'Ik ben niet honderd procent pessimistisch over de democratie in Cambodja'; Koning Sihanouk geeft de moed niet op

Hij is oud, hij is ziek en hij is mismoedigd bij de aanblik van zijn verscheurde land - verscheurd door wat hij zondag 'een nieuwe burgeroorlog' noemde....

The New York Times

SIEM REAP

'Ik moet altijd zwemmen tussen warm en koud water', zegt de koning - een kleine, broze man van 74 die het nog niet opgeeft. 'Dus zo'n soort vis moet ik zijn.'

In de jaren zestig manoeuvreerde hij behendig tussen de grote mogendheden opdat Cambodja 'een eiland van vrede' kon blijven te midden van de oorlogen in Vietnam en Laos. En nu moet hij manoeuvreren tussen de leiders van zijn eigen land, die Cambodja hebben veranderd in 'een eiland van oorlog'.

'Ik ben nog niet dood, hè?' zegt hij tegen de journalisten op de binnenplaats van zijn villa in het provinciestadje Siem Reap. 'Mijn excuses dat ik nog in leven ben. Ik bied u mijn excuses aan.'

Sihanouk, een constitutioneel vorst met weinig formele macht, is vrijdag teruggekeerd naar Cambodja na een afwezigheid van een half jaar. In die zes maanden is de broze democratie uiteengevallen door interne twisten. De genadeslag kwam op 6 juli in de vorm van een coup door co-premier Hun Sen.

Hoewel de aanhangers van prins Norodom Ranariddh, Sihanouks zoon, uit de hoofdstad Phnom Penh werden verdreven, blijft een klein groepje royalisten in de jungle, nog geen 90 kilometer ten noorden van Siem Reap, weerstand bieden aan het leger van Hun Sen.

De koning biedt zichzelf aan als bemiddelaar tussen Hun Sen en het deel van de oppositie dat zich achter de prins heeft geschaard - als de strijdende partijen daar tenminste prijs op stellen. Zoals hij vroeger neutraal bleef tussen de wereldmachten, zo blijft hij nu neutraal tussen Hun Sen en zijn eigen zoon.

Sihanouk heeft zijn hele leven doorgebracht te midden van machtige en ambitieuze figuren, en hij koestert weinig illusies. 'Als de degenen die de macht in handen hebben niet naar me luisteren, kan ik niets nuttigs tot stand brengen. Ik heb een heel goede verstandhouding met Hun Sen, maar hij heeft zijn eigen ideeën. Ik doe voorstellen, hij beslist.

'Ik ben niet volslagen pessimistisch. Ik ben pessismistisch, maar niet honderd procent. Ik hoop dat het nog steeds mogelijk is de democratie terug te krijgen.'

Maar de koning heeft zijn eigen machtsbasis, zoals hij zondagochtend liet zien. Hij wordt nog altijd aanbeden - als een 'God-Koning', zoals hij het zelf noemt - door massa's Cambodjanen. Op zijn door bomen overschaduwde binnenplaats ontving Sihanouk 124 arme boeren, die vier dagen tevoren uit hun dorp waren vertrokken in de hoop een glimp van hem op te vangen.

'We moeten de koning zien voor we sterven', zei de 52-jarige weduwe Yem Khom die zich, net als de anderen, in de schulden had gestoken om de twintig gulden neer te tellen voor de reis van tien uur per minibus. Ze viel haast flauw toen ze in de buurt van de koning kwam, die de buigende dorpelingen met twee, drie, of vijf tegelijk in de armen sloot. De dorpelingen grepen de arm van de koning en van zijn vrouw, koningin Monineath, en droogden hun ogen af aan hun sjaal.

De koning, die in Peking is behandeld voor kanker, een beroerte en andere kwalen, is van plan drie maanden te blijven. Af en toe wil hij, incognito, een bezoek brengen aan de nabijgelegen tempels van Angkor, die eeuwen geleden door zijn voorvaderen zijn gebouwd.

Maar het voornaamste doel van zijn aanwezigheid is de vrede te herstellen in een land dat meer dan dertig jaar lang werd verwoest door oorlogen en genocide. 'Ik wil dat Cambodja weer wordt zoals vroeger', zegt Sihanouk, 'met respect voor de mensenrechten, persvrijheid, vrede en democratie. Maar ik had geen eind kunnen maken aan de gevechten. Helaas ben ik geen god. Ik ben maar een mens.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden