'Ik ben een soort freelance boswachter'

Boswachter Arjan Postma (47) betuigt overal zijn liefde voor de Nederlandse natuur. Volgende week begint op RTL het nieuwe seizoen van de natuurquiz Het zijn net mensen, waarin hij als expert optreedt.

null Beeld null

Bos of beemd?

Dat is makkelijk: beemd, veld. Ik heb niks tegen bos, maar na twee dagen ben ik er wel uitgekeken. Ik ben een jongen van het brakke moeras, een Zaankanter. Hoe platter, hoe weidser, hoe natter, hoe mooier.

Polders vormen een cultuurlandschap met hoge natuurwaarden. Ik noem ze onze horizontale piramides. Er zijn polders van tweeduizend jaar oud waarin al die tijd mannetjes bezig zijn geweest het water eruit te krijgen en te houden. Je kunt het landschap er zo goed lezen, de verbintenissen zien tussen dieren, insecten en planten. Het is niet zo dat het hele vogelboek zich onmiddellijk openvouwt. Maar als je een groot exemplaar ziet zweven, kun je zeggen: dat is een roofvogel. Zweeft-ie laag boven het riet? Waarschijnlijk een kiekendief. Hangt-ie een beetje in zijn vleugels: zeker een kiekendief.

'We zitten in een heel interessante periode in dit gebied. Er zit hier in Noord-Holland nog veel zout in de grond. Er komen vooral planten voor die gedijen op brak water. Ruwe bies, lepelblad. Maar nu is de Zuiderzee verdwenen en zo langzamerhand is het zout aan het uitspoelen. En wat zie je nu? Waterlelie, brede lisdodde, zwanenbloemen. Elk jaar komt er weer wat bij en gaat er ook weer wat vanaf. We zitten op een omslagpunt. Fantastisch om mee te maken.'

De Wereld Draait Door of RTL Late Night?

'Ik zit nu heel prettig bij Humberto Tan. Ik doe voor het derde seizoen RTL Late Night, eens in de twee of drie weken zit ik aan tafel als er iets speelt op het gebied van natuur. De lijnen zijn kort, de afspraken helder. Daarvoor zat ik ongeveer tien keer bij De Wereld Draait Door, maar dat droogde een beetje op. Ik werd nogal eens afgebeld, het gaat er daar nu eenmaal wat hectischer aan toe.

'Mijn optredens voor tv zijn begonnen bij RTV Noord-Holland. Daar heb ik twaalf seizoenen Natuurlijk Noord-Holland gemaakt, over bijzondere plekken in de provincie. Ik werkte als boswachter voor de stichting Landschap Noord-Holland. Ik ben nogal een babbelaar, ik vind het geweldig om excursies te geven, daarom kwamen ze bij mij uit, denk ik. Ik kan het niet laten, ik geef eigenlijk de hele dag door excursies, zelfs als ik in de rij sta voor de kassa in de supermarkt. Als ik iets geks zie, of iemand heeft iets bijzonders bij zich, dan leg ik een link met de natuur. Niet dat ik anderen wil overtuigen hoe mooi het is, nee, ik wil ze er alleen maar op wijzen.'

Boswachter of diepzeeduiker?

'Al toen ik 8 jaar was, wist ik dat ik daartussen zou gaan kiezen. Het was de tijd dat op tv die films met Jacques Cousteau over de onderwaterwereld te zien waren. Magisch was dat. Maar de keus viel veel later toch op boswachter. Mijn grootvader wilde het al worden, hij werd politieman. Het was ook de droom van mijn vader, hij werd maatschappelijk werker. Bij mij heeft het ook nog een tijd geduurd, ik dreigde de derdegeneratiewensboswachter te worden.

'Ik heb eerst even geschiedenis gestudeerd aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, ik wist even niks beters. Daarna heb ik tien jaar als vrijwilliger gewerkt, voor Natuurmonumenten onder meer. Je komt er niet zomaar tussen. En na een dienstverband van tien jaar bij het Landschap Noord-Holland ben ik nu officieel geen boswachter meer, ik ben vier jaar geleden gestopt. Ik zat steeds meer achter de computer. Pachtcontracten, bestekken van aannemers, vergaderingen met gemeenten, met waterschappen. Ik kwam steeds minder buiten. Dat miste ik enorm.

'Nu ben ik een soort freelance boswachter. Door mijn optredens op tv geef ik nu excursies aan heel Nederland, zo zie ik het. En ik hou lezingen. Ik heb nog wel mijn duikbrevet gehaald en snorkelen doe ik ook. In Nederland is genoeg te zien. Zwem maar eens aan het eind van de zomer een rietkraag in, met de zon achter je, dan zit je in een aquarium met duizenden visjes.

Boswachter: vooral natuurbeheerder, opsporingsambtenaar of voorlichter?

'Ik zie mezelf het meest als voorlichter. Mijn motto is: zorgen voor begint bij houden van. Dan moet je alleen niet vooral vertellen dat het zo slecht gaat. Er gaat juist veel goed. De zeearend is terug, de grijze zeehond, de otter en de bever. De lynx komt eraan. Maar we luiden te vaak de Armageddonbel. Laat juist zien wat de moeite waard is, wat is gelukt. En bám, dan heb je het publiek te pakken.

Het zijn net mensen of Wie overleeft Nederland?

'Ik heb voor RTL aan beide programma's meegewerkt. Het zijn net mensen is een quiz over de gelijkenis tussen mens en dier. Twee teams nemen het tegen elkaar op. De opnamen zijn een feest, ik heb geregeld kramp in mijn kaken van het lachen. Maar ik ga toch voor Wie overleeft Nederland? We gingen met bekende Nederlanders de wildernis in. We konden laten zien dat Nederland nog enorme natuurgebieden heeft. Helaas komt er geen tweede reeks. Ik denk dat RTL de kijkcijfers, rond de 800 duizend, net iets te laag vond.'

Freek Vonk of Steve Irwin?

'Appeltje eitje: Freek. Ik ken hem, vandaar. Ze doen allebei iets anders dan wat ik doe. In hun enthousiasme springen ze bijna overal letterlijk op. Het is heel fysiek, terwijl ik meer met woorden schets.

'Zelf zou ik zulke risico's zeker niet nemen. Je moet weten wat je doet met zulke dieren. Freek is herpetoloog. Ook Irwin had veel ervaring met krokodillen en slangen. Maar van vissen wist hij kennelijk niet genoeg. Hij ging recht boven een pijlstaartrog zwemmen. Dat is heel bedreigend. De rog stak hem, páf, recht in het hart. Hij maakte een stomme fout.'

Smalle weegbree of hondsdraf?

'Ik prijs dit soort plantjes om de hoek graag aan. Van hondsdraf kun je de bloemetjes in de kruidenboter doen, de blaadjes zijn lekker in de soep. Smalle weegbree is ook een fijne groente, je kunt het als sla gebruiken of koken, maar hondsdraf is net wat aromatischer.

'Het is niet mijn bedoeling iedereen maar de berm in te sturen. Thuis komen ook gewoon de aardappels met vlees op tafel. Maar als je iets bereidt wat je zelf hebt gevonden, voelt dat als een onderdompeling in de natuur.'

Hazenpeper of konijnenbout?

Onmiddellijk: hazenpeper. Van alle vlees in Nederland smaakt haas het meest naar wild. Tikje zurig, een beetje muskusachtig. Wat meespeelt is dat de haas een van mijn favoriete dieren is. Hij slaapt buiten, in de polder. Hij haalt snelheden tot 70 kilometer per uur. Hij zwemt als een rat. Een stoer beest.'

Vroege Vogels of Earth Flight?

Dat laatste was toch een film? Met die camera's gemonteerd op de ruggen van vogels? Nieuwe technieken zijn prachtig, maar dit was iets te veel: kijk eens wat we kunnen. Dan geef ik de voorkeur aan Vroege Vogels. Nieuwtjes en weetjes uit de natuur, rustig en informatief gebracht. Het allerbeste natuurprogramma? Dat ga ik nog maken.'

Met de kinderen naar de dierentuin of de paden op, de lanen in?

'De paden op, de lanen in. Daar ga je niet met een kaartje in de hand een straatje verder: hier zitten de maki's. Onverwachte ontmoetingen ervaar je buiten. Je stoot elkaar aan. Kijk eens wat daar gebeurt!'

Kaki, groen of bruin?

'Mijn vaste kledingkleuren. Nou ja, op aandringen van de regie van Het zijn net mensen draag ik nu weleens wat anders, het mocht wel wat vrolijker. Bruin is mij het liefst. Het steekt niet af, het wordt niet zo snel vies, je kunt er zo een week in lopen. Bij mijn outfit hoort ook een hoed, ik ga terug naar huis als ik 'm vergeet. Een hoed houdt het haar uit je gezicht, beschermt je tegen de koperen ploert, voorkomt dat de regen in je gezicht slaat, houdt je kop warm in de winter en staat nog gekleed ook. Ik draag hem ook omdat ik lupus heb, een auto-immuunziekte die vlekken op de huid geeft. Dat wordt getriggerd door zonlicht. Het kan leiden tot littekens op de huid en zelfs naar binnen slaan, waardoor je ontstekingen krijgt. Dat is bij mij gelukkig niet het geval, maar ik moet een beetje oppassen.'

Het zijn net mensen, zaterdagavond 30/4, RTL 4, 21.25 uur, met Humberto Tan en Arjan Postma.

Arjan Postma

1968 geboren in Zaandijk

1982-1988 havo Zaandijk

1990 geschiedenis VU Amsterdam

1992 groenopleiding mbo Clusius Alkmaar

2002-2012 boswachter Landschap Noord-Holland

2002-2014 Natuurlijk Noord-Holland bij RTV Noord-Holland

2014 boek Buiten

2014 EO-programma Lang leve de lente, met Philip Freriks

2014 RTL-spelshow Het zijn net mensen

2014-2016 gast bij RTL Late Night

2015 boek Buiten met je hond

2015 RTL-programma Wie overleeft Nederland?

2016 tweede serie Het zijn net mensen

Arjan Postma is getrouwd en heeft in een samengesteld gezin een zoon van 24 en twee dochters van 12 en 8.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden