'Ik ben bij uitstek geschikt als seksexploitant'

De gemeente Utrecht wil geen raamprostitutie meer aan het Zandpad. Maar volgens de directeur van Freya BV is het een vrijwel ideale plek.

De beste plek voor raamprostitutie in Utrecht is het Zandpad, zegt Caja van Tolie (32), prostituee en als het aan haar ligt ramenexploitant. De nuchtere blondine zit er in een strak gesneden zwarte broek en dito colbert op het bed in een van de lege woonarken in de Vecht, als kersverse directeur van Freya BV.


Jarenlang heeft ze in zo'n boot achter het raam gestaan. Nu de gemeente Utrecht alle seksexploitanten hun vergunning heeft ontnomen, wil Van Tolie als ervaringsdeskundige zelf de leiding nemen in de raamexploitatie.


De bekende prostitutiebelangenbehartiger Metje Blaak zit in haar raad van bestuur. Een Bulgaarse vrouw met ervaring in het bedrijfsleven en in 'het vak', is haar compagnon. Deze mededirecteur, die na haar scheiding van een Nederlandse man achter het raam heeft gewerkt, wil vooralsnog anoniem blijven. 'Ze is bang dat ze bijvoorbeeld geen hypotheek meer kan krijgen als haar beroep bekend is. Wij komen allebei uit de branche, wij weten wat de vrouwen nodig hebben.'


Door haar Bulgaarse afkomst is haar compagnon bovendien beter in staat om te beoordelen welke van haar landgenoten gedwongen in het vak zitten, zegt Van Tolie. 'Om de week voeren we een gesprek met de vrouwen. Door onze ervaring hebben we een speciale antenne voor foute zaken ontwikkeld, we kennen de tactieken van pooiers.'


Van Tolie voerde geregeld het woord voor de prostituees op het Zandpad. Na de sluiting van de ramen afgelopen zomer had ze zich aanvankelijk aangesloten bij een coöperatie van prostituees, de Macha's. Het was het eerste initiatief voor en door prostituees met het doel peeskamers te verhuren zonder misstanden.


In die organisatie kreeg Van Tolie steeds meer het gevoel 'dat een paar vrouwen die zelf geen prostituee zijn' haar gingen vertellen hoe het allemaal moest. Na onenigheid over de koers besloot ze het zelf te proberen. 'Dit is pas echt emancipatie van de branche, dat een prostituee zelf directeur is van een exploitatiebedrijf.'


Van Tolie heeft vorige maand een vergunning aangevraagd bij de gemeente voor de exploitatie van 18 arken aan het Zandpad, en leek daarvoor de beste kaarten te hebben: als enige was het haar gelukt overeenstemming te bereiken over de huurprijs met eigenaar Wegra van de boten. Haar plan viel in duigen toen burgemeester Wolfsen vorige week bekendmaakte dat de raamprostitutie in Utrecht moet verkassen naar cabines achter de rioolzuiveringsinstallatie.


Het Waterschap Gooi, Amstel en Vecht had de huurcontracten opgezegd met de eigenaar van de boten, waarin sinds de Tweede Wereldoorlog prostitutie plaatsvond. De Utrechtse prostituees vrezen dat het daardoor nog veel langer gaat duren voor zij weer achter het raam kunnen werken. 'Wij geven het Zandpad nog niet op', zegt Van Tolie. 'De 150 vrouwen op mijn wachtlijst blijven hoop houden dat ze naar deze plek kunnen terugkeren.'


Van Tolie somt een aantal praktische bezwaren op tegen de nieuwe aangewezen plek. De eigenaar, het Waterschap de Stichtse Rijnlanden, heeft bezwaren en wil de grond voor hooguit drie jaar ter beschikking stellen. De schatting is dat de zone pas medio 2015 operationeel is.


'Het duurt te lang', zegt Van Tolie. 'Bovendien: welke bank gaat aan seksexploitanten zoals ik geld lenen om de ongeveer 50 duizend euro per cabine te kunnen opbrengen? En is zo'n investering überhaupt wel rendabel voor zo'n tijdelijke locatie?'


Het Zandpad is voor prostituees vertrouwd, zegt Van Tolie. 'We vinden het een fijne plek. Vanwege de opzet met boten en loopplanken is het gebied ook gemakkelijker te beveiligen. 'Het water is een barrière, de loopplank creëert afstand.'


Sinds de sluiting van het Zandpad werkt Van Tolie een paar dagen per week achter een raam in Groningen. Net als veel andere Utrechtse prostituees zegt ze dat ze er flink op achteruit is gegaan: de huur is er hoger en er is geen permanente beveiliging zoals op het Zandpad was. De rest van de week werkt ze voor Freya.


Als prostituee kan ze gemakkelijk 10 duizend euro per maand verdienen. Als exploitant zullen haar inkomsten lager zijn, denkt ze. Ze doet het 'uit idealisme, voor vrouwen zoals ik'. 'Overal in het land staat de raamprostitutie onder druk, er worden steeds meer ramen gesloten. Vrouwen gaan daarom noodgedwongen thuis via internet klanten ontvangen, met alle gevaren van dien. Dan nemen ze eerder een pooier in de arm om hen te beschermen, met meer kans op ellende. Met Freya wil ik veilige plekken bieden.'


Sinds haar 19de zit Van Tolie in de prostitutie. Opgegroeid in een redelijk welgesteld gezin, bleek 'op mezelf wonen een stuk duurder dan ik had verwacht'. Al gauw had ze schulden gemaakt op kamers in Den Haag, waar ze een mbo-opleiding in de verzorging volgde. 'Ik was te trots om mijn vader te bellen om geld, en ik dacht: ik ga wel een paar dagen achter het raam zitten.'


Het bleek haar beter te bevallen dan ze had gedacht. Achter het raam heet ze Sabrina, haar 'artiestennaam', zoals ze het zelf omschrijft. 'Het is voor mij een gewone baan. Ik zie het werk als een verleidingsspel, en niet als deel van mijn seksleven. Het raakt mij niet emotioneel.'


Kom bij haar niet aan met het beeld dat alle prostituees slachtoffer zijn. Ze bezweert zelf nooit ergens toe te zijn gedwongen. Ook gelooft ze niet dat, zoals de gemeente Utrecht zegt, het overgrote deel van de vrouwen aan het Zandpad het slachtoffer is van mensenhandel; verscheidene grote strafzaken tegen mensenhandelaren hadden afgelopen jaren hun oorsprong aan het Zandpad.


Van Tolie denkt dat het percentage prostituees dat er onvrijwillig werkte rond de 10 procent ligt. 'Ik heb bovendien de afgelopen acht jaar nooit tekenen gezien dat exploitant Wegra mensenhandel faciliteerde. Maar ik ben natuurlijk niet overal bij geweest - ik weet niets zeker.'


Heeft zij wellicht een deal gesloten met Wegra om de winst te delen? Van Tolie benadrukt dat ze onafhankelijk is. 'Het is de coöperatie Macha's niet gelukt om een huurovereenkomst te krijgen met Wegra, omdat die een te laag bedrag per dag wilde betalen. Met de vroegere huur van Wegra, 650 euro per halve dag per week - volgens mij de laagste raamprijs van Nederland - kon je goed geld overhouden. Alles wat ik meer deed dan twee klanten per dag, kon ik in eigen zak steken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden