'Ik ben de waakhond'

Hij is de drijvende kracht achter het succesvolle platenlabel Top Notch. Bekend werd-ie, een beetje, toen hij ook de man achter Anouk werd. Hij houdt het langer dan wie ook uit met de eigengereide zangeres. Wat drijft Kees de Koning?

Een dag voor de eerste interviewafspraak krijgt Kees de Koning een ongeluk. Boem, met 100 kilometer per uur knalt hij op een stilstaande auto. Hersenschudding. Zijn vrouw Devon belt in geschrokken maar euforische toestand - want het is een 'idioot wonder' dat het bij een hersenschudding bleef - om de afspraak af te zeggen.


Twee weken later, een dag voor de tweede afspraak. De Koning wordt met een heftige niersteenaanval opgenomen in het ziekenhuis. Ook dat meldt Devon, dit keer in een uitgebreide sms. Even later volgt een sms van Kees zelf. 'Hoi. Ik ben opgenomen in het ziekenhuis. Ik ga maandag op vakantie. Dus het zou daarna pas kunnen. In de eerste week van augustus. Kan dat?'


Poging drie dus, nadat de platenbaas een maand met vrouw en drie kinderen in Zweden is geweest. Hij ontvangt in een half-ingericht kantoortje op de vierde verdieping boven Quartier Putain, de in juni geopende Top Notch-koffiebar op de Amsterdamse Wallen. Gedurende het gesprek speelt hij nerveus met een sticker, voorzien van Top Notch-opdruk. Hij drinkt niets.


Platenlabel Top Notch werd in 1995 opgericht, toen De Koning (42) een plaatje wilde uitbrengen. Dat plaatje was Spraakwater van Extince. Het was het eerste Nederlandstalige hiphopnummer dat de top 10 haalde. In de achttien jaar die volgden groeide Top Notch uit tot veruit het invloedrijkste en eigenlijk enige relevante hiphoplabel van Nederland, met acts als Postmen, Opgezwolle, The Opposites en De Jeugd van Tegenwoordig.


Maar Top Notch nu nog een hiphoplabel noemen, is Top Notch tekortdoen. Het label handelt ook in andersoortige muziek; de gabberpunk van Aux Raus, de gitaarliedjes van Lucky Fonz III, het verzameld werk van Drs. P., de chansons van Guido Belcanto. Ook geeft Top Notch in samenwerking met Lebowski boeken uit (James Worthy, C.B. Vaandrager), is het co-producent van films (Rabat), organiseert het evenementen en schenkt het sinds kort dus koffie in een eigen koffiebar. Daarnaast is De Koning al zes jaar manager van zangeres Anouk, die ook zijn beste vriendin is.


De Koning beziet zijn groeiende imperium (in 2008 bracht Top Notch de sales en distributie onder bij platengigant Universal) nuchter. Zoals hij eigenlijk alles nuchter beziet. Over het ongeluk: 'Het is niet iets wat ik vaak doe, hoor, ongelukken. Best heftig. Auto total loss. Normaal heb ik niet zoveel pech. En die tweede keer, wat was dat ook alweer? O, die ziekenhuisopname! Ja, je hebt me wel op mijn zwakst meegemaakt. Dat was even klote, die nierstenen.'


Vanaf zijn 14de schreef en tekende De Koning, havo-leerling op het Amsterdamse Montessori Lyceum, voor de jeugdpagina van het dagblad Trouw. Ook werkte hij in een boekwinkel, las hij bijna maniakaal alle Russische literatuur die hij in handen kreeg en verdiepte hij zich in zwarte muziek. 'Ik heb een vrij obsessief karakter; als ik iets leuk of interessant vind, verlies ik me daar totaal in. Na de Russische literatuur kwam de jazz, daar moest ik alles van weten.'


Drie maanden speelde hij zelf: saxofoon. Dat kwam zo: 'Ik had een Blue Note-plaat van Ike Quebec. Op de hoes zag je hem in het park zitten met een saxofoontas. Dat vond ik een stoere look. Ik zag mezelf wel zo door het Vondelpark lopen. Maar ik had het geduld niet. Ik werd snel gefrustreerd van het wiskundige aspect van het bespelen van dat instrument. Toen bij een inbraak mijn saxofoon werd gestolen, heb ik het opgegeven en nooit meer een nieuwe gekocht.'


Je was jong al erg ondernemend, werkte op je 16de al voor de VPRO-radio.

'Ik werkte in de boekwinkel van de broer van Hans Dulfer, Minerva op de Koninginneweg. Hans wist dat ik veel platen kocht en vroeg me altijd om tips over goede hiphopplaten. Op een gegeven moment kwam de groep Stetsasonic naar Amsterdam voor een optreden in Paradiso. Ik wilde ze ontmoeten, en dat moest dus een interview worden, want als fan zou het niet lukken. Aan Hans vroeg ik of ik dat interview voor zijn radioprogramma mocht maken. Dat mocht. Ik heb ze na de show met een walkman geïnterviewd - doodeng, ik denk dat ik twee vragen heb gesteld. Maar Hans vond het leuk. Ik werd een soort sidekick. Ik deed precies wat ik interessant vond, zonder me af te vragen of iemand daarop zat te wachten, en ik kreeg er nog voor betaald ook.'


Na de havo hield De Koning het twee weken vol op de lerarenopleiding. Zijn ouders, beiden pedagoog en gescheiden toen hij 6 was, maakten er geen probleem van. 'Ik gaf geen aanleiding om bezorgd te zijn. Als een kind gepassioneerd en enthousiast is, en constant in beweging, hoef je een studie niet als verplichting op te leggen. Dat begrepen mijn ouders, misschien ook omdat ze ervoor gestudeerd hebben.'


Hij werkte voor het muziektijdschrift Oor, maakte nog meer radio, organiseerde hiphopavonden in Paradiso en was 24 toen hij met Top Notch begon. Die eerste jaren boekte De Koning (tot zijn eigen verbazing) gigantische successen. Eerst met Extince, toen met Postmen - hun debuutalbum Documents is nog steeds het best verkochte Nederlandse hiphopalbum ooit.


'Top Notch bestond alleen uit mij, in eerste instantie zelfs zonder kantoor. Het succes overviel me. Succes is gecompliceerd, het vertroebelt je visie op wat normaal is. Toen Spraakwater een hit werd, dacht ik dat dat logisch was, dat het leven zich in één grote stijgende lijn zou voltrekken. Dat bleek natuurlijk niet zo te zijn. Toen ik begon, was er niemand die wist hoe het moest - ik al helemaal niet. Maar toen ik toevallig succes had, wilde iedereen ineens iets van me. Types kwamen bij me, lieten hun Rolex zien en zeiden: 'Dit wil jij toch ook? Kom, teken hier!' De muziekbusiness is een rare business, vergeven van de opportunisten.'


Je vrouw zei: 'Toen ik Kees dertien jaar geleden leerde kennen, was het een flierefluiter.' Dat schijnt nu wel anders te zijn.

'Klopt. Maar ik flierefluit soms nog steeds. Dan stort ik me bijvoorbeeld in de Surinaamse muziek, omdat ik dat hele genre in kaart wil brengen en uitgeven. Dat dient geen enkel commercieel doel. Ik zou liegen als ik zei dat ik dat doe omdat ik het belangrijk vind - ik vind het wel belangrijk, maar ik vind het vooral belangrijk dat ik daar blij van word. Ik ben geen idealist. Anders zou ik wel op een rubberboot van Greenpeace gaan zitten.'


Ze zei ook: 'Als ik Kees een zakelijk telefoongesprek hoor voeren, kan ik me bijna niet voorstellen dat dat dezelfde man is als de Kees die ik ken.'

'Ja, Devon zegt: 'Je bent zo zakelijk, zo gehaaid.' Terwijl ik dat voor mijn eigen gevoel juist helemaal niet ben. Ik ben het wel meer dan vroeger. Maar zo op het geld en zo zakelijk, als gezegd wordt? Nee. Ik vind het echt erg als mensen zo over me denken. Misschien heb ik een totaal verkeerd zelfbeeld, maar ik zie mezelf veel eerder als de persoon die ik thuis ben.'


Hoe kan het dan dat bekenden je hard noemen?

'Ik ben competitief. Dus ik kan bij een onenigheid over geld niet zeggen: 'Fuck it, dan doen we het wel op jouw manier.' Ik wil mijn gelijk halen en kan daarin ongelooflijk onredelijk zijn. Ik ben geen leuk iemand om een conflict mee te hebben. Als iemand mij een keer naait, zal-ie het weten ook. Het zou ook kunnen dat ik vroeger te veel maffiafilms heb gekeken. Ik geef toe dat ik in onderhandelingen hard ben - dat is mijn rol, ik behartig de belangen van mijn artiesten. Ik ben de waakhond.'


Een voorbeeld?

Denkt na. 'Dat is lastig zonder mensen in diskrediet te brengen. Oké, een voorbeeld. Stel: een bedrijf wil vieze frisdrankjes verkopen aan de mensen die wij bereiken met onze muziek. Op het moment dat zo'n bedrijf zich gedraagt alsof wij blij en dankbaar moeten zijn vanwege die samenwerking, ga ik daar hard tegenin. Want nee, jullie zijn niet cool, jullie zijn een vies frisdrankje. Wíj zijn cool, want wij maken echt coole dingen. Ik vind het prima om samen te werken met zo'n bedrijf, maar...'


De verhoudingen moeten wel duidelijk zijn.

'Ja. Ik bepaal zelf of iets goed is voor de promotie van onze artiesten.'


Heb je ooit overwogen om eruit te stappen?

'Ik heb erover gefantaseerd. Het legt een enorm beslag op me. Dit klinkt pathetic, want ik vind mezelf echt niet zielig, maar soms wil ik er weleens van weglopen, anoniemer zijn. Ik ben net een maand in Zweden geweest en dan merk ik dat ik denk: wat als we hier vijf maanden per jaar zouden kunnen zitten? Beetje lezen, beetje koken, beetje muziek luisteren. Ooit werd mij een baan aangeboden als hoofdredacteur van BreakOut, een tienerblad. Toen dacht ik: wat lekker zou dat zijn. Alsof je je biezen pakt en in een ander land opnieuw begint.'


Maar je hebt het niet gedaan.

'Nee. Ik kon natuurlijk geen afstand doen van Top Notch.'


Doe je dit over vijftien jaar nog steeds?

'Ik denk het eerlijk gezegd wel.'


Ben je op je 57ste niet een beetje te oud om aan te voelen wat 18-jarigen leuk vinden?

'Ik heb nooit gepretendeerd dat ik weet wat 18-jarigen willen horen. Ik weet alleen wat ik leuk vind, en goed vind, en ik wil heel graag dat iedereen dat goed vindt. Dat is mijn werk. Ik denk wel dat ik er een redelijk goed gevoel voor heb. Inmiddels heb ik een staat van dienst, dat is geen toeval meer.'


Heb je wel eens artiesten afgewezen die later grote successen boekten?

'Natuurlijk. Lange Frans en Baas B., bijvoorbeeld. Ali B.'


En op het moment dat zij een hit scoren, denk je...

'Godverdómme. Ja, natuurlijk.' Lacht. 'Ik ben competitief. Met alles. Ik wil het beste label van Nederland zijn. Ik vind het verschrikkelijk als iemand anders succes heeft.'


Het huis in Westzaan, waar het gezin De Koning nu drie jaar woont, staat te koop. 'We zijn erheen verhuisd met een romantisch idee. Wanneer we in Zweden zijn, of in Frankrijk, leiden we een geïsoleerd bestaan, buiten. Als we na zo'n vakantie terugkwamen in Amsterdam, misten we dat. Bovendien waren we met z'n zessen. We gingen in het voorjaar kijken in Westzaan. De kersenbloesem bloeide, in de tuin stond een oude kastanje met een touw eraan, er lagen kalfjes in het weiland naast het huis. Een idylle, ons Pippi-Langkoushuis, dachten we. Maar nu missen we de stad. Misschien kun je het Funda-adres onder het stuk zetten.'


Bepalend was de samenwerking met Anouk, zeggen bekenden van De Koning. De verbintenis met de zangeres, toen de vrouw van Postmen-rapper Remon Stotijn, ontstond tijdens een gezamenlijk etentje. 'Haar nieuwe plaat kwam uit, er was een concert in het Gelredome gepland, maar ze had net haar manager ontslagen. Devon zei voor de grap dat ik wel kon helpen. Er is nooit iets op papier gezet, er zijn geen contracten, maar het gaat al zes jaar goed. Ik werd in het diepe gegooid - een Gelredome-concert organiseren is niet niks. Het heeft me zelfverzekerder gemaakt.'


Ben je van nature zelfverzekerd?

'Dat vind ik een moeilijke vraag. Ik weet het niet. Nee. Deels. Over wat mensen wel of niet van mij vinden, ben ik heel onzeker. Maar in mijn werk ben ik soms extreem zelfverzekerd, en dat is door Anouk alleen maar extremer geworden.'


Je vriend Junte zei: 'Kees is helemaal niet zelfverzekerd, daarom is zijn bewijsdrang zo groot.'

'Dat is waar. Mijn eigen succes bekijk ik met argusogen, ik ben altijd op mijn hoede. Hoogmoed komt voor de val, met dat idee leef ik al sinds mijn kindertijd. Als het een tijdje goed ging, dacht ik: wacht maar, hierna komt weer een kutperiode. Dat zit in me, denk ik. Ik heb mijn kindertijd niet als een idyllische periode ervaren.'


Met zichtbaar plezier kijkt De Koning terug op het Eurovisie Songfestival, dit voorjaar. Anouk werd negende in Malmö, het beste Nederlandse resultaat in meer dan een decennium. 'Een geweldig succes. Zeker gezien de aandacht die Anouk daardoor kreeg. We zaten samen in een soort war room.'


Wij tegen de rest?

'Heel erg. Uiteindelijk zingt zij, maar ik voel me enorm met haar verwant. Het was zó heftig voor haar, om daar te staan, zingend voor 135 miljoen mensen. Dat kan je toch niet aan, als mens? Ik had tranen in mijn ogen.'


Ze geldt als tegendraads, onhandelbaar. Waarom kun jij zo goed met haar samenwerken?

'Of zij met mij. Ik denk dat Anouk en ik op elkaar lijken. We zijn allebei geobsedeerd door ons werk, allebei fel, allebei vinden we het leuk om tegen de stroom in te gaan. Als Anouk iets niet wil, doet ze het gewoon niet. En ik vertrouw compleet op haar gevoel. Het Songfestival vond ik een belachelijk idee. Het feit dat het zo'n goed idee blijkt te zijn, is helemaal haar verdienste.'


Werk is bij Kees de Koning meer dan werk - het is bijna alles. 'Buiten deze wereld heb ik geen vrienden; al mijn vriendschappen, al mijn relaties, draaien om dit werk.'


Hij heeft ook een groot gezin: met Devon de Koning heeft hij drie kinderen, zoon Otis (11) en dochters Ophelia (7) en Indigo (5). Zij had al een zoon, Lewis van 19, uit een eerdere relatie. 'Mijn werk is wie ik ben, het geeft me geluk. Maar mijn gezin gaat boven alles. Mijn vrouw is moeder van vier kinderen en heeft haar ambitie daaraan bewust ondergeschikt gemaakt. Anders had ik nooit kunnen doen wat ik gedaan heb. Ik vind daarom dat ik er voor honderd procent voor het gezin moet zijn. 's Avonds bel of mail ik niet.'


Bij de eerste ontmoeting met Devon zei hij: 'Jij bent de mooiste vrouw die ik ooit gezien heb.' Nu, dertien jaar later: 'Ik was natuurlijk dronken, anders had ik dat nooit gedurfd. Tegen een vriendin van haar zei ik dezelfde avond: 'Met haar ga ik trouwen.''


Denkt even na. 'Ik was misschien dronken, maar ik kan me niet heugen dat ik dat soort dingen ooit over of tegen iemand anders heb gezegd. Ze is ook echt heel mooi.'


Zij vond hem 'een engerd', maar dat trok bij na de tweede afspraak. Ze gingen vrijwel meteen samenwonen en kregen snel kinderen; Otis is geboren in het tweede jaar van hun relatie.


In 2006 werd Otis ziek. 'Een Wilms-tumor, een vorm van nierkanker. Als je kind dan kanker moet krijgen, is dit de beste vorm, om het zo maar te zeggen. Maar jezus, een kind van 4 dat chemo ingespoten krijgt, kaal wordt, en ziek. Er moest een nier worden verwijderd. Het feit dat hij er zo uitziet, maakt dat je met niets anders dan de dood bezig bent. Al moet ik eerlijk zeggen dat ik niet precies weet hoe ik me toen voelde. Ik ben pragmatisch geweest, zakelijk. Wat moet er gebeuren, hoe gedraag ik me tegenover hem? Devon vond dat moeilijk. Ik was niet zo bezig met hoe zij zich voelde.'


Twee jaar geleden is Otis helemaal genezen verklaard. 'Het was een angstige periode. Het gaat alleen maar om die vraag: haalt hij het wel of niet? De rest interesseert je niks. Bij elke controle in het ziekenhuis weer die angst. Devon durfde op een gegeven moment niet meer mee, dus ging ik met hem alleen. Elke keer weer in dezelfde kamer waar we ook kwamen toen we dat bobbeltje net hadden gevonden. Dat is zwaar.'


Heb je die pragmatische houding al die jaren volgehouden?

'Ik heb niet het idee dat ik op enig moment echt gebroken ben. Ik kan me herinneren dat ik in die periode een keer in een meeting zat, rechtstreeks vanuit het ziekenhuis, en iemand van een of ander radiostation naar begon te doen. Fuck you. Dat denk je dan. Ik zei het niet, hoor, maar op zo'n moment is echt niks meer relevant. Dankbaarheid, dat is meer geworden. Ik sta er vaker bij stil: wat mooi, allemaal, wat bijzonder dat ik hier ben, dat ik dit meemaak, met deze mensen. Als je kind zo ziek wordt, denk je: ik ga me nooit meer druk maken over onzin. Maar natuurlijk maak je je uiteindelijk weer druk om een lampje in de auto dat het niet doet. Dat kan niet anders. En toch: ik zie hem elke dag, ben elke dag blij dat hij er is. Daardoor ben ik me bewuster van het feit dat hij, of anderen, er ook níet meer kunnen zijn. Als er zoiets gebeurt, perst dat alle bullshit uit het leven.'


CV KEES DE KONING

Top Notch-oprichter Kees de Koning (14 mei 1971) begon op zijn 14de als journalist voor de jeugdpagina van Trouw. In 1987 werd hij sidekick van Hans Dulfer bij het VPRO-radioprogramma Midnight Hour. Tussen 1989 en 2000 profileerde hij zich als journalist, radiomaker en organisator van hiphopfeesten. In 1995 richtte hij platenlabel Top Notch op, dat uitgroeide tot het bekendste label in de Nederlandse hiphop, al geeft het inmiddels ook andersoortige muziek uit. Tegenwoordig is De Koning behalve directeur van TopNotch manager van de Nederlandse zangeres Anouk.


Top Notch' nummer 1-hits (in de Single Top 100)

Def Rhymz - Schudden: 3 weken (2000)


De Jeugd Van Tegenwoordig - Watskeburt: 3 weken (2005)


Damaru & Jantje Smit - Mi rowsu (Tuintje in mijn hart): 7 weken (2009)


The Opposites - Broodje Bakpao: 2 weken (2010)


Lange Frans & Thé Lau - Zing Voor Me: 1 week (2010)


Gers Pardoel - Ik Neem Je Mee: 5 weken (2011)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden