Update

'Ik ben stomverbaasd over de toekenning van deze Nobelprijs'

De Nobelprijs voor de Vrede is dit jaar toegekend aan drie vrouwen: de Liberiaanse president Ellen Johnson Sirleaf, de Liberiaanse vrouwenactiviste Leymah Gbowee en de Jemenitische vrouwenactiviste Tawakkul Karman. Terechte winnaressen?

Beeld afp

Kees Broere, correspondent van de Volkskrant in Afrika:

'In de eerste plaats is het opvallend dat twee weken na het overlijden van de allereerste Afrikaanse Nobelprijswinnares voor de Vrede, de Keniaanse Wangari Muta Maathai (die in 2004 de Nobelprijs kreeg, red.), de prijs nu weer aan twee Afrikaanse vrouwen wordt uitgereikt.

'Het toekennen van de prijs aan deze vrouwen onderstreept dat landen als Liberia alleen tot een echte ontwikkeling kunnen komen als vrouwen daar ook een belangrijke rol in spelen. Het is een zeer bewuste steun in de rug van vrouwen. En ook erkenning dat de bijdrage van vrouwen voor het creëren van een democratische samenleving van doorslaggevend belang is. Dat is ook zeker zo. In Afrika zijn de vrouwen de hardste werkers. Maar maatschappelijk gezien hebben ze nog geen gelijke kansen.'

'Pikant is dat er over vier dagen verkiezingen zijn in Liberia. Johnson hoopt herkozen te worden. Een betere opsteker had ze niet kunnen krijgen. De Liberianen zullen zo ongelooflijk trots zijn. Het zou me niets verbazen als ze nu in de eerste ronde de verkiezingen wint.'

'Het is ook wel terecht dat Johnson deze prijs heeft gewonnen. Liberia is lang geteisterd door burgeroorlogen, zij heeft al eerste een poging gedaan om een einde aan het geweld te maken. En daar is ze voor een deel ook al in geslaagd.'

Stephen Ellis, hoogleraar aan de VU en verbonden aan het Afrika Studiecentrum in Leiden:

'Ik ben stomverbaasd. Van Gbowee en haar werk weet ik niet veel maar Johnson is natuurlijk een bekend politica. Ik heb alleen de indruk dat alleen haar reputatie - dus het feit dat ze als eerste vrouw democratisch gekozen is tot staatshoofd van Afrika - heeft gezorgd dat ze deze Nobelprijs heeft gewonnen. Ik vind dat eigenlijk geen reden om de Nobelprijs voor de Vrede te krijgen.'

'Johnson heeft gewerkt aan een beter Liberia maar ze is hoofd van een heel corrupt regime. Ook heeft ze in de jaren negentig een rol gespeeld in de burgerloorlog. Ze was een van de velen die toen in het buitenland zat maar ze heeft Charles Taylor toen wel politiek en financieel gesteund. Dat heeft ze ook toegegeven. Ik vind dat toch wel twijfelachtig en ben dus niet helemaal gecharmeerd van de keuze van het Nobelcomité. Op zich is de Nobelprijs voor de Vrede ook al eerder gegeven aan mensen die actief oorlog voeren, denk aan Barack Obama en de oorlog in Afghanistan.'

'Johnson krijgt van de westerse wereld veel steun gewoon omdat ze een vrouw is. Dat is niet voldoende om de Nobelprijs te winnen. Het is waar dat de positie van de vrouw de afgelopen twintig jaar enorm is verbeterd in Liberia maar ik weet niet in hoeverre dat te danken is aan Ellen Johnson.'

Petra Stienen, arabist en columnist van Opzij:

'Het is fantastisch dat de stem van vrouwen die strijden voor vrede en vrijheid op deze manier wordt gesteund. Het is mooi dat die stem uit Afrika en het Midden-Oosten komt.'

'Hoewel de toekenning van de prijs aan Johnson omstreden is, wil ik het positieve zien. Namelijk de erkenning van de rol die vrouwen spelen in de verzetsstrijd. Vrouwen zijn ook mensen. En ik wil vandaag vooral kijken naar de vreugde.'

'De Jemenitische winnares Tawakkul Karman wordt in de Arabische wereld enorm bewonderd. Ze is een moeder van 32 jaar en in die zin een onverwachte verzetsstrijder. Maar ze speelt absoluut een voortrekkersrol. Ze heeft een naam binnen de Arabische wereld. Juist omdat ze uit Jemen komt en het daar zo moeilijk is, oogst ze bewondering. Arabische vrouwen worden er gek van dat ze altijd als onderdrukt, zwak of afhankelijk worden neergezet. Zo iemand als de vrouwenactiviste Tawakkul Karman laat zien dat het helemaal niet zo eng eendimensionaal in elkaar zit. Zij geeft Arabische vrouwen hun trots en waardigheid terug.'

Evelien Tonkens, hoogleraar actief burgerschap aan de UVA en columnist van de Volkskrant:

'Het feit dat Ellen Johnson zich van Charles Taylor heeft afgewend en haar excuses heeft aangeboden, moeten we niet vergeten. Mensen moeten ook een kans hebben zich te rehabiliteren. Ze heeft toegegeven dat het verkeerd is, en dat vind ik ook wel mooi.'

'Vanuit een feministische invalshoek is het prachtig dat deze vrouwen de Nobelprijs hebben gekregen. Vrouwen spelen een belangrijke rol in de mondiale ontwikkeling. Dat aspect wordt heel vaak niet belicht. In het Midden-Oosten zie je bijvoorbeeld altijd beelden van mannen op straat. Maar vrouwen spelen daar natuurlijk ook een belangrijke rol. Zoals bijvoorbeeld iemand als de vrouwenactiviste Tawakkul Karman. Deze vrouwen hebben aantoonbaar dingen veranderd en dat laten zien.'

'Wat je ook ziet aan deze winnaressen, is dat vrouwen opkomen voor zowel mensenrechten als vrouwenrechten. Ze combineren het echt. Dat zie je vaker bij vrouwen dan bij mannen. Mannen komen vaak op voor mensenrechten maar minder voor vrouwenrechten. Deze drie vrouwen doen het allebei.'



Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden