INTERVIEW

'Ik ben een loner, ik kan heel goed dingen zelf uitzoeken'

Ze geldt als een van de talentvolste toneel- en filmactrices (zeggen de critici) en is absurd knap (vinden wij althans). Tot zover de buitenwacht. Hoe is het voor Hannah om Hannah Hoekstra (28) te zijn?

Beeld Valentina Vos

Toch nog even goed kijken naar het meisje dat het Amsterdamse Hotel Americain komt binnenlopen. Blond haar, geen make-up, een iets te ruim vallend vaal spijkerjack, onbestemd wit T-shirt eronder - ja, ze is het: Hannah Hoekstra, een van de meest getalenteerde, meest bejubelde, meest fotogenieke jonge actrices van dit moment. 28 is ze. Gouden Kalf op zak, rollen in buitenlandse films en een vast contract bij het Nationale Toneel.

Het afgelopen jaar was een krankzinnig druk jaar. Het begon met de opnamen van De helleveeg, vorige zomer, naar de roman van A.F.Th. van der Heijden. Ze speelt de rol van Tientje Poets, de tante van Albert Egberts, en het moet gek lopen als ze daarmee niet haar tweede Gouden Kalf wint. Bij het Nationale Toneel was ze het afgelopen seizoen te zien in vier stukken. Shakespeare, Gogol, ze stond zelfs in een opera, als Marieken van Nieumeghen.

We gaan het alleen hebben over haar vak, hebben we afgesproken. Het loopt een beetje anders.

De Française

'Ik zal, hoe jammer ik het ook vind, niet snel door een regisseur worden gevraagd voor de rol van meisje uit een achterstandswijk met een pitbull en een blik bier in haar hand, daarvoor heb ik een te klassieke kop. Waar ze me wel voor willen hebben: een beetje afstandelijke, mysterieuze rollen. Fransig, ja, diep in mijn hart zou ik een Française willen zijn. En dan niet Isabelle Huppert, dat vind ik een ijskoningin. Ze acteert razend knap, maar het raakt me niet. Maar Léa Seydoux, uit La vie d'Adèle... als ik daar als actrice ook maar in de búúrt zou komen. Die vrouw is bijna een kunstwerk op zich. Ik vind haar onwaarschijnlijk mooi en aantrekkelijk, ik kan met open mond kijken naar hoe ze beweegt. Ze heeft een fijngevoeligheid die Juliette Binoche ook heeft. Als zij, bij wijze van spreken, met een flesje spelen, en ik zou daar naar mogen kijken, naar hoe ze met hun handen doen, dan heb ik een topdag.

'Ik zei net dat ik word gevraagd voor afstandelijke rollen, maar als je zoekt naar de rode draad in mijn werk, is het zwaarte. Ik heb personages gespeeld met bakken ellende. Hemel, mijn eerste hoofdrol: hoe zij worstelt met de liefde en haar grenzen opzoekt. Tientje Poets met haar gedwongen abortus. Marieken: bezeten door de duivel. Ik weet ook niet waarom ze me daarvoor vragen. Misschien zit het in mijn ogen. Of in mijn aura. Een vriendinnetje van me zei toen ik 17 was al: 'Jij hebt een oude ziel.''

Beeld Valentina Vos

Het lustobject

'Ik maakte mijn debuut op het witte doek in een van de heftigste rollen die je als net afgestudeerd actrice kunt krijgen: die van de promiscue jonge Hemel, in de gelijknamige film. Al in de eerste scène lig ik met een man in bed en wordt mijn schaamhaar afgeschoren. Ik heb echt getwijfeld of ik deze rol moest spelen, of ik daarmee niet de deur zou openzetten voor een trits aan blootrollen. Jongens, we vragen Hannah Hoekstra, die gaat wel uit de kleren. Dat ik toch ja heb gezegd, kwam door het goede script en door het feit dat zowel de scenarioschrijver als de regisseur vrouw was. Hemel gaat zo over vrouwelijke seksualiteit, over de grens zoeken, over nee zeggen, over intimiteit... Ik zou het bijna smerig vinden als een man zo'n script zou schrijven. Want dan zou het zíjn mannenfantasie zijn.

'Als ik op de set voel dat er verlekkerd naar me wordt gekeken, heb ik gelukkig de ballen om te zeggen: wat gebeurt hier? En als er een script komt waarin staat: ze staat onder de douche en zeept haar borsten in, ga ik onderhandelen: ik doe mee, op voorwaarde dat deze scène eruit gaat. Sallie Harmsen en ik, we zijn de jongste vrouwen bij het Nationale Toneel, zeiden laatst tegen Theu Boermans, onze regisseur: waarom moeten we nu weer in een onderbroek spelen? Van hem kan ik het goed hebben dat hij zich daar met een grapje vanaf maakt: omdat ik dan je tekstbehandeling beter begrijp.'

Hemel, Kim en toneel

Hannah Hoekstra (28) studeerde in 2010 af aan de Amsterdamse Toneelschool. Ze liep stage bij NT Gent, en speelde in het jaar van haar afstuderen mee in Late avond idealen van regisseur Sanne Vogel. In 2011 stond ze met Anneke Blok en Anne-Wil Blankers in Jaloezie. Hoekstra won een Gouden Kalf voor haar debuut in Hemel, een film van Sacha Polak. Ze combineert haar vaste aanstelling bij het Nationale Toneel met rollen in speelfilms (Mees Kees, De helleveeg) en televisieseries (Volgens Robert). Deze zomer zijn de opnamen voor een nieuwe politieserie van regisseur Danyael Sugaware. Daarin speelt Hoekstra de rol van de jonge rechercheur Kim.

Hannah Hoekstra is van 18/8 t/m 1/9 te zien in Midzomernachtdroom van het Nationale Toneel.

Het flipperkasthoofd

'Zolang ik me kan herinneren, heb ik een hoofd dat ratelt en gedachten die alle kanten opgaan. Hoeveel leraren vroeger niet tegen mij hebben gezegd: Hannah, eerst denken, dan praten. Ik was niet te harden op school. Ik stond altijd op de gang. Niet omdat ik niet wilde leren, maar omdat ik niet begreep hoe het moest. Ik was afgeleid of ik zat te keten of een droomwereld bij elkaar te fantaseren. Na de basisschool zei mijn meester tegen mijn ouders: 'Hannah is een hartstikke grappig meisje, maar ze heeft concentratieproblemen. Ze kan naar de mavo en dan hopen we maar dat ze het redt.'

'Mijn ouders hebben me toen een jaar naar een soort tussenschool gestuurd, Jan Ligthart in Oosterbeek. Daar zaten alle adhd'ers, outsiders en drop-outs. Ik heb daar in mijn eigen tempo en op mijn manier ontdekt wat leren is, door docenten die zeiden: daar moet je aan het eind van het jaar zijn gekomen in de lesstof, kijk maar hoe je het zelf het liefste doet en als je vragen hebt, helpen we je. Vervolgens heb ik het vwo met twee vingers in de neus gehaald.

'Ik heb wel eens gezegd: hoe chaotisch het ook in mijn hoofd is, als ik acteer, kan ik focussen. Theu is wat dat betreft een goede regisseur voor mij: hij neemt je aan de hand en gaat stapje voor stapje, zin voor zin, door het stuk. Ik kan daar ongeduldig van worden, tot schelden en huilen aan toe, en roepen: laat me nou even zelf wat proberen. Ik ben een loner, ik kan goed dingen zelf uitzoeken, maar Theu pikt dat niet. Tegelijkertijd is hij de enige regisseur die - en ik vind dat het mooiste gebaar dat je richting acteurs kunt maken - die vlak voor de première weggaat om een hapje te gaan eten. Iedereen zit kapot zenuwachtig in de kleedkamer en vijf minuten voor we op moeten zegt hij: it's up to you. Ontroerend vind ik dat.'

Beeld Valentina Vos

De lompe boerin

'Ik heb een beeld van mezelf dat ik een lompe, hoekige boerin ben. Dat gaat niet over hoe ik eruitzie, het gaat over wat ik zeg. Ik kan vaak heel onbehouwen iets roepen, meteen daarna mijn tong afbijten: o, ik kan toch niet zó iemand zijn. Zo'n flapuit. Wat moeten ze van me denken?

Wanneer ik wegloop uit een groep heb ik geregeld het gevoel dat mensen opgelucht ademhalen: zo, die is weg. Of tegen elkaar zeggen: heb je dat meisje gezien? Wat deed die raar. Zoals laatst, toen de man van Hans Kemna was overleden. Hans is de directeur van mijn castingbureau. Ik had hem gebeld om hem te condoleren en te zeggen dat ik niet op de begrafenisceremonie kon zijn. Drie dagen later kom ik hem tegen na een voorstelling en vraagt een collega van hem, die ik net daarvoor in de sportschool had gezien, hoe de gymles was geweest. En ik zei: o, het was verschrikkelijk, ik ben echt gestórven.'

De einzelgänger

'Ik heb een intens vak, waar veel tijd in gaat zitten en dan is het belangrijk dat ik me helemaal in mezelf kan terugtrekken. Op de set kan ik geintjes uithalen, maar ook met een boek op een bank gaan lezen als ik even geen scène heb.

'Ik was als kind al een loner. Ik kreeg geen aansluiting bij de 'echte' meisjes. Als ik uitging, en er stonden heel mooie meisjes te dansen in precies de goede kleren, kon ik zó boos en chagrijnig worden. Dan kregen ze vuile blikken en hoopte ik dat ze zouden struikelen. Sluiten jullie mij buiten? Dan doe ik dat met jullie ook. Dat is gelukkig veranderd.

'Loner zijn zit natuurlijk in iemands aard. Ik doe het liefst alles zelf. Ik heb wel raadgevers in mijn leven. Regisseurs met wie ik werk, mijn ouders, mijn beste vrienden. De schrijver Fernando Pessoa - o, wat is die man fantastisch. Hij heeft zo'n zin: 'Laten we het leven van oost tot west absurd maken.'

'Het voordeel van alles alleen doen, vind ik: als er iets mis gaat, heb ík het gedaan en hoef ik me ten opzichte van een ander niet schuldig te voelen. En als het goed gaat, is het mijn verdienste. Alles alleen doen, heeft ook te maken met controle willen houden. Ik heb een paar vrienden die zó fluïde zijn, die zo goed meebewegen met de wind - daar probeer ik van te leren, en dat lukt me steeds beter. Het gaat om loslaten. Ook: loslaten hoe andere mensen over je denken. Het beste advies kreeg ik twee jaar geleden van Steve Oram, de Engelse acteur met wie ik in The Canal speelde. Ik zat een Guinness met hem te drinken en ik maakte me alweer zorgen over dat ze op de set zouden zeggen dat mijn Engels niet goed genoeg was, dat ik het sowieso niet goed deed, en hij zei: 'Hannah, er zijn een paar mensen in het leven van wie je echt wat moet aannemen. Geef de rest de vrijheid om lekker over je te lullen, maar trek je er geen donder van aan.''

De harde werker

'Ik voel me bevoorrecht dat ik kan leven van wat ik het allerleukst vind, maar ik heb ook heel erg mijn best gedaan om te komen waar ik nu ben. Toen ik nog op de toneelschool zat en een stage zocht, heb ik Johan Simons net zo lang gestalkt tot hij koffie met me ging drinken. Theu heb ik ook aan zijn jas getrokken: kan ik eens langskomen? Ik ben heel serieus als het om mijn vak gaat. Als ik iets zie in een script dat anders kan, ben ik de eerste die de regisseur belt. Op een set vind ik het leuk mee te denken over hoe we een scène beter kunnen maken. Die betrokkenheid wordt gewaardeerd.

'Als theateracteur heb ik het afgelopen jaar veel meters gemaakt. Ik heb Theu bij wijze van spreken in mijn hoofd, ik kan het soms al een beetje zelf: die minutieuze stappen maken door een stuk. Een zin zo uitspreken dat hij gevoelens kan sturen bij je publiek. Tekstbehandeling is zó belangrijk, en wordt in Nederlands toneel nogal ondergewaardeerd. Het gaat veel vaker over 'naturel'. Nou, naturel heb ik wel. Maar een tekst begrijpen, de wereld erachter kennen, je zinnen zo timen dat je publiek echt begrijpt wat je bedoelt, dat je hun emoties kunt sturen. Daar gaat het om.

'Ik denk nu met Theu na over een monoloog. Die was eigenlijk al voor oktober gepland, maar ik heb gezegd: ik wil even uitstel. Nog een keer zo'n druk jaar is niet goed voor mij en niet voor mijn kwaliteit als actrice. Ik heb zelf nog geen tijd gehad om een geschikte tekst te vinden. Theu kwam met een paar dingen: een stuk over een dronepiloot, maar iets in de tekst smaakte me niet, ik vond hem grauw, te zwaar, ik heb in deze onrustige tijd behoefte aan iets fantasierijks. Dus nu lees ik Und jetzt die Welt, van Sybille Berg, een krankzinnig goede Duitse schrijfster. Het gaat over mijn generatie, over vrouw-zijn, over idealen, over seks en yoga, het is een en al chaos en dus helemaal mijn flipperkastsysteem.

'Weet je welke actrice ik heel erg goed vind? Tilda Swinton. Ik weet het, als je het over een ijskoningin hebt, dan is zij het. Maar Swinton vind ik, in tegenstelling tot Huppert, zo... raar, zo briljant raar. Zij scheert in haar rollen langs de krankzinnigheid. En toch stap ik op haar rug en neemt ze me mee. Als je dat als kunstenaar bereikt, dan ga je lekker.'

Beeld Valentina Vos
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden