Bellen metOnze Amerika-correspondent

‘Ik ben bij het impeachment-proces vooral geïnteresseerd in de waarheidsvinding over de bestorming van het Capitool’

Volgende week begint het impeachment-proces (afzettingsprocedure) tegen Donald Trump. Maandag vertrok het volledige advocatenteam van de oud-president van de Verenigde Staten, uit onvrede over de te voeren strategie. Waar haalt Trump nu zo snel nieuwe juristen vandaan, en wat is volgens Amerika-correspondent Michael Persson de ware inzet van het proces?

Amerika-correspondent Michael Persson over de bestorming van het Capitool: 'Hebben mensen rond Trump of bepaalde Republikeinen geweten van de plannen, is er concreet op chaos aangestuurd?' Beeld REUTERS
Amerika-correspondent Michael Persson over de bestorming van het Capitool: 'Hebben mensen rond Trump of bepaalde Republikeinen geweten van de plannen, is er concreet op chaos aangestuurd?'Beeld REUTERS

Hallo Michael, hoe lastig is het om een team naar Trumps tevredenheid te vinden?

‘Er is de afgelopen vier jaar een enorm verloop van juridische adviseurs geweest, maar hij weet altijd weer nieuwe mensen te vinden die heel ver voor hem durven te gaan. In dit geval wil hij dat zijn advocaten zeggen dat de verkiezingen gestolen zijn, want hij vindt dat hij in zijn recht staat omdat het presidentschap van hem gestolen is. Daarmee rechtvaardigt hij alles wat hij heeft gezegd en gedaan rond de bestorming van het Capitool. Het team dat nu is opgestapt of ontslagen, wilde niet meegaan in de verdedigingslijn. Bovendien ontbrak het aan chemie, naar het schijnt.’

Hoe gaat het nieuwe team proberen Trump vrij te pleiten van het aanzetten tot opstand?

‘Door een heel strakke lijn tussen oorzaak en gevolg te trekken: ze zeggen dat de bestorming al gaande was toen hij in die inmiddels beruchte toespraak opriep voor hem te vechten. De aantijging dat hij tot de bestorming heeft aangezet, is best lastig hard te maken: dan heb je getuigen nodig die zeggen dat ze naar Trump hebben geluisterd voordat ze het Capitool binnenvielen. Een verdedigingslijn op constitutionele argumenten – dat een president die niet meer aan de macht is niet kan worden afgezet – is ook denkbaar. Uiteindelijk is de uitspraak, dus of hij wel of niet schuldig wordt bevonden, niet datgene wat mij het meeste boeit. Dit is een politiek proces met alle zwakke punten van de politiek, waarvan de uitkomst bij voorbaat eigenlijk al nagenoeg vaststaat: vrijspraak.’

Volgens jou is een veroordeling onwaarschijnlijk, omdat daar een meerderheid van tweederde van de senatoren voor nodig is. Heeft Trump dan nog zoveel steun van zijn partijgenoten?

‘Ik verwacht niet dat Republikeinen Trump nu alsnog laten vallen. Dat gebeurt niet, al wordt het al jaren, vanaf zijn kleedkamertaal over Grab them by the Pussy, voorspeld. Analisten, journalisten, Amerika-watchers: ze blijven denken dat de abnormale situatie onder Trump weer terugveert naar ‘normaal’, dat de Republikeinen en de Verenigde Staten terugkomen in hun oude balans. Het wil er niet in dat het land structureel is veranderd.

‘Het is logisch dat Republikeinen Trump blijven steunen, want met elke stap die ze samen met hem hebben gezet, is de verstrengeling met Trump inniger geworden. Als je aldoor met hem hebt meegedaan is het zelfverloochening nu tegen hem te zijn. Bovendien heeft het electoraal weinig zin. Voor calculerende Republikeinen is er werkelijk niets te halen door voor veroordeling te stemmen.’

Wat gebeurt er met Republikeinen die zich tegen Trump keren?

‘Die worden bedreigd. Een dissidente Republikein in Michigan, Peter Meijer, vertelde dat hij een kogelvrij vest heeft aangeschaft wegens ernstige bedreigingen. Daarnaast is er zware politieke tegenstand: tegenover iedere dissident staat een politicus op die zegt: ik ben niet zo’n verrader, ik volg de lijn van Trump.’

Waarom dan toch een impeachment-proces?

‘Dit was een historische gebeurtenis, waarbij doden zijn gevallen en sommige politici dachten dat hun laatste uur had geslagen. Ik ben geïnteresseerd in waarheidsvinding. Bijvoorbeeld de coördinatie: hebben mensen rond Trump of bepaalde Republikeinen geweten van de plannen voor een bestorming, is er concreet op chaos aangestuurd? Waar overlappen team-Trump en de groepen die het Capitool binnenvielen elkaar, bijvoorbeeld op financieel en organisatorisch vlak? Uit reconstructies van Amerikaanse journalisten wordt duidelijk dat donateurs van Trump ook financieel hebben bijgedragen aan de organisatie van de demonstratie. Het is de vraag of de Democraten het proces zo breed aanvliegen, maar ik hoop het wel.’

De Senaat heeft zijn handen straks vol aan het impeachment-proces. Zit dat Joe Biden in de weg?

‘Biden heeft zich op de vlakte gehouden over impeachment. Het lijkt erop dat hij het een beetje tandenknarsend aanziet, want hij heeft al genoeg te doen: de covidcrisis, een waslijst met dringende binnenlandse problemen, de internationale situatie. Volgende week begint het proces. Maar zit het echt in de weg? Ze zullen proberen het efficiënt te organiseren. De Senaat kan zich ’s ochtends aan het proces wijden en ’s middags aan benoemingen, wetgeving en andere lopende zaken. Dan kan Biden nog steeds haast maken met bijvoorbeeld zijn covidpakket, dus daar zit het probleem niet.

‘Impeachment versterkt de tegenstellingen die Biden wil overbruggen wel: weer gaat het om voor of tegen Trump. Toch is het belangrijk stil te staan bij waarheidsvinding en verantwoordelijkheid, al is het alleen maar om formeel vast te leggen wat er is gebeurd, met getuigen onder ede, en hoe de Republikeinen er tegen aankijken, zonder de mogelijkheid met dubbele tong te spreken. Dat kun je omwille van de lieve vrede haastig willen doen, of overslaan, maar dan vergeet je een stuk van de geschiedenis te schrijven.’

Vier jaar lang stond alles wat zich rond Trump afspeelde enorm in de belangstelling. Hoe is dat nu?

‘De ruis is een beetje verdwenen, omdat hij is geblokkeerd op Twitter, waar hij enorm veel aandacht trok. Nu die afleiding er niet is, gaat het meer om hoofdzaken, zoals de machtsstructuren en wat hij daarmee gedaan heeft en nog steeds doet. Het Trumpisme, Trump als persoon en Trump als machtsfactor in de Republikeinse partij verdwijnen niet omdat hij nu even geen platform heeft. Dat vindt hij wel weer ergens.

‘In de tussentijd zijn er Republikeinen zoals Marjorie Taylor Greene, die zich opwerpen als Trumps vaandeldragers, en schermen met zijn steun. Greene heeft nog niets inhoudelijks gezegd, maar er duiken elke dag wel bizarre uitspraken van haar op. Het gaat niet om een enkele complottheorie, maar om complete complotfantasieën over Joodse laserstralen die bosbranden laten ontvlammen. Ze verontschuldigt zich nergens voor, zegt ze, en zet haar politieke onderbuikgevoelens continu op Twitter, waarna ze claimt namens het Amerikaanse volk te spreken.

‘De Democraten willen haar uit haar functie zetten. De vraag is hoe de Republikeinen met zo iemand om zullen gaan. Maandag heeft Mitch McConnell, de fractieleider in de Senaat, haar een gezwel genoemd. Dat is nogal wat, kennelijk durft hij het nu toch aan zich van een protégé van Trump te distantiëren. Maar hoe chirurgisch hij haar eventueel ook probeert weg te snijden, daarmee zal het Trumpisme niet verdwenen zijn.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden