'Ik ben trouw, ik bijt me vast'

Ze staat te boek als een van de meest gelauwerde actrices in Vlaanderen. Of Els Dottermans nu Tsjechov speelt of een hedendaags stuk, altijd valt ze op....

Els Dottermans is een loyaal actrice. Zeventien jaar is ze vast verbonden aan dezelfde groep, de Belgische Blauwe Maandag Compagnie die zich voortzette als Het Toneelhuis. 'Ik weet niet of ik daar trots op moet zijn of niet. Is dat omdat ik er graag ben of is dat uit angst? Ik ben trouw, bijt me vast. Maar soms denk ik dat ik weg moet gaan, moet gaan freelancen. Dan ben ik mezelf beu.'

Dottermans is op het toneel een vurig actrice die vorig jaar nog bewondering oogstte als Medea in Mamma Medea in de regie van Gerardjan Rijnders. Jarenlang was de muze en steractrice van Luc Perceval de leider van het Toneelhuis. Nu is ze echtgenote van acteur Han Kerckhoffs. Ze speelt vanaf volgende week de verteller in L'histoire du soldat van Stravinksy op het Nazomerfestival in Zeeland.

'Ik nam het aan omdat het me zo zomers en vakantie-achtig leek. Ik dacht bovendien dat het maar een klein rolletje was, maar het is de belangrijkste figuur van het stuk. En vakantie is het niet, het is een hele klus om je die tekst en dat ritme eigen te maken.'

Lidwien Roothaan regisseert. 'Zij is iemand die alles heel terdege aanpakt, heel ernstig', zegt Dottermans. 'Die ernst strookt niet echt met mijn energie, ik ben veel impulsiever, zij is heel gedisciplineerd. Dat moet ook want je hebt met een muziekstuk te maken. Alles moet kloppen.'

Ze kende Stravinsky's stuk niet. 'Tot mijn grote schande. Ik ben een leek in de klassieke muziek.' Er is gekozen voor de oude vertaling van Nijhoff. 'Lastige taal, erg ouderwets en op rijm. Een paar stukjes gaan op muziek. Die moeten ook metrisch heel precies worden gedaan.' Ze doet het voor, staccato: 'Op de weg van Sas naar Sluis, een soldaat op weg naar huis.'

Ze vindt het stuk 'een boeiend ding'. Maar ook een vreemd samenraapsel. Strawinsky zou het hebben geschreven omdat hij geld nodig.

'Het is heel kort en gebald. Het wringt. Het vertelt geen logisch verlopend verhaal. Het zit met haken en ogen in elkaar. Het duurt ook maar een uurtje en daarin moet een gigantisch verhaal verteld worden.'

Een soldaat is op weg naar huis als hij de duivel tegenkomt en zijn viool ruilt voor een boek. Daarin zit goud, hij wordt rijk. Maar in zijn dorp herkent niemand hem meer, want hij ziet eruit als een spook. Hij verlaat zijn dorp en kan in een ander land met een prinses trouwen. Op een voorwaarde, zegt de duivel, dat je nooit meer terugkeert naar huis.

'Zeker door dat einde lijkt het onaf en je denkt: die mannen zijn heel snel bezig geweest voor de centen. De muziek heeft dat niet, die is heel grillig, maar ik luister daar heel graag naar.'

Dottermans denkt er wel eens over na, of ze niet iets anders moet doen. 'Televisie doe ik niet, daar gebeurt zo weinig goeds. Film doe ik af en toe, maar mijn hart heb ik

toch verpand aan het theater. Volgend seizoen ga ik met Antje de Boeck een zangprogramma doen. Dat vind ik spannend.'

Ze heeft gestudeerd aan de Academie van Herman Teirlinck. 'Zijn idee was dat alle vormen van kunst in het theater bij elkaar komen: architectuur, taal, dans, poëzie, muziek. Dat is in deze productie echt aan de hand. Daar moet je dan de juiste balans in vinden. Wat we nu zoeken is om gewoon te laten zien dat het kwaad in de mens zit, zonder daar een moraal aan vast te hangen. Wat doet een mens met het kwaad in zichzelf? Als je luistert naar de duivel, is dat niet goed, maar alleen goed is ontzettend saai. Ik zou ook met de duivel meegaan hoor. Iemand die niet toestaat dat het kwade in hemzelf zit, is nog slechter dan een goed mens. Je moet toestaan dat je zwarte kanten hebt.'

Ze repeteert nu drie weken. De muzikanten zijn er nog niet, die komen er pas de laatste week bij. 'Dan moet het allemaal in de plooi vallen. Ik ben altijd jaloers op muzikanten. Zij krijgen hun partituur en spelen die noten. Kijk naar ons, dat is een gevecht van zoveel weken voor die tekst van jou is. Als verteller moet je heel direct aan het publiek een verhaal overbrengen. Het lijkt nog het meest op het vertellen van een goeie grap, dat is puur een kwestie van timing.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden