'Ik ben in drie jaar tijd dertig jaar ouder geworden'

Sander de Kramer (38) is journalist en televisiemaker uit Rotterdam. Twee maanden per jaar woont hij in Sierra Leone, waar hij honderden kindslaven uit een diamantmijn bevrijdde. Vanaf zondag presenteert hij bij de KRO Reisadvies Negatief, waarin hij plaatsen bezoekt die iedereen mijdt.

Krantenjongen of miljonair?

'Krantenjongen. Miljonair-zijn, daar zou ik maar onrustig van worden. Ik heb die wereld begluurd toen ik mijn boek, over aan lager wal geraakte miljonairs, Van Miljonair tot Krantenjongen, schreef. Met open mond stond ik te kijken. Het wemelt van de namaakmensen om je heen, mensen die alleen op je geld uit zijn. Veel van de miljonairs die ik voor mijn boek heb gesproken, zijn op een bepaalde manier blij met hun terugval. Ze hadden het gevoel dat ze in een luchtbel leefden. Nu staan ze weer op straat. Natuurlijk is dat hard. Maar ze weten wel weer wie hun echte vrienden zijn. Pure en oprechte mensen, die tref je vaker aan de onderkant van de samenleving dan aan de bovenkant. Echt.'


De Straatkrant of De Telegraaf?

'Hoe moet ik daar uit kiezen? De Straatkrant is m'n kindje. Ik heb vijftien jaar de ballen uit m'n broek gewerkt, met plezier en passie. Het WK voetbal voor daklozen en Van Miljonair tot Krantenjongen waren de apotheose. Als je deze vraag een paar jaar geleden had gesteld, had ik voor de Straatkrant gekozen. Nu is het een afgesloten periode. De Straatkrant bestaat nog steeds, maar in veel steden is het beleid anders dan in mijn tijd. Bij De Telegraaf ben ik met plezier columnist. Die columns zorgen dat ik in balans blijf. Wat ik meemaak in Sierra Leone is vaak heftig. Dan is het lekker om af en toe een column te tikken. Ik wil niet kiezen, maar voor nu kies ik De Telegraaf.'


IJsland of Sierra Leone?

'Sierra Leone. Duidelijk. Hoe veiliger en welvarender een land, hoe berekenender mensen. Sierra Leone is vijf jaar achtereen uitgeroepen tot de meeste uitzichtloze plaats op aarde. Maar ze lachen daar meer dan hier. Wij zijn bezig met pensioenen, hypotheken en andere zekerheden voor later. In Afrika kijken ze minder vooruit. Dar heeft ook nadelen: als iemand genoeg heeft verdiend om drie dagen van te leven, komt hij de volgende dag niet op z'n werk. Ze bouwen niets op, maar het leven is daar wel gemakkelijker.'


Máxima of Jan Pronk?

'Máxima. Ik ben erg voor microkredieten. Je moet mensen helpen zichzelf te helpen, vind ik. Hulp van buiten, de klassieke ontwikkelingshulp, leidt tot scheve verhoudingen. Als mensen ergens voor hebben moeten zwoegen, is het resultaat beter dan als ze het in de schoot geworpen krijgen. Kijk naar De Straatkrant. Je ziet de verkopers met de borst vooruit lopen en zeggen: 'Ik ben inkoper en verkoper van kranten, ik heb deze week dertig kranten verkocht.' Werken geeft zelfrespect.'


Marco Pastors of Dominic Schrijer?

'Dat is weer zoiets. Ik moet dus kiezen tussen PvdA of Leefbaar. Gevaarlijk. Ehm, mag ik ook Marco Schrijer zeggen? Ik was juist de bemiddelaar tussen die twee. In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen vorig jaar leidde ik een debat bij tv Rijnmond. Ik had een Chinese gong meegenomen om ze stil te krijgen, het zijn echt kemphanen. Ik ben heel blij met Leefbaar Rotterdam. Ze hebben zoveel problemen bespreekbaar gemaakt. Gewoon hatseklats, geen flauwekul. Daarin zijn ze een verrijking voor de Nederlandse politiek. Maar Dominic Schrijer, die heeft zo veel voor Rotterdam gedaan. Zijn doelstellingen waren hoog en hij werkte hard. Jammer dat hij weg is.'


Ramses Shaffy of Gerard Cox?

'Ramses is de grootste levenskunstenaar die Nederland ooit gekend heeft. Hij heeft een bizar leven gehad met veel hoogtepunten en veel dalen. Dat herken ik. Ik ga ook alle kanten op. Ik worstel, ik filosofeer over wat ik aan het doen ben. Ramses heeft gezongen toen ik de Laurenspenning (onderscheiding van de stad Rotterdam, red.) kreeg uitgereikt. Hij was toen al terminaal, maar hij zat te stralen. Zijn muziek kan ik altijd luisteren, die gaat ook mee naar Sierra Leone. De mensen kunnen het daar al meezingen: 'We moeten doorgaan...' Gerard Cox is ook een fantastische vent, overigens. Ik zie hem geregeld. Het is echt een goede ambassadeur van de stad Rotterdam.'


Hard gras of Studio Voetbal?

'Hard Gras, topblad. Studio Voetbal vind ik de laatste tijd een dood programma. Ze missen Hugo Borst. Nu vervult Tom van 't Hek zijn rol. Niks mis mee hoor, maar ik heb toch de hele tijd het idee dat ik naar een hockeycoach zit te kijken. Hij praat met meel in de mond, Hugo doet dat niet. Ja, er was deze week gedoe over wat Hugo nou wel of niet weer zou gaan doen. Dat moet je hem zelf maar vragen. Hij heeft zich niet voor niets uit de media teruggetrokken. Hij mist de televisie niet. Hugo en ik zijn vier handen op een buik. Klinkt een beetje klef, maar het is zo. Ik hou van zijn eerlijkheid. Als hij praat, is z'n tong verbonden met z'n hart, zoals bij Shaffy z'n hart en z'n vingers verbonden waren als hij piano speelde.'


Woorden of daden?

'Daden. Je hebt woorden nodig om tot daden te komen. Maar daden zijn het belangrijkst. Er zijn zo veel mensen die tegen me zeggen: 'Sander, wat jij doet, vind ik zo goed, dat ik ga ik doen na m'n pensioen.'


'Doei, dag', denk ik dan. Ze weten niet half hoeveel tijd het kost wat ik doe. Ik ben in drie jaar dertig jaar ouder geworden. Niet om mezelf op de borst te kloppen, maar ik heb wel iets gedaan in Sierra Leone: ik heb het probleem wereldkundig gemaakt en ik heb die kinderen daar weggehaald. En dan zijn er nog mensen die zeuren: het is een druppel op een gloeiende plaat. Voor die kinderen is het dat niet. Sommige gaan nu zelfs naar de universiteit. Kun je nagaan. De meest kansarme kinderen van de wereld, naar de universiteit.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden