Interview

'Ik ben een volhouder en blijf trouw aan gemaakte keuzen'

Wat betekent het om nu vrouw te zijn? In een reeks interviews stelt de Volkskrant die kwestie aan de orde. Eugenie van Agt-Krekelberg, echtgenote van minister en later premier Dries van Agt, koos voor een leven dat grotendeels was gewijd aan haar gezin. Dat was een geëmancipeerde keuze, vindt zij.

Eugenie van Agt-Krekelberg: 'Het moederschap betekende heel wat soesa, maar nog meer vreugde en voldoening.' Beeld Robert Lantos

Wat werd als meisje van u verwacht?

'Mijn vader dreef met zijn broer een groothandel in levensmiddelen. De opvoeding van de kinderen liet hij over aan mijn moeder. Zij was de stimulans in het gezin. Haar motto - aanpakken en niet zeuren - was een voorbeeld voor mij. Andere ouders stuurden hun dochters liever naar een niet-universitaire opleiding, maar toen ik na het gymnasium te kennen gaf dat ik rechten wilde studeren, was dat geen discussiepunt. Ik was vastbesloten de studie af te maken, al was het maar om het vaak gehoorde praatje de kop in te drukken dat meisjes alleen maar studeerden om een man aan de haak te slaan. In zes jaar haalde ik mijn doctoraal.'

Had u een toekomstplan?

'Nee, net zomin als Dries, die ik als lid van de Senaat van het Nijmeegse Studentencorps ontmoette. Wat wij wel wisten, was dat we wilden trouwen. Als juriste belandde ik bij de Raad voor de Kinderbescherming in Den Bosch. Tijdens rechtszaken kwam ik Dries soms tegen, als piepjonge advocaat. Mijn advies werd door de rechtbank bijna altijd gevolgd, wat voor hem nogal eens sneu was.'

Toen u trouwde, stopte u met werken. Had u niet de behoefte om een baan te hebben?

'Na ons huwelijk gingen we in Den Haag wonen. Ik moest mijn baan in Den Bosch opzeggen. Als gehuwde vrouw was het moeilijk iets anders te vinden. Men oordeelde 'die zal wel spoedig een of meer kinderen te verzorgen hebben' en zo ketste de sollicitatiebrief af. Ik had graag een juridisch beroep uitgeoefend, liefst kinderrechter. Maar in mijn denken en doen hadden de drie kinderen die we kregen voorrang.

Mijn keuze voor het gezin was niet alleen een principiële, er kwam bij dat ik een perfectionistische aard heb. Ik besefte dat het mij moeilijk zou vallen kinderzorg en carrière te combineren en beide taken optimaal te vervullen. In plaats daarvan heb ik vrijwilligerswerk gedaan dat geen frictie opleverde met mijn hoofdtaak.'

Eugenie van Agt-Krekelberg

1930 Geboren te Maastricht

1958 Getrouwd

1955-1958 Jurist bij de Raad voor de Kinderbescherming

1959, 1961 en 1962 Geboorte kinderen

1960-1968 Gezinsvoogd en bestuurslid Stichting Gezinszorg

1987, 1990, 1997, 1999 en 2003 Geboorte kleinkinderen

Welke talenten heeft u?

'Ik ben een volhouder en blijf trouw aan eenmaal gemaakte keuzen. Ik kan goed organiseren en ordening aanbrengen in gecompliceerd geraakte situaties. Wanneer ik tot dienstbaarheid geroepen word, zit een hoog ontwikkeld ego mij niet in de weg.'

Heeft u ooit spijt gehad van uw keuze voor het gezin?

'Nooit. Het moederschap betekende voor mij heel wat soesa, maar nog meer vreugde en voldoening.'

Is premiersvrouw zijn een vak?

'Ik vind van niet. Het idee dat ik als vrouw van de premier het landsbelang zou dienen, is nooit in mij opgekomen. Hooguit kun je zeggen dat het dienstig was dat ik Dries vrijwaarde van kopzorgen aan het thuisfront. Het is van belang dat de premier zijn levensgezel de vrijheid geeft naar eigen keuze en inzicht te handelen. Toen Dries in 1977 lijsttrekker werd van het CDA, kwam het CDA-vrouwenberaad mij voorhouden hoe ik mij moest profileren: het podium op en vaak op de foto. Dat ik het anders wilde, viel slecht. Later hebben leden van het partijberaad mij gelijk gegeven in mijn keuze als 'vrouw van' niet naar bekendheid te zoeken.'

Uw man zat in Den Haag, u bleef in Nijmegen.

'Dries' benoeming als minister van Justitie in 1971 kwam onverwachts. Hij noemde het de zevende hemel voor een jurist, maar beiden dachten we dat hij niet lang in Den Haag zou blijven. Toen wij ons na de val van het kabinet-Biesheuvel opmaakten voor hervatting van ons leven in Nijmegen, keerde hij terug in het kabinet-Den Uyl. Toch bleven wij denken: het ministeriële leven is ongewis, de levensduur van elk kabinet is onvoorspelbaar.

'Aanvankelijk kwam Dries twee- of driemaal per week naar huis, maar dat werd zeer laat thuiskomen en 's ochtends vroeg terug, daar hadden de kinderen nauwelijks iets aan. Dan moest het maar anders: hij kwam alleen in het weekeinde thuis, tenzij hij een internationale conferentie had of weer eens werd vastgehouden in Den Haag vanwege een gijzeling. Uiteindelijk is hij twaalf jaar in Den Haag gebleven, waarvan de laatste vijf jaar als premier.

'Beslissingen die ingrepen in ons leven, hebben we in goed overleg genomen. Op één uitzondering na: de verhuizing naar Tokio. Het besluit om EU-ambassadeur in Japan te worden, heeft Dries pardoes genomen, uit koortsachtig enthousiasme. Gelukkig heeft die zwenking ons een magnifiek nieuw leven gebracht, eerst in Tokio en daarna in Washington.'

Heeft een vrouw een man nodig en vice versa?
'Tweemaal nee. Maar een levensgezel kan wel van grote waarde zijn. Bij mij en Dries was dat het geval.'

Zijn vrouwen zwakker dan mannen?
'In spierkracht gemeten wel, maar naar geestkracht allerminst.'

Was u het altijd met uw man eens?
'Grosso modo dachten wij hetzelfde. Als het niet zo was, streken we dat glad in napraatsessies. Voor het creëren en bewaren van harmonie in een huwelijk is de bereidheid nodig in te schikken. Dat geldt voor beide zijden.'

Wie heeft de kinderen opgevoed?

'Dat heb ik vrijwel alleen gedaan. In onze frequente telefoongesprekken ging het allicht ook over het welvaren van het jonge volkje, maar Dries noemde zijn oordeel hierover richtinggevend en aanvaardde mijn leiding in vertrouwen. Thuis was ik aan de macht en dat marcheerde prima. Het moeilijkste aan opvoeden vond ik de wisselwerking tussen het stellen en handhaven van regels en het bieden van voldoende vrijheid, zodat mijn kinderen zelf de wereld konden verkennen.'

Gaf uw positie als premiersvrouw u een speciale status?

'Hoewel ik daartoe geen aanleiding gaf, zette de omgeving mij toch op een voetstuk. Dat bleek bijvoorbeeld uit opmerkingen als 'u blijft zo gewoon'. Dat was aardig, maar minder fijn vond ik het als mensen met wie ik eerder nooit te maken had, contact zochten met de kennelijke bedoeling de premier te ontmoeten. Met de partners van andere bewindslieden had ik altijd goed contact, vooral met die uit het kabinet Wiegel-Van Agt. Wij houden nog steeds reünies, al worden de meisjes intussen wel heel oud.'

Waarom bent u altijd op de achtergrond gebleven?

'Dat ligt in mijn aard. Naar eerbewijzen hunkerde ik niet, ik zocht er niet naar onderwerp te zijn van praatjes en plaatjes. Ik hielp mijn man om overeind te blijven als dat nodig was. Tijdens telefoongesprekken, of door een enkele keer, als hij het tijdens een debat erg zwaar voor de kiezen kreeg, in het duister van de nacht in mijn auto naar Den Haag te rijden om hem op te monteren.'

Vindt u zichzelf een geëmancipeerde vrouw?

'Ik heb een geëmancipeerd leven geleid, al dachten voorvechters van de vrouwenbeweging en progressieve journalisten daar anders over. Zij verkondigden dat het vrouwen toekomt hun leven in te richten zoals zij dat zelf wensten, maar stonden mij de in vrijheid gemaakte keuze om niet buitenshuis te werken, eigenlijk niet toe.'

Heeft de seksuele revolutie vrouwen goed gedaan?

'De ogen zijn geopend voor het feit dat seksualiteit tot uitdrukking komt in een verscheidenheid aan relaties. Het doorbreken van die taboes is positief. De schaduwzijde is dat in onze cultuur langzamerhand een obsessie met seks is ontstaan. Het valt te betreuren dat zoveel verbintenissen uiteenvallen en dat kinderen daarvan de dupe zijn.'

Welk onrecht wordt vrouwen aangedaan?

'De salariëring van mannen en vrouwen is nog steeds ongelijk, maar verder gaat de opmars van de vrouw onstuitbaar voorwaarts. In Nederland hebben we al meer dan honderd jaar achtereen koninginnen, Máxima reken ik daarbij. Het zal niet lang duren voor wij ook een vrouwelijke premier krijgen.'

Bent u, terugkijkend, tevreden over de keuzen die u gemaakt heeft?

'Ik heb een boeiend leven gehad, veel landen bezocht en interessante mensen ontmoet. Maar bovenal was er de vreugde van het zien opgroeien van mijn kinderen en kleinkinderen.'

Vanwege de gezondheidstoestand van Eugenie van Agt-Krekelberg heeft dit interview schriftelijk plaatsgevonden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden