INTERVIEW

'Ik ben een wereldburger'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Dat onderzoekt de Volkskrant in een reeks interviews. Ondernemer Ali Nikham (35): 'Iraniërs zijn niet religieuzer dan Nederlanders.'

Ali Niknam.Beeld Robin de Puy

De vraag luidde: de door Ali Niknam opgerichte bedrijven, TransIP en Bunq, zijn die Nederlands? 'Wat is een Nederlands bedrijf? Internet kent geen grenzen. We zijn gevestigd in Nederland, maar het zou nogal beperkend zijn om kunstmatig binnen een bepaalde regio te blijven. TransIP richtte ik op toen ik 21 was. Een van de fouten die ik maakte, was dat we de website te lang in het Nederlands hebben gelaten. Tien jaar later begon ik met Bunq, daar is Engels de voertaal.

'Ik begrijp dit tijdsgewricht niet zo. De grenzen moeten worden gesloten en mensen willen in zichzelf gekeerd zijn. Mijn wereld ziet er anders uit, ik ben opgegroeid in het internettijdperk. Ik zie geen fundamenteel verschil tussen mijn buurman en iemand aan de andere kant van de wereld. Na al mijn reizen valt het me juist op dat iedereen zo op elkaar lijkt. We willen allemaal hetzelfde: vrienden, familie, lekker eten, gelukkig zijn. Ik ben een wereldburger, ik kijk vooral naar de overeenkomsten, niet zo naar de verschillen.

'Voor mij zijn grenzen, tijdzones en verschillende valuta alleen maar hinderlijk. Ik spreek mensen die op dat moment in New York zijn, of in Londen of Berlijn. Waarom moeten we steeds uitrekenen hoe laat het daar is? Als we overal dezelfde tijdzone aanhouden, is dat veel makkelijker. Ook als het betekent dat 8 uur voor de een lunch is en voor de ander het diner.'

Ali Niknam

Ali Niknam (Canada, 1981) is de oprichter van webhostingbedrijf TransIP en Bunq, de nieuwste bank van Nederland. Hij schreef het boek Ondernemers hebben nooit geluk. Volgens zakenblad Quote is Niknam goed voor 18miljoen euro. 'We hebben afgesproken: zij schrijven een getal op en ik heb geen idee hoe ze daarbij zijn gekomen. Ik ben niet zo bezig met Quote.'

Ali Niknam werd geboren in Canada, waar zijn ouders studeerden. Na een jaar verhuisden ze terug naar Iran. 'Net voor de oorlog tussen Iran en Irak waren ze weggegaan. Terwijl die oorlog nog bezig was, gingen ze terug. Dat heb ik nooit zo goed begrepen. Als kind beleef je een oorlog anders, je hebt geen bewustzijn van de narigheid. Ik speelde gewoon buiten. Straaljagers, luchtalarmen, soms moesten we rennen naar een schuilkelder. Ik weet nu: als er een gifgasaanval komt, zoals Saddam Hussein deed, moet je tegen de wind in lopen met een natte handdoek voor je mond en één oog dicht. Dat soort trivialiteiten onthoud je.'

Hoe kwam je naar Nederland?

'Ik was 7 en mijn vader ging werken op de TU Delft. Mijn moeder had rechten gestudeerd, maar Iraans recht is anders. Later is ze gaan werken als financial controller.'

'Dat weet ik niet. Ik ben meer gericht op de toekomst, het verleden vind ik niet zo interessant. Mijn vader en ik hebben geen contact meer. We hadden veel ruzie. Met dezelfde rationaliteit die ik overal voor gebruik, dacht ik: stel dat hij mijn buurjongen was of een schoolvriendje, zou ik dan nog contact met hem willen hebben? Het antwoord was nee. Mijn ouders zijn gescheiden, ik weet niet of hij in Nederland woont. Mijn moeder woont hier, haar spreek ik helaas te weinig. Ik werk vrij hard.'

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) interviewt voor V Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Mede gebaseerd op deze serie verscheen begin dit jaar zijn boek Kaaskoppen. Hij spreekt onder anderen nog met rapper Frenna (Ghanees) en schrijver Cynthia McLeod (Surinaams).

Moest je wennen aan Nederland?

'We lijken allemaal op elkaar, maar er bestaan culturele verschillen, de omgangsvormen zijn anders. Een vriend van me was op vakantie in Iran. Hij vertelde dat hij bij het stoplicht in gesprek raakte met iemand die hem uitnodigde om dezelfde avond bij hem te komen eten. Pas toen hij dat vertelde, alsof het iets bijzonders was, begreep ik al die verbaasde blikken die ik in Nederland kreeg. Als ik mensen uitnodigde, vonden ze het wel eens te vroeg in onze relatie. Wat moet hij van me? Ik moest niets van ze, het ging mij alleen om een avondje gezelligheid. In Iran zijn ze warmer, gepassioneerder, in Nederland is de maatstaf rationeler, meer weloverwogen. Verder is het een fijn land, met soms opmerkelijk veel gezeur om niks.

Waren je ouders religieus?

'Ze waren een soort van Iraans-islamitisch opgevoed, denk ik. Mijn vader heb ik vroeger weleens zien bidden, daarna hield hij ermee op. Mijn moeder deed het nooit. Zoals ik Iraniërs meemaak, zijn ze niet religieuzer dan Nederlanders. Wel bijgeloviger. Het gaat meer om verschillen tussen de grote stad en het platteland. Grote steden lijken op elkaar, over de hele wereld. Teheran staat dichter bij Madrid dan bij een dorpje in Iran.

'De Koran heb ik gelezen, meer uit nieuwsgierigheid. Zoals ik op de basisschool in Gouda ervoor koos om les te krijgen over de Bijbel. Ik ben geïnteresseerd in religie, maar ben ik religieus? Ik geloof het niet. De Koran is best een gebalanceerd boek met voor die tijd redelijk progressieve ideeën. Ik vind het opmerkelijk dat een paar details uit dat boek worden gehaald om een groep te schofferen. Je kunt het vergelijken met een telefoonboek. Als je het hele boek doorbladert, staan daar een paar gekke achternamen in. Betekent het dat iedereen in dat boek een gekke naam heeft?

'Waarom wordt onderscheid gemaakt tussen autochtonen en allochtonen? Het is het kunstmatig en bewust creëren van afstand. Bij tijdelijke expats begrijp ik dat, maar bij de kinderen of kleinkinderen van immigranten? Ik woon hier, ik werk, ik betaal belasting, waarom zou ik moeten verschillen van een andere Nederlander? Het steeds benoemen van die verschillen, in plaats van de overeenkomsten, maakt dat je ze vanzelf gaat zien. Als ik het voortdurend heb over het getal 14, of over bananen, dan vallen je die ineens overal op. Het is iets wat we met z'n allen doen, we zouden er ook mee kunnen stoppen en dan is het er niet meer.'

Nederlands
'Altijd.'

Iraans
'Ook altijd. En Canadees.'

Eten
'Het liefst word ik verrast. Steeds iets nieuws.'

Partner
'Ze kan alles zijn. De laatste was een Nederlandse die in Frankrijk woonde.'

Mohammed- cartoons
'Het misbruik steekt me meer dan de cartoon. Van de ene kant: zie je wel, ze haten ons. En van de andere kant: ik weet dat het je kwetst en toch ga ik het doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden