'Ik dacht: als Wiegel het aanprijst, wat kan er dan mis mee zijn?'

Affaires bij bedrijven waar Hans Wiegel adviseur of toezichthouder was, gleden altijd van hem af. Na een mislukt vastgoedproject ligt er nu een miljoenenclaim. Vandaag probeert hij gedupeerde beleggers over te halen toch hun verlies te nemen.

Daar verschenen ze, in 2007, Hans Wiegel en Jonald Bouwhuis, tijdens een reclamespotje tijdens het televisieprogramma Business Class van Harry Mens. De vastgoedfondsen van Bouwhuis waren solide en aantrekkelijke beleggingen, vertelde het duo. Dat klonk vaste kijker Dolf Wiemer, gepensioneerd Shell-manager, betrouwbaar in de oren. 'Een gegarandeerd rendement van 9 procent bij een inleg van 50 duizend euro', daar hadden de VVD-coryfee en Bouwhuis het over.


'Ik dacht: als Wiegel het aanprijst, wat kan er dan mis mee zijn?', zegt Wiemer nu, zes jaar later. 'De panden waarin werd belegd, zagen er goed uit. Dat heb ik bekeken. Een stevige vrouw als Rita Verdonk had presentaties voor Bouwhuis gedaan, net als Pim Fortuyn en Eric Nordholt. Dat ook Wiegel zijn naam eraan verbond, trok mij over de streep. Stom ja, dat ik op die verhalen ben afgegaan. Het heeft me tienduizenden euro's gekost.'


'Geachte heer Wiegel'; met deze aanhef legde Bouwhuis in de zomer van 2002 voor het eerst contact met de prominente liberaal. Op de nieuwjaarsreceptie van Bouwhuis Vastgoed in Paleis Het Loo zou hij hem graag, in navolging van Fortuyn, als gastspreker hebben. Voor de vierhonderd gasten uit de financiële- en vastgoedwereld wilde Bouwhuis 'een spreker die de mensen kan boeien'. 'Het zou een enorme toegevoegde waarde zijn aan deze receptie', schreef hij de VVD'er.


Bouwhuis zegt dat hij vanaf de eerste handdruk wist dat het goed zat. 'Het respect waarmee hij naar mij keek, en ik naar hem, daar sprak veel vertrouwen uit.'


Vier keer zou Wiegel 'in een stijlvolle ambiance' de gasten van Bouwhuis toespreken en het glas met ze heffen op het nieuwe jaar 'in ons toch mooie landje'. Daarvoor kreeg hij in ieder geval - blijkt uit documenten - in 2006 5.000 euro overgemaakt naar zijn vennootschap De Twa Esken.


Ze bevielen goed, de klussen voor Bouwhuis. Als 'oud-vicepresident' voorzag Wiegel in 2007 de autobiografie Het komt vast-goed van de 'succesvol ondernemer' Bouwhuis van een voorwoord. Deze 'telg uit een ondernemersgezin' had toch een opmerkelijke reeks banen achter de rug: winkelverkoper, chauffeur, pannekoekenbakker, horeca-ondernemer, om daarna het vastgoed in te rollen en ook daarin succesvol te worden. Een vastgoedimperium, dat was wat Bouwhuis Vastgoed werd genoemd.


Bouwhuis zag voor Wiegel een belangrijke rol weggelegd in dit imperium. Hij maakte van de liberaal het boegbeeld van zijn vastgoedfondsen, luisterend naar de namen Bouw State obligatiefondsen I tot en met VI. De stichting die de belangen van de beleggers zou vertegenwoordigen moest een voorzitter hebben in wie de obligatiehouders vertrouwen hebben. Bouwhuis: 'En Wiegels naam straalt vertrouwen uit.'


De vastgoedbeleggingen van Bouwhuis en Wiegel werden een succesverhaal, zij het kortstondig. 450 beleggers stapten in en legden in totaal 25,5 miljoen euro op tafel. Wiegel declareerde ondertussen zijn gages. Zo kreeg hij in maart 2007 35 duizend euro overgemaakt als 'honorarium inzake voorzitterschap bestuur stichting obligatiehouders en commercial 2007'. In augustus van dat jaar kreeg hij 25 duizend euro vanwege 'een spoedopdracht' en in januari en maart van 2008 kreeg Wiegel bij elkaar nog eens 75 duizend euro 'conform afspraak'.


Bij ING sloot Bouwhuis namens de fondsen voor 63 miljoen euro hypotheken af. Ook bij de SNS Bank en de Duitse HSH Nordbank leende hij geld. Van de meer dan 100 miljoen euro (hypotheken plus inleg van beleggers) kocht hij verhuurde panden. Het idee was om de huuropbrengsten, minus de hypotheekkosten, onder de beleggers te verdelen. Zij zouden maandelijks tussen de 350 en 400 euro krijgen uitbetaald.


Wiemer was in 2008 net te laat voor Bouw State I en II, maar bij fonds III was er plek voor hem. Hij maakte 50 duizend euro over, plus 1.500 euro administratiekosten, en werd daarmee een vastgoedbelegger.


De oprichtingsvergadering was in hotel Heerlickheijd van Ermelo en Wiemer ziet nog voor zich hoe Wiegel voor de deur werd afgezet door zijn chauffeur. Voorafgaand aan elke vergadering prikte de liberaal een vorkje met Bouwhuis. 'Het eerste jaar liep voortreffelijk, ik was content met mijn belegging', zegt Wiemer. 'Elke maand kreeg ik mijn rente - 375 euro - overgemaakt door Bouwhuis.'


Bijbanen

Hans Wiegel (71) heeft na zijn politieke loopbaan - officieel beëindigd in 2000 - altijd een lange lijst aan bijbanen, adviseurschappen en commissariaten aangehouden. Al in 2006 kreeg hij veel kritiek van de toenmalige directeur van de Vereniging van Effectenbezitters, Peter Paul de Vries. Hij zou als commissaris gefaald hebben bij drie beursgenoteerde bedrijven. Als voorbeeld noemde De Vries zijn rol bij de verkoop van het bedrijf Explainer aan Newconomy in 2002. Er was sprake van belangenverstrengeling: Wiegel was commissaris bij beide bedrijven.


Ook raakte het computerbedrijf Copaco, waar hij president-commissaris was, verzeild in een miljoenenfraude. Wiegel was bekend met de problemen, maar besloot de beleggers niet te waarschuwen.


Nog opmerkelijker was zijn betrokkenheid bij de vastgoedfraude-affaire die in 2007 losbarstte. De zaak-Klimop draaide om malafide vastgoeddeals van het Bouwfonds Nederlandse Gemeenten. Wiegel was in die periode president-commissaris van Bouwfonds, maar lastige vragen over zijn rol als toezichthouder bij een organisatie waar massaal werd gefraudeerd, werden hem zelden gesteld.


De voormalige minister, parlementariër in de Eerste en Tweede Kamer en commissaris van de koningin ontsprong telkens de dans. Het leek hem allemaal overkomen te zijn - de toezichthouder. Alsof Wiegel alleen in naam verbonden was aan deze bedrijven, en niet eveneens stevige facturen stuurde voor zijn diensten.


Bij de fondsen van Bouwhuis lijkt het nu anders te lopen. De waarde van de beleggingen is fors gedaald en de meeste fondsen betalen geen rente meer uit. Deze problemen worden Wiegel persoonlijk aangerekend. Een van de fondsen, Bouw State V, heeft de aanval geopend, bijgestaan door Liesker Legal uit Breda. Er is een miljoenenclaim onderweg. Wiegel zou als toezichthouder slecht op het geld van de beleggers hebben gelet. Toine Jacobs van Liesker Legal: 'De negatieve opwinding zit in alle fondsen. Alle vastgoed staat onder water.'


Wiegel wordt verweten dat hij als bestuurder een bancaire volmacht afgaf aan Jonald Bouwhuis en geen toezicht hield op diens financiële handel en wandel. Dat blijkt uit de aanklacht. Vaststaat, blijkt uit een kortgeding-vonnis van de rechtbank in Zutphen van juni 2012, dat Bouwhuis circa 6 miljoen euro uit de fondsen heeft opgenomen. Volgens de huidige beheerder onttrok Bouwhuis dit geld 'aan de vastgoedfondsen om zijn persoonlijke belangen te dienen'. Hij moet het van de rechter terugstorten.


Volgens boze beleggers is Wiegel aansprakelijk voor dit bedrag, omdat hij als stichtingsbestuurder heeft nagelaten erop toe te zien dat Bouwhuis aan het geld van de fondsen zat. Ook wijzen zij op conflicten tussen Bouwhuis en de accountants van Deloitte, die in 2007 kritische vragen stelden over diens enorme privé-opnamen en daarop werden weggestuurd.


Bouwhuis bestrijdt dat Wiegel financieel toezichthouder was en aansprakelijk zou zijn. De claim richting de VVD'er is volgens hem een onrechtmatige privé-actie van twee boze beleggers, waarover het laatste woord nog niet is gezegd. Bouwhuis: 'Over die 6 miljoen loopt een bodemprocedure. Er is geen kwartje uit de fondsen gehaald dat niet in de panden is gaan zitten.'


Wiegel zelf wijt het verval aan het economisch tij. 'Niemand zag deze crisis aankomen, ook ik niet', zegt hij. 'Banken geven minder krediet en huurders vallen om of lopen weg. Daardoor is een aantal Bouwhuis-fondsen in zwaar weer terechtgekomen. Het is niet bepaald mijn best verlopen nevenfunctie, maar het is niet mijn kop thee om weg te lopen van problemen. Ik ben niet voor niets aangebleven bij Bouwhuis toen het moeilijk werd.'


Vergadering

Belegger Dolf Wiemer herinnert zich nog een spoorslags uitgeschreven vergadering in de Cantharel in Apeldoorn in 2009. De toenmalige Utrechtse vastgoedadvocaat en voormalig VVD-gemeenteraadslid Dion Bartels had beleggers benaderd en zijn zorgen uitgesproken over Bouwhuis. 'Het zou daar niet goed gaan', zegt Wiemer. 'Wiegel wilde daar niks van weten. Hij zei tegen de aanwezigen: 'Er is niets aan de hand, het komt allemaal goed.' Weg was de onrust, alle beleggers vielen Wiegel na die vergadering om de hals.'


Toch was het kwaad geschied, zegt Bouwhuis. 'Bartels wilde scoren. Hij deed dat via mij, omdat Wiegel aan mij verbonden was. Er was niets aan de hand, behalve dat we last hadden van een beginnende crisis. Door de onrust in de media werd iedereen zenuwachtig, ook de banken. In overleg met Wiegel heb ik toen besloten het stokje over te dragen en eruit te stappen. Het kon niet anders.'


Wiemer merkte dat de problemen menens waren toen hij in 2010 geen rente meer kreeg uitbetaald. 'Bij de vergadering die daarover werd belegd, ging het er heftig aan toe. Er zaten honderden mensen in de zaal. ING schoof ook aan, die had de hypotheek verstrekt. Er moest een herstructureringsvoorstel komen, vertelde Wiegel, en Bouwhuis zou afstand doen van zijn functie. Er is toen nog 6 ton geleend aan Bouwhuis, die we nooit meer hebben teruggezien.'


Sindsdien is het kommer en kwel voor de meeste Bouwhuis-beleggers. Wiemer kreeg, net als de deelnemers in de fondsen II en III, onlangs een voorstel van de afdeling Global Credit Restructuring van de ING. Kern daarvan: als hij tekent, betaalt ING hem 3.750 euro voor de obligatie die 50 duizend euro heeft gekost. Daarmee zou zijn avontuur als vastgoedbelegger ten einde zijn.


Wiemer piekert er niet over in te gaan op het voorstel - en zal dat maandagavond laten weten tijdens een cruciale vergadering. Hij ziet de wanhoop bij zijn medebeleggers groeien. 'Er is geen plan, geen strategie. De beleggers zijn bang, worden uitgespeeld, of geloven Wiegel nog. In de koffiekamer hebben ze het over opstand, maar daar blijft in de zaal weinig van over. Dat is in het voordeel van Wiegel en ING. Ik denk niet dat de bank ook maar een euro verlies gaat maken. Alles is op de beleggers afgewenteld.'


Wiegel zelf heeft geen wroeging over zijn bemoeienis met de Bouwhuisfondsen, al vindt hij wel dat hij die wellicht te enthousiast heeft aangeprezen. 'Kijk, dat optreden van mij in een televisiespotje, dat was achteraf niet handig. Ik begrijp dat beleggers boos op mij zijn en mij verantwoordelijk houden. Ik kan alleen tegen ze zeggen dat ik voor hun probeer er het beste van te maken - en dat ik ze aanraad in te gaan op het voorstel van ING dat maandag weer wordt besproken. Het is een hard gelag, maar het is het best haalbare in de huidige markt.'


Belofte

Wie minder luchtig doet over de affaire, is vastgoedprominent en VVD'er Cor van Zadelhoff, die Wiegel jaren geleden al waarschuwde voor zijn bemoeienis met Bouwhuis Vastgoed. 'Ik vind het zeer onverstandig dat jij, met je goede reputatie, je laat gebruiken voor een reclamespot van Bouwhuis', schreef hij Wiegel. 'Je moet er, vanwege jouw imago, rekening mee houden dat je ook daadwerkelijk aan je belofte kunt worden gehouden.'


Zes jaar na deze waarschuwing bevestigt Van Zadelhoff zijn in 2007 uitgesproken zorg. 's Lands bekendste makelaar zegt dat Wiegel was gevraagd voor 'dat extra vertrouwen' en dat hij dat niet heeft kunnen waarmaken. 'Iemand van zijn statuur had zich niet hier mee moeten bemoeien', zegt Van Zadelhoff. 'Hij is geen vastgoedexpert en werd alleen vanwege zijn naam en faam gevraagd. Het is verdomd vervelend dat het nu zo afloopt. Ik betreur het ook dat veel van mijn leeftijdsgenoten in het bedrijfsleven en de politiek publiek hun nest bevuilen in plaats van op discrete wijze intern welgemeende ervaringsadviezen te geven.'


Wiemer denkt er ondertussen het zijne van. 'Het excuus van Wiegel is nu dat het crisis is, maar daar geloof ik niets van. De echte reden voor deze mislukking is dat Bouwhuis miljoenen uit de fondsen heeft getrokken, en dat Wiegel - die moest opletten - dat goed heeft gevonden.


'Maar goed, ik ben 75, ik ga niet zitten janken. Die lol gun ik Wiegel en Bouwhuis niet. Ik ga niet akkoord met het schikkingsvoorstel en ik steek mijn geld weer in aandelen Koninklijke Olie. Die zijn nu lekker goedkoop en die betalen tenminste altijd dividend uit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden