Onze gids deze week

'Ik ben van het echte leven, romans zijn niet aan mij besteed.'

De Nieuw-Zeelandse sopraan-superster Kiri Te Kanawa is een kosmopoliet, maar heeft een naar eigen zeggen nogal nuchtere smaakbeleving. En ze is groot fan van Sir Edmund.

Beeld Els Zweerink

Kiri Te Kanawa heeft iets onmiskenbaar Nieuw-Zeelands, iets verrassend down-to-earthish dat niet lijkt te passen bij haar glamoureuze imago. Aan haar beroepsgroep kleeft het beeld van hautaine afstandelijkheid. Spreekwoordelijk prima-donnagedrag lijkt een logisch gevolg. Maar Kiri is wars van poeha. Hoewel de stersopraan in 1976 toetrad tot le monde de Rolex en ze lange tijd het gezicht was van het luxe horlogemerk, blijkt het glamourbeeld zorgvuldig gecreëerd door de muziekindustrie. 'Ik leef niet in een fanatasiewereld', zegt ze vriendelijk doch beslist.

In de jaren zeventig en tachtig nam de carrière van de zangeres een hoge vlucht en steeg haar naam naar de regionen van de allergrootsten. Ze onderscheidde zich met muziek van Richard Strauss, Mozart, Händel, Verdi en Puccini. In 1991 brak ze door bij een wereldpubliek toen 600 miljoen tv-kijkers haar live zagen zingen op het huwelijk van prins Charles en lady Diana. Ze stond in alle grote opera- en muziekhuizen, werd gelauwerd en geridderd.

CV
1944 geboren als Claire Mary Teresa Rawstron in Gisborne, Nieuw-Zeeland. Na enkele weken geadopteerd door Thomas en Nell Te Kanawa.

1965 winnares Mobil Song Quest, een nationale competitie. Vele prijzen volgden.

1966 aangenomen bij de zangopleiding van het London Opera Centre.

1981 life optreden op het huwelijk van prins Charles en lady Diana.

1982 benoemd tot Dame Commander of the Order of the British Empire.

1984 Grammy Award

2004 oprichting Kiri Te Kanawa Foundation ter ondersteuning van operatalent.

2008 oeuvreprijs Edison Klassiek.

2013 gastoptreden in Downton Abbey in de rol van Nellie Melba.

Beeld Els Zweerink

Geboren in 1944 als Claire Mary Teresa Rawstron in het kustplaatsje Gisborne werd ze na enkele weken geadopteerd door een eenvoudig echtpaar, Tom en Nell Te Kanawa, hij een Maori, zij met Brits bloed. Ook Kiri heeft Maori-bloed. 'Mijn ouders waren trots op mij, maar ik ben niet opgevoed in de Maori-cultuur.'

Om haar heen rennen drie springerige hondjes, Nyack, Millie en Abbey. De Britse dramaserie Downton Abbey was naamgever van het laatste exemplaar dat Kiri aanschafte nadat ze vorig seizoen een gastrolletje had vervuld als de sopraan Nellie Melba (1861-1931). De yorkshireterriërs symboliseren een nieuwe fase in haar leven. 'Ik hou van countrylife. Enkele jaren geleden, toen ik dacht dat mijn actieve carrière ten einde was, schafte ik de eerste twee aan zodat ik een reden had om vaker te wandelen.' Het liep anders. Hoewel ze het rustiger aan doet, treedt de 70-jarige sopraan nog af en toe op en zet ze haar podiumervaring van inmiddels een halve eeuw in voor jonge talenten. Zo was ze deze zomer in Den Bosch, waar ze jureerde voor het 50ste Internationale Vocalisten Concours. 'Mijn stem is wat dikker geworden, maar hij is nog goed. Daarnaast vind ik vind het heerlijk om iets te betekenen voor jonge mensen.'

Beeld Els Zweerink

1. Historisch figuur: Sir Edmund Hillary

'Uw krant heeft een bijlage naar hem vernoemd? Heel bijzonder. In het Nieuw-Zeeland van de jaren vijftig was Sir Edmund een inspiratiebron voor ons allemaal. Hij zette ons land op de wereldkaart in een tijd dat we nog niet zo veel rolmodellen hadden. Ik had nog nooit van de Mount Everest gehoord totdat hij in 1953 als eerste de top bereikte. Ik heb Sir Edmund gekend. Soms trad hij op tijdens mijn concerten. Hij las voor uit een van zijn boeken over bergbeklimmen, terwijl op de achtergrond zacht muziek werd gespeeld. Het was een fantastische, zachtmoedige man, erg rustig en bescheiden. Eigenlijk is het een wonder dat hij in het team is terechtgekomen dat de Everest wilde beklimmen; hij was er de man niet naar om zich op te dringen. Hij was zelfs te verlegen om zijn vrouw een huwelijksaanzoek te doen, daar had hij hulp van buiten bij nodig.'

Waarom beklimt iemand een berg? Het legendarische antwoord dat een van Sir Edmunds voorgangers, de Brit George Mallory, gaf op die vraag , is prozaïscher dan het verhaal wil, volgens Dame Kiri. Hij zei: Because it's there. 'In feite vond hij het een domme vraag. Hij is bergbeklimmer, dus hij beklimt bergen. Net zoals ik zangeres ben: ik zing.'

Inmiddels is Dame Kiri zelf een celeb kiwi, een vrouw uit het volk die haar weg vond naar een wereldpodium. Ziet ze een overeenkomst met Sir Edmund? 'Ik denk dat we allemaal een beetje zijn als de rattenvanger van Hamelen: kinderen volgen ons naar de top, hopelijk in de goede zin van het woord. Ik zeg jonge zangers: op een dag is het jouw beurt om de weg te wijzen aan een stel kindertjes.'

'Uw krant heeft een bijlage naar hem vernoemd? In het Nieuw-Zeeland van de jaren vijftig was Sir Edmund een inspiratiebron voor ons allemaal.' Beeld HH

2. Sportploeg: De All Blacks

'Als het even kan kijk ik naar de wedstrijden van de All Blacks, ons nationale rugbyteam.' Wat Oranje is voor Nederland is Zwart voor Nieuw-Zeeland. 'Vraag een Nieuw-Zeelander naar zijn drie favoriete sporten en hij zegt: rugby, rugby en rugby.' Het team wordt beschouwd als een van de beste ter wereld. Opmerkelijk: voor elke wedstrijd voeren de spelers een traditionele Maori-dans uit op het veld, de haka. 'De spelers komen uit alle delen van het land en zijn daardoor een nationaal bindmiddel. Als er een kind wordt geboren, kijken de ouders meteen of het een jongen of een meisje is.' Ze imiteert een volks, Nieuw-Zeelands accent: 'Is het een meisje? Daar hebben we niets aan! Een jongen? Mooi! Hoe groot issie? Vader ziet er stevig uit, moeder ziet er stevig uit. We hebben een nieuwe rugbyster!'

De All Blacks. 'Vraag een Nieuw-Zeelander naar zijn drie favoriete sporten en hij zegt: rugby, rugby en rugby.' Beeld Getty Images

3. Muziek: Richard Strauss en Mozart

'Strauss! Strauss en Mozart zijn mijn goden. Richard Strauss maakt gewoon heel erg mooie muziek, en dan die prachtige teksten van Hugo von Hofmannsthal erbij: geweldig. In de muziek van Strauss komt er vaak een moment dat je, hoe zal ik het zeggen, dat je denkt dat je hart openbarst. En Meneer Mozart is mijn grote leraar. Hij was groot in het vocaliseren. Mijn lerares zei eens tegen me dat Mozart het beste smeermiddel is voor de stem. Daar ben ik het helemaal mee eens.

Of ik weleens naar popmuziek luister? Nee, niet echt.

Haar personal assistent Kevin, een gemoedelijke middelbare Nieuw-Zeelander in een ruitjesblouse: 'Je houdt van Abba.'

'Dat is waar. Abba is de enige popgroep waar ik weleens naar luister, maar wie houdt er niet van Abba?! Dancing Queen, dat kan ik weleens opzetten als ik thuis ben.'

4. Interesse: Geschiedenis

'Ik ben van het echte leven, dus romans zijn aan mij niet besteed. Wel lees ik veel non-fictie, het liefst geschiedenisboeken. Ik heb net een boek uit over koningin Victoria, een fascinerende vrouw. Haar invloed is tot op de dag van vandaag nog enigszins voelbaar in Engeland.' Met 63 dienstjaren op de troon, tekende de Britse vorstin (1819-1901) voor wat zou gaan heten het Victoriaanse tijdperk, een periode van vroom conservatisme en strenge fatsoennormen. 'Het is fascinerend hoe Victoria zich bemoeide met de huwelijken van haar kinderen en kleinkinderen die allemaal op belangrijke plaatsen terecht moesten komen. Er zat iets disfunctioneels en egoïstisch in. Ze wilde dat een van haar dochters thuis bleef, zodat ze zelf niet eenzaam zou worden.

'Victoria had geen binding meer met de realiteit. Veel royals na haar hebben daar wat van meegekregen. Normaal functioneren is nooit een sterk punt geweest in Britse koninklijke kringen. Pas de huidige kroonprins William en zijn vrouw hebben greep op hun eigen leven; eindelijk is er eentje op een goede manier grootgebracht. Ik denk dat William degene is die het koningshuis gaat moderniseren. Jullie in Nederland zijn daar al veel verder mee. Als je kijkt naar Wilhelmina of Beatrix: die waren al veel meer geïntegreerd in het volk.'

Koningin Victoria. 'Haar invloed is tot op de dag van vandaag nog enigszins voelbaar in Engeland.' Beeld ANP

5. Mode: Armani

De glitz & glam van het operapodium is niet besteed aan de nuchtere kiwi. In haar vrije tijd draagt ze liever rubberlaarzen dan pumps van L.K. Bennett. Schoenen moeten lekker zitten, kleren moeten praktisch zijn. 'Ik ben nooit een modepop geweest. Ik kan er niet tegen om de slaaf te zijn van mijn schoenen. Als ik iets mooi vind en het bevalt goed, koop ik het liefst drie, vier stuks tegelijk. Basisstukken als zwarte broeken koop ik zelfs met tien tegelijk. Deze schoenen heb ik al zeker vijf jaar en mochten ze overlijden, dan blijven ze in mijn kast omdat ik ze zo mooi vind. Tussen gewone casual kleren als een broek en een T-shirt en overdadige toneelkleren zit wat mij betreft alleen Armani. Ik hou van Armani-kleding: geen fuzz, altijd goed.'

Lang geleden bezocht ze het modehuis Robinson Valentine dat inmiddels tekent voor de garderobe van Camilla, de echtgenote van de Britse prins Charles. 'Ik heb een paar avondjurken voor concerten gekocht, maar die kleren vielen al snel uit elkaar. Ze waren niet goed genaaid. Ik hoop dat het nu beter is, anders krijg ik nog medelijden met de hertogin van Cornwall. Haar trouwjurk van Robinson Valentine was erg mooi, dat moet gezegd.'

De prijs is intussen ook wat koninklijker geworden, constateert ze. 'Indertijd had je voor tweeduizend euro een jurk. Nu, met dat koninklijke label eraan, moet je denken in de richting van de tienduizend. Mmm, dat brengt me op een idee. Misschien kan ik die oude jurken verkopen. Dan gaat de opbrengst naar mijn foundation voor ondersteuning van jonge operatalenten.'

Armani.'Ik hou van Armani-kleding: geen fuzz, altijd goed.' Beeld AP
Beeld Els Zweerink

6. Zangeres: Joan Sutherland

'Absoluut mijn heldin. Ze kwam uit Australië en we konden ons toch wat beter met Australië identificeren dan met Europa.' De in Sydney geboren sopraan Sutherland (1926-2010) zong met alle groten uit haar tijd onder wie Maria Callas en Luciano Pavarotti. In Italië kreeg ze de bijnaam La Stupenda, de prachtige, in Groot-Brittannië werd ze, net als later Kiri te Kanawa, verheven in de adelstand.

'Toen ik begon met mijn zangcarrière idealiseerde ik haar. Ik weet nog goed dat ik voor het eerst naar Engeland ging als jonge zangeres, een hele stap van het landelijke Nieuw-Zeeland naar het grote Londen. Opeens stond ik met haar in dezelfde kamer! Een echte grande dame. Ik hield mijn adem in van spanning. Ik ging weliswaar door met de dingen die ik moest doen, maar ik bleef natuurlijk stiekem kijken wat ze deed. Niet alleen was haar stem fantastisch, ze was ook als mens geweldig, wat zeker zo inspirerend is omdat je privé niet een totaal ander mens bent dan op het podium. Het is geen wonder dat het publiek valt voor iemand die zo gracieus is, zo waardig en zo prachtig. Later kwam ik haar vaker tegen. Ze zat vaak te borduren. Over de hele wereld nam ze haar borduurwerkjes mee. Dus ik ging ook borduren, maar ik heb nooit iets afgemaakt. Ik liet die werkjes altijd slingeren in mijn kleedkamers.'

Zangeres Joan Sutherland. 'Opeens stond ik met haar in dezelfde kamer! Een echte grande dame.' Beeld HH

7. Hobby (1): Schilderen

Ik woon in Sussex, Engeland, een streek met een van de mooiste landschappen ter wereld. Ik hou van vredige natuurlijke landschappen, zoals ook bij mijn huis in Nieuw-Zeeland. In elk land is wel een bijzonder landschap te vinden. Deze zomer was ik in Schotland. Een vriend had me uitgenodigd voor een cruise van een week langs de highlands en islands. Af en toe gingen we aan land. We bekeken de abdij van Iona, eigenlijk meer een kleine kerk. Ik zong een noot om de akoestiek te testen en die was geweldig goed. Ik heb daar spontaan staan zingen, a capella. Het was zo'n mooie plek in dat prachtige landschap.

Drie jaar geleden ben ik gaan schilderen, landschappen. Niet goed hoor, heel slecht zelfs, maar ik heb wat lessen genomen. Ik probeer nu het schilderen van schaduwen onder de knie te krijgen. Ik ben ook anders naar landschappen gaan kijken. In Engeland zie ik nu overal Constable-luchten, in Japan zie ik buiten Japanse schilderijen.'

Assistent Kevin: 'Je hebt een aantal IJslandse landschappen geschilderd.'

Kiri: 'De luchten en de bergen in IJsland zijn prachtig. We waren daar om te vissen, maar ik heb veel landschapsfoto's gemaakt om na te schilderen.'

'In elk land is wel een bijzonder landschap te vinden.' Op de foto een beeld uit IJsland. Beeld .

8. Hobby (2): Vissen

'Mijn vader nam me vaak mee uit vissen en jagen. Ik hou nog altijd van vissen. Als ik in Nieuw-Zeeland ben, ga ik vaak vissen. Het liefst op grote vissen, zoals Atlantische zalm. Je bent midden in de natuur, dat geeft rust en vrede. Zalm laat ik meestal roken. Alle andere vis gaat in de fish chowder, vissoep. Die maak ik zelf en ik heb er altijd succes mee. Handig is dat je de soep de dag tevoren kunt maken, zodat je de volgende dag alleen de vis er nog maar bij hoeft te doen. Je kunt er alles in doen wat je bij de hand hebt, garnalen, mosselen, snapper, alle soorten witvis. Ik serveer de chowder in een boule, een rond brood. Je holt dat brood uit en bakt het in de oven tot het niet meer zacht is. Dan doe je die dikke soep erin. Het staat prachtig.'

De sopraan Nellie Melba inspireerde de Franse chef-kok Auguste Escoffier tot het ontwikkelen van het melbatoastje en van het nagerecht pêche melba. Is er een Kiri-gerecht? 'Een vriend heeft een zoete aardappel naar me genoemd. Er zijn ook een roos en een hele mooie clematis naar me vernoemd. En oja, je hebt de Kiri-curry, erg vreemd want ik hou helemaal niet van sterke curry. Ik kan er niet eens goed tegen.'

Aan het einde van de dag plopt er een mail in de bus van Kevin.

'De vis die ik vang, gaat in de Fish chowder. Succes verzekerd.' Beeld .

Fish chowder

• 1 middelgrote ui
• 30 gram boter
• 2 koppen halfvolle melk
• 1 kop kokosmelk
• 2 dessertlepels bloem
• 1 dessertlepel milde kerriepoeder
• 2 kleine chili's, rood en groen.

Snijd de ui en de chili's klein, bak ze aan in de boter, voeg de bloem en de kerriepoeder toe. Voeg onder goed roeren langzaam de vloeistoffen toe. Daarna drie koppen gemengde vis erbij doen onder langzaam roeren. Niet te lang doorkoken. Serveren in een uitgehold, droog gebakken brood.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden