'Ik ben niet haantje de voorste, misschien is dat toch die Brabantse nuchterheid'

Vanuit de Tilburgse bubbel kwam Freek Bartels in het harde theaterleven. Nu heeft hij ruimte voor de onbekende musical A New Brain op een ongebruikelijke locatie.

Beeld Frank Ruiter

Musical of toneel?

'Op dit moment toneel, omdat het meer vrijheid geeft. Je zit niet vast aan de restricties van de muziek en het tempo, zoals bij musicals. Vooral bij grote musicalproducties draait het om de hitsongs en lekkere dansjes, die je op een vaste manier moet doen. Bij toneel is de sfeer elke voorstelling weer anders, dat maakt het spannender. Toen ik begon aan The Normal Heart (over de aidscrisis in de jaren tachtig, red.) was ik ontzettend nerveus. Bij de eerste lezing sprak ik alle namen verkeerd uit. Ik was bang dat mensen dachten: nu gaat die jongen die zo leuk zingt ineens toneelspelen.

'Musicals hebben in Nederland een slechter imago dan toneel, omdat er hier alleen geld is voor de grote publiekstrekkers. In Londen of New York liggen musical en toneel veel dichter bij elkaar. Ik vind de werken van Stephen Sondheim te gek, vooral Company, omdat die muzikaal en tekstueel heel slim in elkaar zitten. Maar ik snap dat er hier geen groot publiek voor is. Daarom is het tof dat we de musical A New Brain (van William Finn, over een componist die na een hersenoperatie zijn leven moet omgooien, red.) deze maand zes keer spelen, in de NDSM-Loods in Amsterdam, een niet voor de hand liggende locatie. Dat het een minder bekend stuk is, maakt het extra bijzonder.'

Over de top of ingetogen acteren?

'Beide. Vorig seizoen heb ik zowel de musical Beauty and the Beast als het toneelstuk Moeders en Zonen gespeeld. Dat kan niet verder uit elkaar liggen, maar voor mij zijn dat even goed geschreven stukken, ik zie dat niet als lowbrow versus highbrow. Ik vond het heerlijk om zo'n groteske ijdeltuit als Gaston te spelen (die in Beauty and the Beast achter Belle aan zit, een bijrol waarvoor Bartels dit jaar de Musical Award won, red.). Ik kan voor de buitenwereld nogal gereserveerd zijn, maar achter de schermen ben ik vaak hysterisch. Als ik een rek met kleding zie staan, kan ik het niet laten alles aan te trekken en door de gangen te paraderen - vooral in dameskleding.'

Amsterdam of Tilburg?

'Ik woon nu bijna acht jaar in Amsterdam. In het begin had ik moeite met de brutaliteit en het tempo in deze stad. Theaterstudenten rollen hier veel sneller in het vak, terwijl wij in Tilburg vier jaar lang in een veilige bubbel zaten voor we met die harde wereld in aanraking kwamen. Voor beide wegen is wat te zeggen, maar ik ben blij dat het bij mij zo is gegaan. Ik ben niet haantje de voorste, misschien is dat toch die Brabantse nuchterheid. De gemoedelijkheid van Tilburg mis ik soms wel.'

Freek Bartels

1986 Geboren in Tilburg
2001 - 2008 Opleiding aan de MusicAllFactory en het Fontys Conservatorium in Tilburg
2007 - 2008 Rollen in de musicals Rent, Into the Woods en Les Misérables
2008 - 2010 Tv-talentenjacht Op zoek naar Joseph en hoofdrol in Joseph and the Amazing Technicolor Dreamcoat
2010 - heden Rollen in musicals als Petticoat en Beauty and the Beast
2012 Deelname aan De Beste Zangers (van Nederland)
2014 Toneelstuk The Normal Heart en deelname aan Wie is de Mol?
2016 Toneelstuk Moeders en Zonen en tv-serie Petticoat
2017 Musicals A New Brain (juli) en From Sammy with Love (winter)

Freek Bartels won twee keer de Musical Award: in 2007 en in 2017. Hij is vrijgezel en woont in Amsterdam.

Nederlands of Moluks?

'Nederlands. Mijn moeder is Moluks, maar ze is heel Hollands opgevoed. Mensen zien mij voor van alles aan - Spaans, Italiaans, Antilliaans, Turks - maar niet Moluks. Mijn uiterlijk heeft nooit beïnvloed welke rollen ik kreeg. Ik had een heel wit beeld van Les Misérables, maar ik kreeg toch een rol. Het maakt ook allemaal geen zak uit. In Londen werd een zwarte jongen gecast voor de musical Billy Elliot, met twee witte ouders. Ik ben helemaal voor color-blind casting, zoals ze dat noemen.'

De Beste Zangers (van Nederland) of Wie is de Mol?

'Wie is de Mol?, want dat is een schoolreisje voor volwassenen. Maar De Beste Zangers was ook een te gekke ervaring, omdat je er ineens een ander publiek bij krijgt. Op straat werd ik aangesproken door een stoere vent, die zei dat hij mijn versie van Ruth Jacotts Hou Me Vast nog elke dag draait.

'Ik ben bij beide programma's tweede geworden. Ik ben wel competatief ingesteld hoor, maar tijdens De Beste Zangers was ik totaal niet bezig met de wedstrijd. En bij Wie is de Mol? was ik sowieso verbaasd dat ik het zo lang volhield. Op het eind was ik er heilig van overtuigd dat ik goed zat, dus toen Sofie van den Enk niet de Mol bleek te zijn, maar Susan Visser, heb ik nog weken gedacht: hoe ben ik dan zover gekomen?'

Is jouw Instagram ijdeltuiterij of compensatiegedrag?

'Iedereen laat natuurlijk de mooiste versie van zichzelf zien op sociale media. Maar ik denk wel dat mijn generatie er anders in staat dan de pubers van nu, die soms echt geloven dat de wereld perfect is. Als Instagram morgen ophoudt te bestaan, denk ik niet: shit, ik kan niks meer delen. Maar er zit natuurlijk wel een vorm van ijdelheid in. Het kan erger: soms zie ik een post van een man met afgetraind lichaam, zonder shirt, met een tekst als: 'It's all about the journey, not the destination.' Dan denk ik: doei, wees gewoon eerlijk, in plaats van die quasiwijsheden over jezelf te etaleren.

'Hoewel ik onwijs veel heb gehad aan het programma Op zoek naar Joseph (Bartels won in 2008 de tv-talentenjacht en daarmee de hoofdrol in de musical Joseph and the Amazing Technicolor Dreamcoat, red.), zou ik het nu niet meer doen. Ik besefte toen nog niet de impact van tv en hoeveel mensen naar zo'n programma kijken. Op internetfora werd gezegd dat ik autistisch was, omdat ik grote ogen heb en kennelijk nogal kan staren. Met de komst van sociale media is het commentaar nog genadelozer geworden, dankzij Twitter kan iedereen nu over je heen kakken.'

Simone Kleinsma of Lone van Roosendaal?

'Simone. Vlak voor we begonnen aan de musical Next to Normal, gaf ze me een goed advies: je moet niet alles in één keer willen. Simone zag wat voor effect Op zoek naar Joseph op mij had, dat ik me steeds afvroeg: word ik wel gezien? Zij is begonnen in het ensemble en heeft zich jarenlang omhoog gewerkt, in positieve zin. Dat probeer ik mezelf dus voor te houden: soms ben je even minder in de picture, maar als je iets doet wat goed is voor je ontwikkeling, komt de rest vanzelf. Daarnaast is Simone een leuke en lieve vrouw, die ondanks haar status heel normaal is gebleven.

'A New Brain wordt de eerste keer dat ik echt met Lone samenwerk. Ik heb wel twaalf keer haar tegenspeler René van Kooten in Aspects of Love vervangen. Dat was grappig: stond ik backstage lekker gay te dansen, moest ik seconden later Lone op een bank neerleggen en haar wild zoenen.'

Freek Bartels toont zijn Musical Awards die hij in 2017 wonBeeld anp

Paul de Leeuw of Stanley Burleson?

'Stanley ken ik vooral als choreograaf, komende winter spelen we samen in de musical From Sammy with Love. Maar ik kies Paul, dat is een vriend geworden. Het is altijd retegezellig met hem, maar ik voel me ook veilig bij hem. Toen we Moeders en Zonen deden, deelden we een kleedkamer, dan leer je elkaar goed kennen. Hij heeft me geleerd om wat vaker onbevangen in een nieuwe situatie te stappen en meer risico's te nemen. Als er iemand risico's neemt, dan is het Paul.'

Relatie met iemand uit het vak of juist niet?

'Dat maakt me oprecht niets uit. Vroeger had ik het moeilijker gevonden als mijn partner ook acteur was, vanwege de onderlinge concurrentie, maar ik geloof nu dat iedereen zijn eigen pad volgt. Over mijn liefdesleven wil ik verder niet veel kwijt. Toen ik jaren geleden iets kreeg met Patrick (Martens, acteur en presentator, red.), werden we samen gefotografeerd en dat stond gelijk in de Privé of Story. Hoewel dat slechts een dag nieuws is en zo'n blad daarna weer in de kliko ligt, is het wel vervelend dat een relatie daardoor gelijk een stempel krijgt en je niet in je eigen tempo kunt onderzoeken wat je voor iemand voelt. Nieuwe liefdes houd ik dus liever voor me.'

Tevreden dertiger of dertigersdilemma?

'Tot vorig jaar stond ik onder contract bij Stage Entertainment. Een heerlijke en leerzame tijd, maar ik kan het nu wel rustiger aan doen: vier à vijf keer per week spelen, in plaats van zeven à acht. Ik heb nu ook de luxe nee te kunnen zeggen tegen dingen. Ik zou het tof vinden om een geheel nieuwe productie te doen - en dan de hoofdrol. Het lijkt me ook te gek om de rol van de androgyne MC in de musical Cabaret te spelen, ooit geweldig vertolkt door Alan Cumming. Maar ik spring niet meer van rol naar rol, zoals ik als twintiger deed. Een bijkomstigheid van een betere balans tussen werk en privé is dat ik thuis op de bank wel vaker denk: het was gezellig geweest als er nu iemand naast me zou zitten.'

A New Brain, De Kernploeg, 14 t/m 16/7 en 19 t/m 23/7, NDSM-Loods, Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden