'Ik ben niet zo'n man die roept: lezen moet!

Nederland heeft een bijzonder hoogleraar leesbevordering: D. SCHRAM. Hem gaat het niet alleen om het stimuleren van het lezen van literatuur, maar ook van andere teksten....

'DE EEN beweert dat het prima gaat met het lezen in Nederland, de ander roept dat het slecht gaat. Het is allebei waar. Je moet heel goed omschrijven over wie je het hebt. Hoog opgeleiden en ouderen lezen wel, maar onder laag opgeleiden en jongeren daalt het aantal lezers', zegt D. Schram, die met ingang van vandaag bijzonder hoogleraar leesbevordering is.

Schram is aangesteld door de Stichting Lezen, die van de overheid en het bedrijfsleven geld krijgt om Nederlanders te verleiden meer letters tot zich te nemen. Hij zal een dag per week als bijzonder hoogleraar werken aan de Universiteit Utrecht, de rest van de tijd is hij medewerker van de Vrije Universiteit in Amsterdam.

De nieuwe hoogleraar benadrukt dat hij er niet alleen is om het lezen van literatuur te bevorderen, maar ook het lezen van andere teksten. 'Het klinkt hoogdravend, maar ik meen het: om een goed burger te zijn moet iemand ook ingewikkelde teksten, kranten, weekbladen en formulieren van de overheid kunnen lezen.'

- Gaat u nu overal propageren dat de jeugd moet lezen?

'Nee. Ik ben niet zo'n man met zo'n vingertje die overal opduikt en roept: lézen móet! Als wetenschapper wil ik onderzoeken waarom mensen wel of niet lezen.

'Vorig jaar heb ik samen met een collega onderzocht hoe allochtone kinderen reageren op het lezen van teksten uit de migrantenliteratuur. Er wordt vaak gezegd dat je die leerlingen juist geen migrantenliteratuur moet aanbieden, omdat dat stigmatiserend zou zijn. Maar het bleek dat ze erdoor gemotiveerd raakten, omdat ze zich konden indentificeren met de personen in de verhalen.'

- Dat identificatie belangrijk is voor het plezier in lezen en jonge allochtonen dus liever een boek van Astrid Roemer lezen dan van Connie Palmen, is toch niet zo'n opzienbarende conclusie?

'Het is altijd prettig als je didactische beslissingen kunt baseren op onderzoek. Ik ben docent Nederlands geweest en heb niet geschuwd leerlingen behoorlijk wat te leren. Niet alles hoeft leuk te zijn en dichtbij de kinderen te staan. Ze mogen best een sonnet van Vondel krijgen, ook al vinden ze dat niet zo interessant. Maar het is niet gek om te proberen ze met meer herkenbare teksten aan het lezen te krijgen. Literatuuronderwijs moet je langzaam opbouwen.'

- Lezen uw eigen kinderen boeken?

'De oudste van zeventien wel. De jongste van veertien leest tien keer per week dezelfde Hitkrant, maar daar mag ik niet over klagen, ik heb haar dat abonnement zelf gegeven.

'Deze week vroeg ze of ik dat boekje heb van Anne Frank waar ze de laatste dagen zoveel over hoort. Dat wil ze wel eens zelf lezen. Mooi toch? Je moet als ouders niet te veel pushen, wel laten zien wat er allemaal is.

'Het is interessant dat in één gezin een kind wel leest en het andere niet. Dat zie je vaker. Ik zou wel eens willen onderzoeken hoe dat komt.'

- Er zijn mensen die zeggen dat het lezen van literatuur een elitaire bezigheid is en dat de overheid niet zo krampachtig moet proberen iedereen aan het boek te brengen.

'Misschien is de zo gewenste cultuurspreiding mislukt. Bovendien blijft er altijd een bovenlaag die zich afkeert van de massa. Op het moment dat iedereen naar de opera gaat, wenden zij zich daar juist weer van af. Het is onzin om te verlangen dat iedereen poëzie en post-moderne romans gaat lezen. Er zijn ook andere boeken.'

- Dus een roman van Marjan Berk is ook goed?

Lachend: 'Tja, het literaire veld is heel divers. Misschien gaan mensen daarna wel iets anders lezen.'

Xandra van Gelder

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden