Column

Ik ben niet wit

In plaats van 'blank' kunnen we beter het woord 'wit' gebruiken, verklaarde de ombudsvrouw, ons wekelijks orakel, afgelopen zaterdag in de Volkskrant. Het woord 'blank' zou - net als 'neger' - besmet zijn door ons koloniale verleden. Bovendien is 'wit' een logisch antoniem van 'zwart', betoogde ze.

Leerlingen van een Amsterdamse basisschool probeerden vorig jaar meer blanke leerlingen te werven door T-shirts met de tekst 'Is dit wit genoeg voor u?' te dragen. Beeld anp

Om te beginnen: mensen zijn niet wit of zwart. Ze bestaan in honderden tinten. 'Zwart' en 'wit' roepen een scherpe tegenstelling op, een schril contrast dat in werkelijkheid niet bestaat. Hoe noem je die miljoenen met gemengd bloed? Tegenwoordig wordt behalve 'zwart' ook wel de wonderlijke uitdrukking 'mensen van kleur' gebruikt, alsof blanken géén kleur hebben. Het herinnert bovendien aan het woord 'kleurling', dat al een halve eeuw geleden als 'fout' werd afgedankt. 'Bruin' lijkt mij een logischer keuze. Maar goed, ieder zijn meug; het is niet de zaak van blanken om te bepalen hoe zwarten/mensen van kleur zichzelf noemen.

Anderzijds wil ik dan ook zelf kunnen beslissen hoe míjn kleur heet. Ik ben niet wit. Ja, als ik ziek of dood ben, dan wel. Maar in het dagelijks leven ben ik blank, zoals ook hout blank kan zijn, of een strand. 'Blank' is gewoon een woord voor een kleur die een tikje warmer is dan wit.

'Doe niet zo flauw over dat ene woordje, het gaat niet om kleur, maar om maatschappelijke structuren', zegt u nu. Oké, in dat geval: ongelijke machtsposities bestrijd je niet met scherp tegengestelde woorden als 'wit' en 'zwart', je bestendigt ze juist. Het zijn verre van neutrale woorden. Denk maar aan 'het zwarte schaap', een 'zwarte dag', 'een wit voetje halen', 'witte rook', of het Engelse 'white lie', een leugentje om bestwil.

Wie weet valt 'wit' daarom binnenkort ook in ongenade en moet ik voortaan als 'kleurloos' door het leven. En wat wordt het volgende 'schuldige' woord? 'Slank'? 'Slim'? Moeten we blond haar voortaan 'geel' noemen omdat sommige brunettes denken dat blondines een leuker leven hebben?

De Ombudsvrouw betoogt dat kranten het woord 'wit' steeds vaker gebruiken door toegenomen aandacht voor racisme. Eerder door het toegenomen gebruik van verbasterd Engels, vrees ik, zoals kranten tegenwoordig ook wel 'dat is waarom' schrijven (that's why) in plaats van 'daarom'. Het is lelijk.

Nogmaals, ik kan niet beslissen voor een ander, maar ik zal mezelf niet 'wit' noemen. Het inzetten van woorden om een maatschappelijke verandering door te drukken, doet te veel denken aan Orwelliaanse 'newspeak'; onoprecht en potentieel gevaarlijk.

En het is jammer van onze taal, die toch al zo te lijden heeft, de laatste tijd.

s.witteman@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.