»Ik bijt en laat niet meer los«

HAAR huis van vier verdiepingen is een Loes Luca Museum. HAAR HELE CARRIERE ALS ACTRICE EN ZANGERES IS ER TERUG TE VINDEN IN SCHRIFTJES, MAPPEN EN DOZEN....

Er is in die,voor Rotterdamse begrippen, best chique straat, een vrijwel lege woonkamer in een bovenwoning afgehuurd, plus het gebruik van de aanpalende keuken. En er is een kok in de arm genomen van Club Yam, de reizende kookbrigade uit Delft.

Die kok heet Hay. Hij heeft zoiets als een zwart karatepak aan, wat in culinaire kringen een 'Hilton-buis' blijkt te heten, en Hay is het ook anderszins niet van plan het simpel te houden. Hij zal in drie uur tijd negen Italiaanse schotels gaan opdienen, en wijn, en port, en espresso, en taart en amandellikeur natuurlijk, want mevrouw Luca staat er niet voor niks om bekend dat ze van (best wel) veel en erg lekker houdt.

Eveneens al snel vanzelfsprekend wanneer je eenmaal met Loes Luca hebt kennisgemaakt: de sfeer brengt ze zelf wel mee. Hebbie haar weer. Al binnen tien minuten staat ze met de losse deurkruk van het toilet van het huis in haar hand en dreigt de kok vroegtijdig met lachkramp af te moeten haken als gevolg van de act die daarmee spontaan in de keuken wordt opgevoerd.

Enfin, het gaat allemaal toch nog goed, en we beginnen de kookavond met kaasballetjes van truffel en geit, geroosterde hazelnoten, en crostini's met avocado en gorgonzola, en komen dan uiteraard meteen te spreken over Het Huwelijk. Dat wil zeggen: over 01-02-02, toen ze het nationale feest voor het bruidspaar in de Arena aan elkaar praatte.

De vraag was of ze dat in een lange, mooie en vooral ook eigenzinnige carrière als co mé dienne, zangeres en actrice zelf zou willen aanmerken als Een Hoogtepunt. Nee, antwoordt ze. Althans, niet in artistieke zin. 'Maar wat natuurlijk wel zo is: het overkomt je niet elke week. Voor zoiets word je maar één keer in je leven gevraagd. Vijftigduizend man! Dat is euforisch. Een kick. Ik ben dus gebeld door het productiebureau dat het feest organiseerde, en ik heb er niet lang over hoeven nadenken. Yes! Yes!'

Direct na dat telefoontje is ze in haar eigen huiskamer voor de feestavond gaan repeteren. Samen met regisseur Jan-Erik Huls man en tekstschrijver Frank Houtappels heeft ze grappen bedacht en een script opgesteld. Moeilijk wel, want ze dienden zowel in wandelpassen als in minuten uit te meten welke afstanden ze straks lopend in het Ajax-stadion zou moeten afleggen, en hoeveel humor ze in die tijd kwijt kon. Dat bleek dus toch nog wel een verrekt eind: van de goal naar de middenstip, en terug. Wel vijf keer liep ze thuis de elf meter lange huiskamer heen en weer om er een idee van te krijgen.

'Het moest van minuut tot minuut zijn vastgelegd. Alles was supergeorganiseerd. Er werd bijna niets aan het toeval overgelaten. Ik heb ons script tevoren ook nog aan de bvd of aan de rvd (wat is het?) ter goedkeuring moeten overleggen. Het mocht niet gebeuren dat ik of een andere deelnemer voor verrassingen kwam te staan waarmee we ons geen raad zouden weten. Er zijn dan ook maar een paar momenten geweest waarop ik iets deed dat niet tevoren was uitgeschreven.'

De demonstratie op het voetbalveld van hoe je als bruid in een enorme oranje jurk moest vallen en opstaan, mocht van hogerhand niet, maar die heeft ze dus toch gedaan. Ik ging er maar van uit dat ik niet stante pede door twee agenten van het terrein zou worden gehaald.' En ook de uitnodiging aan M xima en Willem-Alexander om gewoon eens bij haar thuis in Rotterdam-West op visite te komen ('Ik woon dan wel niet in een paleis, maar toch best reuze behoorlijk en proper') flapte er spontaan uit. Lachen.

Ben je een gevaar voor jezelf op zo'n avond? Als humoriste?

'Je bedoelt dat ik een slip of the tongue zou kunnen maken? Iets baldadigs zeggen? Dat ik bijvoorbeeld "kutjebef" tegen de koningin zou zeggen? Zoiets? Nee, ondenkbaar. Ik ben gekke Betje niet.

'Je weet wat de bedoeling is van de avond en daaraan pas je je aan. Ik wilde een geslaagd feest met de bescheiden mogelijkheid om dat een beetje naar mezelf te kunnen toetrekken, en dat is gelukt. Ik ben helemaal niet van het vloeken, en kansen om vieze dingen te zeggen of te zingen krijg ik genoeg. Nou ja, vies, vies... hou het op schuin. Mijn oma kwam vroeger naar mijn voorstellingen en zei dan: meid, het is allemaal wel een beetje schuin, maar dat geeft niks, moet je een pepermuntje?'

In een tv-interview met Theo van Gogh van een jaar of tien geleden fluisterde je dat je hem eigenlijk helemaal niet zo leuk vindt, de kroonprins.

'Twee jaar terug was ie op de Parade in Den Haag. Toen had ie iets mogen uitkiezen om naar toe te gaan. Dat werd Nénette et les Zézettes. Wij dus.

'Dat maakt zo'n prins ineens danig aantrekkelijker. We hebben een nummer voor hem gezongen, en ik had vreselijk met hem te doen. Er stonden dikke rijen paparazzi om hem heen met camera's. Dat was voortdurend flitsflats. Heel erg. Ik hoop van harte dat Máxima en hij samen hun privé een beetje weten af te schermen. En ik hoop dat ze 's avonds voor hem danst. Dat ze niet verliest wat ze als Argentijnse in zich heeft.'

Om op Nénette et les Zézettes terug te komen: ze zou haar groepje muzikanten, met in de gelederen onder anderen 'de homo' (Ray), Pierre ('Trekzak), Arend ('Paard'), 'de neger' (Dennis) graag ook nog een keer op zo'n massaal publiek als in de Arena willen trakteren. Ik dacht dat ik er bang van zou zijn, van die gapende open mond van zo'n enorm publiek. Maar het was fijn en prettig. Vrijdag hebben we met de jongens vergadering in mijn huis. Dan ga ik ze voorstellen dat we Ahoy gaan doen. Ik ben gevraagd om daar het Nationaal Songfestival te gaan presenteren, en als we het aandurven kunnen we het decor daarvan een paar dagen laten staan, en er met ons bandje gaan optreden met The Best of Nénette et les Zézettes. Hmmmm, lijkt het jou wat?

André Hazes is er bijna dood van gegaan.

'Je kunt er persoonlijk aan failliet gaan, ja. Maar mijn hart zegt: doen. Dóen, joh!'

Club Yam serveert een schaal bresaola, met geraspte mierikswortel, rode biet en dragon, vergezeld van een fles Pinot Grigio. Toe maar.

We behandelen, met Ahoy nog in het achterhoofd, het onderwerp 'de spanwijdte van Loes Luca'. Wat ze van zichzelf, nu op haar 48ste, nog allemaal moet worden of zal moeten kunnen. Ze repliceert dat ze op haar 30ste zichzelf al de maat heeft genomen. Rond die leeftijd aanvaardde ze dat ze twee riemen had en een bootje en dat er geen andere riemen, of een ander, beter bootje voor in de plaats zouden komen. Ze moest er dus maar niet meer naar willen streven nog kapster te worden, of hotelière, of, noem es wat, mode-ontwerpster of boekenwinkelierster of bejaardenverzorgster.

'Je groeit tot je 30ste. En op zeker moment ben je dan wat je bent. Ik weet nog dat ik er toen van in de put was. Dat ik het niet genoeg vond. Ik dacht dat ik te beperkt was. Te dom. Ik had allemaal vrienden die veel meer hadden gestudeerd, en daar was ik dan: het dommerdje.

'Ik vind dat ik mezelf behoorlijk omhoog heb gewerkt. Ik ben rustiger, ik heb mezelf meer in de hand en ik ben milder geworden. Het gaat er Harald en mij nu vooral om dat de kinderen het naar hun zin hebben en dat we het zelf fijn hebben. Dat klinkt zijig, maar het is zo: we zorgen goed voor elkaar en voor onze vrienden. Er is altijd bezoek. Altijd muziek. Altijd drinken. Altijd gezelligheid. In mijn vriendenclubje ben ik de jongste. De een na de ander passeert de 50. Ik kan niet nalaten om steeds maar weer te bellen: tjezus christus, ouwe lul!'

Nou ja, jij kunt gewoon je haar steeds rood blijven verven.

'Het is niet meer rood!! Zie je dat dan niet!? Het is bruin. Bruin!'

Ach, krijg het lazarus.

Laatst heeft ze niettemin wel naakt voor de spiegel gestaan en is ze een ietsiepietsie van zichzelf geschrokken. 'Ik zag zó onder mijn hoofd het lichaam van mijn moeder opkomen. Die is niet lelijk, maar die is wel, eh, flink. Ronder. Met putten. Toch wel met putten. Heerlijk dat je straks 65 bent en dat het dan allemaal niet meer uitmaakt. Dat je lekker dik kan worden dan. Lekker vreten ook. Jij bent ook best iets te dik hoor, zo voor je leeftijd. Niet erg? O, nou zelf heb ik een ontzettend dunne spijkerman. Fijn hoor. Sorry voor je. Hahaha!'

Behalve Harald, met wie ze sinds 1996 samenwoont en die freelance theatertechnicus is, heeft ze dochter Nina (14) en haar moeder (68), die sinds een poosje letterlijk om de hoek bij haar woont. Broers en zussen zijn er niet.

Fluisterend: 'Mijn vader was homo. Ik ben de enige vergissing van een homo. Mama was, geloof ik, nog eens zwanger, maar dat hebben ze op een duistere manier weggekregen. Weggeplukt. Dat zou mijn vader wel effe doen, want dat kon natuurlijk niet. Ik heb nog wel een heleboel halfzusters enbroers heeft mijn vader me ooit verteld. Want hij was zo knap dat iedereen wel een kind van hem wilde. Ik heb ooit heel even het plan gehad om daar nog achteraan te gaan. Heeeel even. Want ja, wat moet ik er eigenlijk mee, wat heb ik er an?'

Haar vader overleed op zijn 63ste aan longkanker. Op zijn sterfbed heeft ie zijn dochter nog gevraagd of ie een goede vader voor d'r was geweest en dan op zo'n manier dat ze niet anders dan met 'ja' kon antwoorden.

'Honderden mannen heeft mijn vader gehad, en ik heb het allemaal moet aanhoren als kind. Het was één grote one-man-show en tegelijk was hij ook een heel eenzame man. Vond ie zelf ook. Toen we hem gingen begraven, waren de kraaien in de meerderheid. Toch een raar einde van je leven. Zo'n einde krijg ik zeker niet.'

Ze is niet bang voor de dood, trouwens. Ze denkt er heus wel aan, dagelijks zelf, maar het boezemt haar geen angst in. Neuh. Ge zichten van dode mensen ook niet, al ziet dood er dus wel meteen ook erg dood uit. Evengoed heeft ze al veel jonge vrienden en kennissen 'op Crooswijk liggen'. Het gaat hard.

Als moeder, maar ook als actrice en zangeres doet ze er zelf intussen alles aan om straks in eigen kring herinnerd te blijven. Het vier verdiepingen hoge huis is een Loes Luca Museum, zoals ze het zelf omschrijft. Alles wordt er bewaard. Er zijn schriftjes met alle liedjes die ze kan zingen (450), schriftjes met ideeën ('Met een bos andijvie op je hoofd onder een ventilator gaan staan en je dan laten kortwieken. Nou ja, haha, je rookt en je drinkt weleens wat 's avonds, dus het is niet altijd even briljant'), er zijn wel vijftig mappen met bewaarde recensies, dozen met videobanden, tapes waarop Harry Bannink zijn muzikale bijdragen aan Het klokhuis persoonlijk inzingt, dozen met geboortekaartjes, ansichtkaarten die ze op haar huisadres heeft ontvangen, kleding, schoe nen, dozen met 'kleine stukjes lapjes' en dozen met 'iets grotere stukjes lapjes'.

'Ik ben een ongelooflijke verzamelaar en ook een ongelooflijke vastbijter. Ik bijt en dan laat ik dus niet meer los. Al is het tegen de klippen op: opgeven staat niet in mijn woordenboek.'

Om die reden is ze wel teleurgesteld in Fe lix Rottenberg, die ze een warm hart toedraagt, al spreekt ze over hun relatie onbewust in de verleden tijd. Rotten berg presenteert bij de nps het programma Slot Rot tenberg, een reeks van dertien uitzendingen waarin hij in het oog lopende Neder lan ders interviewt en portretteert. Aan vier uitzendingen heeft ze meegewerkt, waarna Rotten berg de samenwerking eenzijdig opzegde omdat hij meende dat de filmpjes die Loes Lu ca samen met Netty van Hoorn eraan bijdroeg, niet het beoogde effect hadden.

'In die items becommentarieerde ik de gasten die hij per uitzending had. Ik heb iets gemaakt over Tineke Netelenbos, over Roel Pieper, Henk Westbroek en, als laatste, Pim For tuyn. Voor af opgenomen dingen. Een rol als vrouw die Breekbaar Neder land had opgericht, heel eenzaam met haar hondje in haar auto op weg van kiezersbijeenkomst naar kiezersbijeenkomst. Felix kon er niks mee, zei ie. Mijn conclusie: ik vind dat ie er het bijltje te vroeg bij heeft neergegooid.'

In het theater zal je zoiets niet gebeuren, weet ze. Theatermensen zullen elkaar niet zo maar laten vallen. Kan ook simpelweg niet, want je hebt een deadline, een productie moet gewoon op de vastgestelde tijd uitkomen, en je zorgt er met elkaar maar voor dat het dan ook goed komt. 'Je zet er je tanden in en je regelt het.' Na enig aandringen: 'Ja, het is een nederlaag for me persoonlijk.'

Maar: niet tobben. Dat de Volkskrant en zij hier nu aan een tafel zitten en zich tegoed doen aan pasta's, aan chocoladetaart en veel lekkere drank, dat is ook wat. 'Ja, het leven is fijn, jongens. Best wel. Geloof ik.'

Ze heeft in elk geval ruimte in een meestal toch overvolle agenda en ze neemt haar voordeel. In dat opzicht is ze wat meer op haar eigen hondje Coco gaan lijken. Een Jack Rus sell. Een ongedurig stofzuigertje dat voorheen een compleet plantsoen onveilig kon maken, maar die het tegenwoordig, ook wat makkelijker, al gauw best vindt. 'Ik ben een baas van niks. Ik heb een verschrikkelijke hekel aan rennen. Ik rook en ik drink. De enige discipline die ik heb, is dat ik me altijd koud afdouche. Ik hoop nog iedere dag dat ik de volgende dag wil trimmen, maar dat wil ik nooit.' Fluis te rend: 'Ik moet er niet aan denken. Jaha, ik zou wel willen dat ik het wilde, maar ja'

's Nachts draait ze met Harald platen op de pick-up en doen ze toneelstukjes tussen de schuifdeuren. Natuurlijk met altijd wat te drinken erbij en zonder notie van de tijd. Dikwijls klopt zo rond een uur of één ook De Homo nog wel tegen het raam. Zijn de cafés in de stad dicht en komt ie bij Harald en Loes zijn afzakkertje halen.

De Homo is een broer voor haar, net als jeugdvriend Pieter Kramer, de regisseur van Ja zuster, nee zuster, 30 minuten en andere typerende films, tv-programma's en theatervoorstellingen van de grote Luca-familie.

Zowel De Homo als Kramer, alsook die andere boezemvriend 'sinds 130 jaar', zanger Pierre van Duijl, staan deze en volgende maand (24 maart, 19 en 20 april) naast haar op de planken van het oude Luxortheater in Rotterdam, als ze samen gaan zingen in Het Rad. Ook moeder Luca is weer van de partij.

Het Rad belooft wat het is: een groot draaiwiel beschilderd door boezemvriendin An ne ma rie Fok (de echtgenote van Jules Deel der) en Harald, en onderverdeeld in themavelden als Flora & Fauna, Hoeren & Snoeren en Liefde & Verdriet. Elk themaveld staat voor een aantal liedjes waaruit het publiek het nummer van zijn voorkeur mag kiezen. Loes en de familie gaan het zingen, terwijl Pieter Kramer, in zijn rol van de onverstoorbare mevrouw Lips, de schaal met cocaïne op het toneel laat rondgaan.

Wat kunnen de liefhebbers verwachten? Het betere smartlappenwerk. Dat sowieso. Over jongetjes die doodgaan of over moeders die komen te sterven. Meer precies: over kinderen die sterven terwijl moeder rustig doordanst. Maar ook Billie Holiday, Frankie Miller en Vicky Leandros. Harald, die dezelfde muzieksmaak heeft, liet in een enigszins aangeschoten moment zwart op wit vastleggen dat hij met zijn vrouw een liefdeslied ten gehore zal brengen.

Om kort te gaan: 'Behagen, ja, daar gaat het mij dan opnieuw om. Ik wil dat iedereen het naar zijn zin heeft. Behagen en entertainen, daarvoor ben ik op de wereld gezet. Publiek gesproken dan. Thuis is het anders. Of, nou ja anders: Nina heeft inmiddels ook al wat van de aard van het beestje. Mooie bloem van 14. Die glimt ook als je haar op een barkruk voor een volle zaal zet en haar 'Later word jij koningin' toezingt.

Aan tafel thuis gaan alle gesprekken er met de kinderen over dat ze goede mensen moeten worden. Leef zoals je zelf vindt dat het moet zijn in het leven. En: kijken, kijken, kijken. Wat kun je bij een ander maken, en wat vooral niet. Neem wat dat betreft geen onnodige risico's.

Hay brengt de espresso en de eeuwenoude, erg dure port uit de tijd dat de auto's nog stenen wielen hadden. Loes meent dat het moment moet worden vastgelegd. Pakt een camera en installeert de zelfontspanner. God weet in welke doos van het Loes Luca Museum de afdruk ooit belandt, maar dat die doos er is, mag geen twijfel lijden.

Weinig later staat ze ongeduldig wiebelend op haar zwarte puntschoentjes in het bushokje op de Mathenesserlaan op de nacht dienst te wachten. Het wordt nog opschieten, want De Homo zal wel weer voor de deur staan, en o ja: ze heeft ook Joost Prin sen nog toegezegd dat ze de dag erop in een tv-programma haar belofte zal nakomen en een liedje zingt. Hartstikke fijn. Gewoon doen. Een schitterend leven. Ze werkt zich weliswaar te pletter soms, maar zeg nou zelf: zijn het leuke dingen?

O!

En als ze 65 wordt, oké, dan toch maar misschien dat hotel. En dik worden. Met alle jongens erbij. Ze moet toch in de buurt kunnen zijn als er eentje ziek wordt en ze nodig is om een beetje voor 'm te koken. 'Ik ben een heel trouw mens.' En er moet een piano in dat hotel, niet vergeten! Ze ziet zichzelf er al op liggen. Met opnieuw iets te drinken erbij, en met misschien ook wel een sigarettenpijpje waar vrolijk de brand in staat.

Of nee, dat van dat sigarettenpijpje natuurlijk niet. Morgen stopt ze met roken, want morgen gaat Loes Luca immers trimmen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden