lang stond ik aan mezelf te trekken. Zonder erectie. En ineens: kwak. Ik kon alleen maar verbaasd naar beneden kijken. Normaal voelde het als een soort explosie. En nu voelde ik helemaal niks.


'Mijn psychiater zei dat het gewoon niet kon. Hij zei: het is de depressie die terug is. Hij had er nog nooit van gehoord. Hij hoorde me aan en ging verder met het gesprek over de dingen waarvoor ik oorspronkelijk bij hem was gekomen.


'Ik was woest op hem. Woest over het feit dat ik hierover niet was voorgelicht. Dat hij er geen verantwoording voor wilde nemen. Dat hij me niet verder wilde helpen. Ja, hij keek me telkens wel aan met van die vriendelijke ogen, maar het was duidelijk dat hij me niet geloofde.


'Het kwam er op neer dat ik er nog een probleem bij had: mijn seksualiteit. Of liever: het gebrek eraan. Ik was heel erg verdrietig. Ik had het idee dat het niet meer goed kwam. Dat ik me nooit met vrouwen in kon laten. Ik wilde dolgraag een relatie - vanuit een rationele gedachte. Maar telkens als ik vrouwen zag, dacht ik: ik voel helemaal niks. Moest ik dan naar iemand toe stappen en zeggen: ja, rationeel wil ik wel iets, maar verder kan ik hem niet omhoog krijgen?


'Vlak voordat ik begon met die pillen, was ik er geestelijk slecht aan toe. Maar via seks kon ik me toen in elk geval nog een paar keer per dag afreageren.'


Op internet slaat de schrik hem om het hart. Hij ontdekt dat zijn probleem een naam heeft: PSSD, post-ssri sexual dysfunction. 'Toen ik begon te lezen, ging er een wereld voor me open. Op fora zag ik dat er duizenden mensen waren zoals ik. Ze hadden vergelijkbare ervaringen: hun libido was weg en artsen ontkenden dit of geloofden het niet. Pas toen dacht ik: wow, waar ben ik eigenlijk mee begonnen? Ineens zag ik hoe naïef ik die pillen tot me genomen had.


'Op die fora zie je mensen die er al jarenlang last van hebben. Ook zie je soms jongens van 16, 17 jaar die net zijn gestopt met de ssri's en vol verbazing in die wereld terechtkomen. Ze schrijven: ik kan niks meer, ik voel niks meer, en mijn arts lacht me uit - is dit echt wat er met mij gebeurt?


'Toch blijft het probleem relatief onbekend. Er zijn weinig mensen die hiermee naar buiten durven te komen. Hoe vaak verschijnen er in kranten artikelen over seksuele bijwerkingen van antidepressiva? Nooit. Laat staan bijwerkingen die daarna optreden. Het is ook een lastige groep, die vaak veel andere problemen heeft en veel zwakker in het leven staat dan ik. Ook wetenschappers wagen zich er nauwelijks aan.


'Ik heb veel artsen bezocht en ben er maar weinig tegengekomen die zeiden: ik geloof u, het is heel erg, wat zouden we voor u kunnen doen? Ook mijn huisarts nam het maar matig serieus. Ik kreeg Viagra van hem, maar dat deed niks. Wel stuurde hij me door naar urologen. Toen er een scan werd gemaakt, zeiden ze dat er niets aan de hand was. Het was allemaal intact, mijn bloedvaten waren perfect. Ik was 30, er kon nog niks aan de hand zijn.'


***


Inmiddels is hij begin 30. 'Wereldwijd sta ik in contact met heel veel mensen die hier last van hebben en met wetenschappers die zich hierop hebben gestort. Met dit interview wil ik bekendheid te geven aan dit probleem.


'Achteraf zie ik hoe ik als jong iemand naar een instantoplossing voor mijn problemen heb gezocht door die pillen te slikken. Ik heb een bepaalde kwetsbaarheid, ik ben onzeker. In de loop der tijd heb ik geleerd dat te accepteren. Maar als je zo jong bent, zie je dat niet. Toen dacht ik dat alles zou ophouden met die pillen.


'Ik ben inmiddels niet meer depressief. Ook heb ik een vriendin. Erecties lukken nu wel, maar de seksuele behoefte is laag, zeg maar gewoon nul. Ik ben er inmiddels achter dat seksualiteit niet alles is in een relatie. Maar dit heeft een enorme impact op me gehad. Seksualiteit maakt dat je je een man voelt. Ik kan nog steeds enorm verlangen naar iets wat er niet meer is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.