'Ik ben gaan nadenken over wat houvast is in het leven'

Interview..

breda Het begon met een raar gevoel, een paar keer wegraken, en toen haar linkerbeen dat ze plotsklaps niet meer voelde. Het was najaar 2008. Choreografe Andrea Leine (43) had net een hardnekkige griep achter de rug, maar kende als danser haar lichaam goed genoeg om de ongecontroleerde trillingen in haar lijf niet als een nasleep te zien.

Ze bemerkte dat ze steeds minder kon. Tellen en lopen tegelijk ging niet meer, sommen maken ook niet. Bij het fietsen schoten haar benen alle kanten op. ‘Als danser had ik de meest ingewikkelde coördinaties uitgevoerd. Nu werd oversteken al een onmogelijk exercitie. Op het verkeer letten, afstanden inschatten, nadenken hoe mijn lichaam zich moest voortbewegen, het ging niet meer.’

Ze ging zo veel mogelijk specialisten langs om enige duidelijkheid te krijgen: ‘Het lichaam is ook míjn vak.’ Zeker wisten die het niet, maar ze hielden het op een onbestemde virale infectie in de hersenen, die de gebruikelijke informatiestromen tussen hersenen en ledematen volledig verstoort. Leine moest zichzelf door eindeloze herhaling van de meest simpele fysieke bewegingen tijdens de revalidatie opnieuw programmeren.

‘Ik weet nu waarom jonge kinderen van herhaling houden. Basale bewegingspatronen schrijven zich zo in je hersenen.’ Haar discipline als danser kwam haar van pas. ‘Ik wist waar ik naartoe wilde. Ik had de herinnering aan een sterk en beweeglijk lichaam.’

Dat lichaam heeft ze, ruim een jaar later, eindelijk terug. Ze heeft het weer in de gaten wanneer ze een kopje laat vallen.

Met haar partner Harijono Roebana – het stel choreografeert al jaren samen onder de naam LeineRoebana – besloot ze deze persoonlijke geschiedenis als uitgangspunt te nemen voor een voorstelling. Vandaag gaat 172 suggesties aan een lichaam in première, gedanst door Tim Persent, Swantje Schäuble, Reut Gez-Wang, Ederson Rodrigues Xavier, Erik Bos en Heather Ware, op nieuw gecomponeerde muziek van het Duitse duo 48Nord. ‘We proberen op abstracter niveau te kijken naar de ongelooflijk complexe relatie tussen lichaam, geest en ziel.’

Zo maakt het duo een knipoog naar de evolutietheorie, die leert dat onze eerste communicatie via beweging gaat. Ook de mythische wedstrijd tussen de god Apollo (gedanst door Persent) en de sater Marsyas (Bos) komt aan bod. De laatste staat voor de viering van het lichamelijke, de eerste voor het cerebrale. Apollo wint, maar verliest zijn redelijkheid in een overwinningsroes. Geest en lichaam zijn immers niet te scheiden.

‘Ik heb nu lijfelijk gevoeld dat de hersenen via de ledematen een extensie nodig hebben in de ruimte. Het futuristische idee dat we ooit een levend brein op sterk water zouden kunnen maken, of met een computer hersenen kunnen imiteren, is volledig achterhaald. Er gaat ook onontbeerlijke informatie van het lichaam naar het brein.’ Dit sciencefictionbeeld – een lichaam vervangen door technische snufjes – wordt van zijn belofte ontdaan. ‘De voorstelling kan worden gelezen als een ode aan het lichaam.’

Je zou het een bizarre speling van het lot kunnen noemen dat juist de helft van dit choreografenduo werd getroffen door zo’n lichamelijk verraad. In de Nederlandse danswereld geniet het duo grote bekendheid met een idioom dat ze zelf omschrijven als ‘fysieke schizofrenie’: het centrum van beweging ligt niet meer vanzelfsprekend in het middenrif maar kan overal liggen, in een handpalm of een hiel. Soms weet de linkerhand niet wat de rechter doet, zoiets. Wat eerst alleen een stijl was, bleek opeens een ontregelende realiteit.

Het verlies aan controle en fysieke houvast dat Leine overkwam, is tijdens de voorstelling het sterkst voelbaar in de desoriënterende bewegingen van Heather Ware. De trailer op YouTube confronteert de kijker al met de vreemde siddering van een verstoord lichaam. ‘De vervreemding van mijn lichaam heeft mij meer metafysisch gemaakt. Ik ben gaan nadenken over wat eigenlijk houvast is in het leven. Waarom wij van onszelf zoveel moeten multitasken. Als je vertrouwde lijf je zo in steek laat, moet je leren loslaten. Ik ontdek nu de kracht van rust en eenvoud.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden