Ik bleek racist. Een hele erge, vieze

Eigen hemd

Ik stond met mijn dochtertje bij een stoplicht te wachten toen ik achter mij een geluid waarnam. Snel keek ik achterom en ik zag nog net hoe een Chinese dame zijwaarts omviel met haar fiets en vervolgens langdurig met haar wang over het asfalt schoof, waarbij ze me strak bleef aankijken, zonder met de ogen te knipperen.

Je wilt altijd weten wat je zult doen als er iets gebeurt. Voor mezelf kan ik zeggen dat ik onmiddellijk enkele meters toestapte, de handen al hulpvaardig uitgestoken, maar toen aan mijn dochtertje dacht, het gevaar dat zij alleen zou oversteken, en vlug op mijn schreden terugkeerde - het hemd was nader dan de rok.

Na de ramp met MH17 en de aanslagen van Boko Haram klaagden activist Quinsy Gario en journalist Rob Wijnberg erover dat 'westerse, witte levens meer waard zijn dan andere'. Nu, ze hebben gelijk. Waarbij zij aangetekend dat het andersom hetzelfde is, voor zover ze in verre, vieze landen überhaupt al ergens van wakker liggen.

Tijdens de schuiver had de Chinese dame geen kik gegeven. Chinezen hebben een hoge pijngrens, zeggen ze, een mogelijk racistisch vooroordeel, dat ik niettemin uit eigen waarneming kan bevestigen. Rennen en vliegen was weleens lastig, maar hoe hard hun vader mijn Chinese buurvriendjes ook had afgeranseld, je had er na afloop altijd nog bruikbare doelmannen aan.

Had ik het fietsongeluk erger gevonden als het een witte dame was geweest? Ze lag nog steeds op de grond, en keek me nog steeds met wijd open ogen aan. Ze keek alsof ze door me heen kon kijken en zien wie ik werkelijk was. Ze keek als zo'n Harvard-test, die veel beter dan jezelf kon bepalen of je racistisch was, omdat die je onbewuste reacties peilde, diep in je hersenen, waar verder niemand bij kon komen.

Voorafgaand aan de test werd je gewaarschuwd dat de uitslag weleens met je zelfbeeld in conflict kon komen, maar over mijn zelfbeeld hoefden zij zich geen zorgen te maken. Ik bleek racist. Een heel erge, vieze. Onbewust dan. Je merkte er niets van en anderen ook niet, want ik liet ze altijd voorgaan en maakte 's avonds voor groepjes ook altijd hele stoepen vrij.

Ik was alleen bang dat mijn zwarte vrienden erachter zouden komen. Een paar weken leuke dingen aanvinken op internet, las ik laatst, en Facebook had al een beter en dieper inzicht in je werkelijke aard dan jezelf, vrienden en familie. Dat was één. Maar hoe lang duurde het nog voordat Facebook het aan iedereen ging vertellen?

De Chinese dame klopte haar kleding af, stapte op en fietste verder. Bij het passeren keek ze me nog een keer aan. Ik sloeg de ogen neer, enigszins schuldbewust. Maar misschien, dacht ik later, was ik niet speciaal racist, maar ook en vooral een egoïst. Dat kon ook, je moest niet alles op één hoop gooien. En misschien was dat niet eens alleen maar slecht. Als iedereen zich om zijn eigen slachtoffers bekommerde, werd iedere dooie in gelijke mate beweend en gemist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.