'Ik ben een verdomd goede soulzangeres'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Dat onderzoekt Robert Vuijsje in een reeks interviews. Zangeres Sandra St. Victor ( 52 ): 'Na twee jaar zei ik tegen mijn man: breng jij de kinderen maar naar school.'

Sandra St. Victor Beeld Robin de Puy

Ooit was Sandra St. Victor de vaste achtergrondzangeres van Chaka Khan. Nu brengt ze haar twee dochters naar school in Arnhem. Daar komt haar echtgenoot vandaan. 'We wonen in een upper middle class-buurt in Arnhem-Noord. Of daar andere zwarte mensen wonen? Nee. I'm it.

'Op school wilde ik contact leggen met de andere ouders. Bij de klas stonden ze elke ochtend samen achter het raam te lachen en te zwaaien naar de kinderen. Zodra ik eraan kwam, werd het helemaal stil - oké, wie gaat er praten met de weird lady? Na twee jaar zei ik tegen mijn man: breng jij de kinderen maar naar school. Ik wil het zo bekijken: het komt niet alleen doordat ik zwart ben. Ik ben ook Amerikaans en een artiest. Dat is afwijkend.

'In winkels krijg ik eerst een rare blik. Als ze aan mijn stem horen dat ik Amerikaans ben, zie ik hun gezichten ontspannen. Dan is het kennelijk goed. Moet ik me daardoor beter voelen? Ik weet niet wat ze in eerste instantie dachten dat ik was. Nigeriaans?'

Of Surinaams of Antilliaans?

'O, ik dacht dat die er hier bij hoorden.'

In deze serie is dit het eerste gesprek dat niet in het Nederlands wordt gevoerd, maar in het Engels. 'Ik spreek wel Nederlands, het is arrogant om het niet te leren. Als ik dat niet deed, zouden mijn kinderen dingen over me kunnen zeggen die ik niet begrijp. En hier spreekt niet iedereen Engels.'

Hoe groeide je op?

'In Texas kreeg ik op de middelbare school voor het eerst witte klasgenoten. Het was een gemengde school, met aandacht voor de kunsten. Mijn vader vond het belangrijk dat we niet alleen zwarte mensen kenden, dat we niet alleen naar r&b luisterden. Hij nam ons mee om met de kinderen van zijn baas te spelen. Het was een andere tijd. Ik had wel een paar wilde tantes, maar verder waren alle zwarte mensen die we kenden getrouwd en hadden kinderen twee ouders.'

Waarom wilde je weg uit Amerika?

'Het was 2002, George W. Bush had voor de tweede keer de verkiezingen gestolen. Ik woonde in New York, na 9/11 kreeg ik door al het stof in de lucht last van mijn astma. Ik wilde er even uit en door Europa reizen. Nederland vond ik een leuk land, ik kende het van het toeren, daarna wilde ik door naar Engeland en Italië. In Nederland kwam ik een oud vriendje tegen, met wie ik nog steeds samen ben.'

Wat zijn de verschillen tussen Nederland en Amerika?

'In Amerika werd ik in winkels zo vaak achtervolgd door de beveiliging dat ik dure dingen ging kopen, om te laten zien dat ik heus wel geld had. Later dacht ik: waarom zou ik die winkels belonen? In New York heb ik ook in een dorp buiten de stad gewoond, Bedford Hills. De Clintons woonden in het stadje ernaast, Chappaqua. Ik reed toen in een Range Rover en een Porsche. De politie bleef me aanhouden: wat doe je hier? Dan zei ik: ik woon hier. En zij zeiden: nee, je woont hier niet.

'In Nederland gebeurt dat niet zo vaak. Ik weet nog dat Leon voor het eerst vroeg of ik meeging naar zijn ouders, in Arnhem. In Dallas had ik op de middelbare school een wit vriendje. Het was uitgesloten dat ik bij zijn ouders thuis kwam. Ik vroeg aan Leon: weet je zeker dat je dit wilt? In die tijd had ik een rockuiterlijk: lang haar aan een kant van mijn hoofd, de andere helft kaal. We kwamen bij zijn ouders en zijn moeder vroeg meteen of ik wilde meehelpen in de keuken. Ze keken niet op of om. Dat was een van de redenen dat ik verliefd werd op Nederland.'

Sandra St. Victor (VS, 1963) werd bekend als zangeres van The Family Stand. Ze maakte deel uit van de bands van Roy Ayers, Freddie Jackson en Chaka Khan en nam een duet op met Curtis Mayfield. Ook schreef ze muziek voor Prince, Chaka Khan, Paula Abdul, Lalah Hathaway en The Temptations en werd ze genomineerd voor meerdere Grammy's. Ze is de oprichter van Daughters of Soul, een groep met onder anderen Nona Hendryx, Deniece Williams, Joyce Kennedy en de dochters van Chaka Khan, Nina Simone en Donny Hathaway.

Nederlands
'Als ik op de fiets boodschappen doe.'

Amerikaans
'In een kring op een verjaardagsfeest. Is dit een feest of is het een kringgesprek?'

Eten
'Mac and cheese.'

Partner
'Ik ben een free spirit. Mijn man is een echte Nederlander, maar hij is niet zo straight als hij lijkt en ik ben niet zo wild als ik lijk.'

Mohammed-cartoons
'Ja. Absoluut. Je kunt niet capituleren.'

Is dat altijd zo gebleven?

'Soms is het moeilijk. De klas van mijn dochter had een excursie naar de kinderboerderij, ik ging mee met de auto. Niet één van de kinderen wilde bij ons in de auto zitten. Dat deed mijn dochter pijn. Ik begrijp de neiging om te zoeken naar mensen die op je lijken, maar het blijft pijnlijk. Leon maakt met mij dingen mee die hij anders niet had geloofd. Dan zou hij zeggen: je bent paranoïde. Ik ben niet paranoïde, dit is mijn leven.'

Wil je niet terug naar Amerika?

'Ik wist niet hoe koppig Leon was, ik dacht dat we wel zouden verhuizen. Mijn werk blijft in New York en Los Angeles, ik ga zes keer per jaar naar Amerika. In Nederland is de markt gesloten. Toen ik hier net was, vond iedereen me interessant. Andere artiesten verwachtten dat ik ze naar Amerika kon brengen. Wat ben ik, een reisbureau?

'Ik kom uit het land waar soulmuziek vandaan komt. Voor mij brengt het dingen in perspectief. Ik woon nu in zó'n klein landje met zó'n kleine markt. In Nederland ken ik ze allemaal, ik heb met ze gewerkt en ik hou van ze. Gordon en Leona en Trijntje en al die anderen.

'Waar ik me over verbaas: elk jaar komen er nieuwe artiesten bij, van The Voice of Idols. Ik kan ze niet serieus nemen. Als wordt gezegd: dit is de grootste soulartiest van Nederland, vind ik dat beledigend. Dan zeg ik niets en denk ik: oké. Waarom? Because I live here, en ik ben een verdomd goede soulzangeres. Niemand in dit land is een Chaka Khan, maar wie is dat wel? Ik ben ook geen Chaka.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden