'Ik ben een minderheid binnen alle minderheden'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Dat onderzoekt de Volkskrant in een reeks interviews. Mounir Samuel ( 27 ): 'Met mijn Amersfoortse vriendinnen kon ik niet delen hoe mijn leven eruitzag.'

'Ik kan me mezelf niet voorstellen met een Hollandse partner.' Beeld Robin De Puy

Toen Mounir Samuel nog als vrouw door het leven ging, speelde zijn naam een belangrijke rol. 'In mijn paspoort heette ik Mounira, maar op het geboortekaartje stond al: roepnaam Monique. Die naam maakte het makkelijk voor televisieredacties die me uitnodigden als Midden-Oosten-expert, ik was lekker toegankelijk. Ik kwam daar vandaan, uit Egypte, maar ik was ook een van ons. De ideale brug: de passie, het exotische en het buikdansen van mijn Egyptische kant. Tegelijk was ik een christen en geen moslim, ik zat bij het juiste team.

'Ik weet zeker: als ik Mohammed had geheten, zouden ze me niet zo vaak uitnodigen. Of als ik de Mounir was die ik nu ben, zonder het diepgaande verhaal over mijn gender. Dat vond ik pijnlijk. Ik was welkom, maar het kwam ook doordat ik eruitzag als een mooi meisje, daar dacht ik iedere keer aan.'

Waarom was je roepnaam Monique?

'Mijn vader kwam hierheen uit liefde voor mijn Hollandse moeder, half vluchtend voor de dienstplicht in Egypte.Dat is het verhaal. Zijn achternaam was Somail, hij heeft kunnen aantonen dat die naam in het Egyptisch hetzelfde is als Samuel. Een oom van me bleef in Nederland wel Somail heten, ik zag dat het echt een wereld van verschil maakte.

'Voordat mijn vader topmanager werd, werkte hij in de jaren tachtig als voorproever bij Knorr. Voor de wereldgerechten hadden ze een groep nieuwe Nederlanders die de smaken moesten testen. In die tijd kende de Nederlandse keuken natuurlijk niet meer specerijen dan peper, zout en kruidnagel. De wereldgerechten waren best belangrijk, daardoor dachten Hollanders: laten we een keer naar een Thais restaurant gaan.

'Mijn ouders wilden gewone Nederlanders zijn. Mijn vader heet Joseph, door vrienden werd hij Joost genoemd. Hij was trots op die Nederlandse naam. Geen Egyptenaar heet Joost. Hun vrienden kwamen allemaal uit Amersfoort, wat nog bij de biblebelt hoort. Keurige ChristenUnie-stemmers die ze kenden uit de kerk. Mijn ouders dachten dat ze wit waren. Alleen beseften ze niet dat die mensen zeiden: ik ben net bij mijn Egyptische vriend geweest. De enige allochtone vriend die ze hadden, daar waren ze trots op.'

Mounir Samuel

(Nederland, 1989). Vestigde naam als Midden Oosten-deskundige tijdens de Egyptische opstand in 2011. Hij is christen, maar wordt nog steeds vaak aangezien voor moslim. 'Zelfs als ik in een kerk een lezing heb gegeven over mijn christelijke boek, zeggen ze na afloop bij het eten: o ja, jij eet natuurlijk geen varkensvlees. En ik krijg altijd een fles olijfolie cadeau in plaats van een fles wijn. Ik kan een handel beginnen in flessen olijfolie.' Onlangs verscheen bij uitgeverij Jurgen Maas Liefde is een rebelse vogel, zijn literaire debuut en het eerste boek dat hij schreef onder de naam Mounir Samuel.

Was jij een witte Nederlander?

'Als kleuter begon ik uit mezelf te buikdansen, ook al had ik dat om me heen nooit gezien. Je kunt het adhd noemen, ik vind dat ik gewoon een Egyptenaar ben. Ik ben luidruchtig, ik hou van dansen, kennelijk wordt dat doorgegeven. Op mijn 12de zat ik met een achternicht op het dak in Cairo en had ik het gevoel dat ik voor het eerst echt contact had met iemand. Ik begon als een gek de taal te leren. Met mijn vriendinnen, voor zover ik die had op school in Amersfoort, kon ik op geen enkele manier delen hoe mijn leven eruitzag. De heftigheid en de intensiteit van conflicten en emoties, ze konden zich niet voorstellen hoe ons gezin was. Bij vriendinnen thuis wist ik niet wat ik zag, hoe vrij zij omgingen met hun ouders.'

'Bijna al mijn vrienden zijn nu van Marokkaanse, Turkse of Iraanse afkomst, van de tweede of de derde generatie. Die spanning thuis, de strijd, ik hoef het ze geen seconde uit te leggen. Al die meiden die alleen uit huis kunnen door op een dag te verdwijnen of door te trouwen en zo snel mogelijk te scheiden, om daarna hun eigen leven te beginnen. Alles wat ik hierover schrijf en zeg, daar komen honderden reacties op. Van meiden die biseksueel zijn of verliefd op een Hollandse jongen. En hun moeder die zegt dat ze hartproblemen krijgt als dat waar is. Het manipulatieve drama.



Nederlands
'In België, met mijn directheid.'

Egyptisch
'Als ik wildvreemden thuis uitnodig.'

Eten
'Molokhiyya, Egyptische spinaziesoep.'

Partner
'Al mijn grote liefdes waren Egyptisch, problematisch en onmogelijk. Ik kan me mezelf niet voorstellen met een Hollandse partner.'

Mohammed cartoons
'Ik ben honderd procent voor vrijheid van meningsuiting. We moeten ons alleen afvragen wat de intentie is: moslims beledigen of serieuze vragen stellen over de profeet? En is een cartoon daar de juiste manier voor?'

'Het gaat niet om de islam, het gaat om gesloten gemeenschappen. In Rouveen of in Zeeland werkt dat hetzelfde, daar word je ook verstoten als je anders bent. De gedachte is: ik ben niet ik, wij zijn wij. Je mag niet afwijken van je omgeving, dan valt het hele systeem van zelfontkenning in elkaar. Ik ken een meisje uit Zeeland dat al zeven jaar nul contact heeft met haar familie omdat ze lesbisch is, ik denk zelfs dat de verstoting daar heftiger is. In oosterse families zijn de banden zo hecht dat er vaak weer toenadering komt.

'In mijn buurt, Bos en Lommer in Amsterdam, ben ik Mounir de schrijver. Ik hoef niets uit te leggen over wie ik ben. Iedere dag komen meiden met hoofddoeken op straat naar me toe: wat jij en Tofik Dibi doen is zo belangrijk, we zijn trots op je.

'De vragen komen uit Hilversum en de grachtengordel. Eerst de gedetailleerde vragen, over operaties en ombouwen en of-ie dan wel stijf wordt. En daarna het waardeoordeel: ik vind je gewoon een meisje hoor, je hebt toch borsten, ik vind je helemaal niet zo veranderd. Het idee van: jij bestaat bij de gratie van mijn oordeel en ik -beslis wel even of jij Mounir mag zijn in plaats van Monique, dat zie je echt bij maar één bevolkingsgroep.'

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) interviewt voor V Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Mede gebaseerd op deze serie verscheen onlangs zijn boek Kaaskoppen. Hij spreekt onder anderen nog met schrijver Jan Cremer (Twents en Hongaars) en komiek Jeffrey Spalburg (Twents en Surinaams).

Weet je waar je bij hoort?

'Mijn moeder komt gewoon uit Schiedam, dat vergeet ik weleens. Die witte zelfingenomenheid, dat ben ik ook. Ik ben tot de conclusie gekomen dat echt niemand in Nederland hetzelfde is als ik. Wie is er nou Nederlands en Egyptisch, seksueel fluïde, genderfluïde en slechtziend? De invloed van dat laatste moet je niet onderschatten. Door zo'n minderheid binnen alle minderheden te zijn, ontstijg ik het. Ik voel me thuis bij mijn vrienden, maar ik snap de rest van Nederland intussen ook beter.

Meer lezen?

Lees hier alle artikelen van de Volkskrant in de rubriek Land van afkomst. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden