'Ik ben niet de paus, maar ik heb geen strafbare feiten gepleegd'

Ex-advocaat Bram Moszkowicz werd afgelopen zomer aangewezen als lijsttrekker van de nieuwe partij VNL. 'Boze tongen beweren dat ik het om het geld doe', zei hij onder meer in het gesprek met Volkskrantverslaggever Remco Meijer. Vandaag werd duidelijk dat de partij en Moszkowicz toch weer uit elkaar gaan. Lees het interview van begin augustus hieronder terug.

De foto bij dit artikel is gemaakt volgens het collodiumprocedé. Bij die methode, daterend uit de periode 1850- 1880, wordt ter plekke een aluminiumplaat of glasplaat gecoat met een laagje zilver. Daarop wordt de foto genomen. Het is een bewerkelijk en moeilijk procedé dat de laatste jaren weer in opkomst is. Beeld Peter van Hal

Al bijna drie decennia trekt Bram Moszkowicz de aandacht. Nu opnieuw, als lijsttrekker van de liberale politieke partij VoorNederland (VNL). Maar opgevallen door politiek engagement was hij nooit. 'Dat beweren mijn criticasters', weerlegt Moszkowicz. 'Dan zeg ik: als ik naar buiten trad als advocaat deed mijn politieke voorkeur niet ter zake. Was er naar gevraagd, dan had ik best antwoord kunnen geven.'

Nieuws - 13 januari 2016

VNL breekt met Moszkowicz

Het antwoord was: VVD?

'Het is heel lang VVD geweest ja, omdat ik dat de minst slechte partij vond. Maar goed, het was niet aan de orde.'

Was het bijvoorbeeld aan de keukentafel bij uw vriend Leon de Winter wel aan de orde?
'Ja! Precies! Met vrienden en vriendinnen gaat het er wel over. Ik ben altijd stevig in politiek geïnteresseerd geweest.'

Toch zei u nee toen Pim Fortuyn u in 2001 vroeg voor Leefbaar Nederland.
'Klopt. Ik dacht het niet te kunnen combineren met mijn toen bloeiende advocatenpraktijk.'

We hebben afgesproken in een zaaltje van de Tweede Kamer om te praten over de wending in zijn leven. Sinds april 2013 is Moszkowicz (55) na 27 jaar geen advocaat meer. Het Hof van Discipline schrapte hem, na een slepende geschiedenis, definitief van het tableau. Over hoe dat allemaal zover kon komen, is uitvoerig geschreven. Over de eventuele consequenties voor een carrière in de politiek nog niet. Een van Moszkowicz' laatste grote zaken was het proces (2010-2011) tegen Geert Wilders. Moszkowicz won dit door Wilders als 'politiek' omschreven proces glansrijk.

Bram Moszkowicz tijdens de persconferentie van de politieke partij VNL. Beeld anp

Ik heb uit de wereld van de advocatuur begrepen dat u een duo vormde met een juridisch genie dat bij u in dienst was. Hij zocht alles uit en schreef op zolder aan de Herengracht de teksten, u deed het pleiten in de rechtszaal.

'Dat verhaal is altijd door mijn concurrenten in de wereld gebracht. Het doet al 27 jaar de ronde. En voor mijn tijd ging hetzelfde verhaal over mijn vader. Dat wij alleen konden pleiten en verder niets.

Ik heb niet gezegd dat u niets kon.
'Nee, nee, nee, maar ik weet hoe u aan dat verhaal komt. Het werd gezegd door bepaalde mensen in de advocatuur om cliënten bij mij weg te halen. Want dat was het gewoon. Maar het gaat er in de advocatuur ook om: wat gebeurt er op zitting? Kun je daar je mannetje staan?'

Zoals in de omgang met rechters?
'Precies. Ik ben vaak uitgevallen tegen een rechter. Collega's zeiden dan: dat zou ik nooit durven. Ik deed het gewoon. En ik kan mij toch herinneren dat ík het altijd was die daar stond, en niet mijn kantoorgenoot. In grote zaken werkte ik altijd samen met een aantal mensen. Zoals een politicus die een partij moet trekken ook slimme mensen om zich heen zoekt.'

Dat is precies waar ik naar toe wil...
'Het zou van bekrompenheid getuigen als ik me niet had laten helpen door mijn medewerkers. Denkt u dat Gerard Spong alles zelf doet?'

Ik heb het proces-Wilders voor de krant gevolgd. Vaak dacht ik: het houden van een pleidooi is ook het spelen van een rol op tekst van anderen. Zoals u daar stond: met de ene arm op het katheder, met de andere druk gebarend...

'Maar dat was niet gespeeld! Zo zit ik in elkaar. Ik praat met mijn armen. En ik hang aan het katheder. Dat doe ik ook als ik lezingen geef. Het is geen rollenspel!'

We zullen u dus op dezelfde manier terugzien in de Tweede Kamer?
'Dat garandeer ik u. Daar zal ik ook aan het spreekgestoelte hangen. En ik zal misschien ook weleens iets doen wat niet parlementair is, zoals vergeten via de voorzitter te spreken. Maar ik ga mijzelf niet veranderen. Dat werkt niet.'

Is deze overstap in uw ogen ook echt een wending in uw bestaan? 'Luister. Ik heb mij voorgenomen het open met u te spelen. U kent mij als advocaat. Daarom geef ik een open antwoord. Want het zou toch uw volgende vraag zijn. Boze tongen beweren dat ik het om het geld doe.'

Ja. Als noodsprong.

'Als ik dat als maatstaf zou hebben - ik heb het nu minder dan vroeger, daar ga ik niet chic over doen - dan had ik wel iets op televisiegebied gedaan. Ik had een financieel zeer aanlokkelijk voorstel.'

Het format 'Bram zoekt werk'.
'Precies. Dan vind ik dat ik me belachelijk zou hebben gemaakt. Dat zou de vraag hebben opgeroepen: wat wil hij nou eigenlijk? Ik vind wel dat ik in de spiegel moet kunnen blijven kijken.'

U wilt een maatschappelijk geaccepteerde persoon zijn?
'Blijven. Dat durf ik wel te zeggen. Blijven.'

Want dat is een ander punt: de geloofwaardigheid.
'Ik begrijp dat u dat vraagt. Als u naar mijn trackrecord kijkt, staan daar wat negatieve dingen op. Maar ik durf wel te zeggen - pedant misschien: ik heb ook heel mooie dingen op dat trackrecord staan. Er speelt nu de kwestie met de fiscus. Daar heb ik onenigheid mee, maar ik zal niet de enige zijn die ooit een probleem heeft gehad met de belastingdienst. En ik wil hier wel gezegd hebben dat ik de fiscus niets verwijt.'

U verwijt u zelf wel iets, neem ik aan.

'Ik heb dingen fout gedaan ja. Laat onverlet dat ik eruit wil komen en dat ik een vaststellingsovereenkomst heb gesloten, waarvoor ik tot op de dag van vandaag moet bloeden.'

U hebt een vergrijpboete opgelegd gekregen vanwege het niet opgeven van 2,5 miljoen euro aan contante inkomsten. Dat bestrijdt u toch niet?
'Ik heb op een gegeven moment geen tegenstand meer geboden. Ik heb ook geen juristen erop gezet of fiscalisten, omdat ik dacht: ik kan nog jaren vechten, maar daar heb ik geen zin in. Dat is het verhaal. Ik heb bij VNL wel besloten dat ik niet de woordvoerder zal zijn over belastingkwesties. Ik snap heel goed dat men daar misbruik van zou maken in de Kamer.'

Woordvoerder justitie lijkt me ook lastig.
'Dat vind ik voluit kunnen. Ik zou bijna zeggen: daar verheug ik me op.'

En de zaak-Holleeder dan?
'In de zaak-Holleeder is niets gebeurd wat niet kon.'

Het arrest van de Hoge Raad in die zaak, uit oktober 2010, beschrijft uitvoerig de praktijken op uw kantoor. Waaronder de bedreiging door Holleeder van een andere cliënt.

'De zaak-Holleeder was de zaak-Holleeder en niet de zaak-Moszkowicz.'

Als er een nieuwe zaak-Holleeder komt en hij gaat verklaren, komt er dan nog oud zeer tevoorschijn dat VNL kan schaden?
Stellig: 'He-le-maal niet.'

Nee?
'Over mij? Als hij de waarheid spreekt, kan hij over mij niets verkeerds zeggen. Integendeel. Kijk, ik begrijp de vraag: als Holleeder gaat verklaren, liggen er dan nog lijken in de kast? Ik moet iedereen teleurstellen. Alle lijken, voor zover het lijken zijn, liggen op tafel. Klaar.'

U weet dat in Den Haag vroeg of laat alles naar buiten komt?

'Tuurlijk. En dat zou ik VNL niet willen aandoen.'

U kwam laatst voor de tweede keer niet opdagen bij een rechtszaak die een oud-cliënt heeft aangespannen.
'Ik wil dat eerst de deken van de Orde van Advocaten zich uitspreekt of ik überhaupt moet getuigen. En vervolgens of dat in het openbaar moet. Ik hoef mijzelf in een rechtsgang niet tekort te doen.'

U zei bij uw presentatie als lijsttrekker dat u geen strafbare feiten hebt gepleegd. Bent u met mij eens dat het wel laakbare feiten zijn? 'Ja. O zeker. Daar hebt u gelijk in. Noem het zoals u wilt. Maar ik ben geen verdachte, of zelfs maar geweest. Daar heb ík gelijk in. En ik denk niet dat deze feiten mij hinderen als politicus. Bovendien is dat aan de kiezer.'

Sommige politieke partijen vragen een Verklaring Omtrent Gedrag aan nieuwe mensen op de lijst.
'Die kan ik krijgen.'

Maar dan de kiezer. Een stem vragen is vertrouwen vragen.
'Ja. Ik ben niet de paus, maar ik heb geen strafbare feiten gepleegd.' Vilein: 'Wat je niet van iedere politicus kunt zeggen.'

'De echte wending is natuurlijk het moment dat ik geschrapt werd. Toen kon ik mijn passie niet meer uitoefenen.' Beeld Peter van Hal

Ik vroeg daarstraks of u dit echt een wending in uw leven vindt. Toen begon u zelf over geld.

'U hebt gelijk, ik heb die vraag nog niet afdoende beantwoord. De echte wending is natuurlijk het moment dat ik geschrapt werd. Toen kon ik mijn passie niet meer uitoefenen. Ik heb rust genomen, boeken geschreven en toen kwam de vraag van VNL. Zijdelings was aan de orde om met de PVV van Wilders in zee te gaan, maar VNL kwam op het juiste moment. Dus het was een wending in fasen.'

Hoe gaat u zich voorbereiden op de debatten met de straatvechter Wilders, de jongeling Klaver en de veilingmeester Pechtold?
Lachend: 'Dat zijn uw woorden hè? Het antwoord is: niet. Ik bereid mij voor op een politiek goed en sterk verhaal. Over debatten maak ik mij geen enkele zorg.'

Hoeveel zetels gaat u VNL bezorgen?
'Om het juridisch te zeggen: we gaan het tezamen en in vereniging doen. Uit onderzoek blijkt dat er een potentieel is van 10. Ik zou het geweldig vinden als we er 5 of 6 halen.'

Van het tableau geschrapt
Het Hof van Discipline schrapte Bram Moszkowicz op 22 april 2013 definitief van het tableau. Moszkowicz nam grote sommen contant geld aan, stuurde cliënten onverklaarbaar hoge rekeningen, verzuimde de verplichte bijscholingscursussen te volgen en had zijn administratie niet op orde. Zo schaadde hij de beroepsgroep, luidde het oordeel.

Is het niet ongemakkelijk om voor zoiets te worden gevraagd als Bekende Nederlander?

'Er zijn meer Nederlanders bekend. Je moet ook nog een beetje inhoud hebben. VNL en ik hebben tevoren vier gesprekken gehad. Daaruit bleek dat we op één lijn zitten. Ik vind het niet ongemakkelijk. Het is juist moedig van VNL. Want iedereen vindt iets van mij.'

Je haat hem of je houdt van hem?
'Ja. Dat is het moedige eraan. Blijft over de vraag: hoeveel mensen houden van mij? Dat gaan we onderzoeken.'

Dit artikel verscheen eerder op 15 augustus 2015 in de Volkskrant

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden