Ik ben 10 en ik heb Parijs gezien, met opa

Op stap met een kleinzoon van 10 jaar krijgt Ton van Dijk een andere kijk op Parijs. 'Je hoort te controleren of de Mona Lisa je echt altijd aankijkt.' Een handleiding voor grootouders en kleinkinderen.

'Ik wil naar de beste Parijse restaurants', had Pieter thuis gezegd. 'Ik wil slakken proberen en kikkerbilletjes en natuurlijk oesters. Ik wil in hele mooie hotels met veel sterren. En ik wil naar het graf van Napoleon!' Pieter is onze derde kleinzoon. Met twee oudere kleinzonen zijn we in het jaar dat ze 10 werden naar Parijs gegaan. Nu is Pieter aan de beurt. Dat betekent voor ons, grootouders, drie keer de Eiffeltoren, de Mona Lisa, het Centre Pompidou en de Sacré-Coeur. Maar ook elke keer andere bezienswaardigheden.


Mooier binnenkomen in Parijs dan via de Place de la Porte Maillot kun je niet. Je draait de Périphérique af, achter je rijst de Arche de la Défense op en voor je ligt het eerste enorme Parijse kris-kras-krioelplein. Daar staat-ie in de verte, de Arc de Triomphe. Dat is wat de Fransen met 'grandeur' bedoelen: grootsheid met een beetje waanzin. Kinderen vinden de aankomst prachtig, maar de komende dagen met onze kleinzoon nemen we toch maar de metro. Bijna alle Parijse auto's hebben deuken.


Als je 10 bent, is zo'n immense stad spannend. Kinderen van 10 kijken onbevangen om zich heen en wijzen naar dingen die ons niet meer opvallen. Zo zien wij Parijs dubbel focus. Wanneer is iets gebouwd? Op een wandeling langs de Seine proberen we aan de bouwstijl af te lezen hoe oud de bruggen zijn. Vanaf wanneer werd metaal gelast en tot wanneer nog geklonken? Hoe oud is beton eigenlijk?


Met kinderen door Parijs zwerven geeft een ander tempo en een andere kijk. Wij zouden nooit lang bij een mannetje in een rolstoel blijven kijken die naast de Sacré Coeur beestjes van ijzerdraadjes vlecht, of bij een vrouwtje dat met een draaiorgeltje liedjes zingt van Edith Piaf. Wij mijden souvenirwinkels. Pieter wil er bij zeven naar binnen. We weten nu dat dezelfde Eiffeltoren-tjes, vingerhoedjes en muziekdoosjes het duurst zijn in het winkeltje op de toren zelf en het goedkoopst in de propvolle bazaars aan de voet van La Butte, (de heuvel) zoals de Parijzenaar Montmartre noemt.


Wij zouden nooit - zoals Pieter met zijn Kiddizoom-toestel - behalve het graf van Napoleon zelf, ook nog alle gedenkstenen van generaals in de nissen eromheen fotograferen. En vooral veel detailopnamen maken van marmeren krullen, opschriften, vergulde engelen en kransen. Pieter knipt zo veel dat wij hem plagen: 'Je lijkt wel een Japanner, je ziet Parijs alleen via je beeldschermpje.'


Het reisplan maken geeft al pret. Er is het boekje Parijs met Kids en natuurlijk internet. De eerste kleinzoon wilde de hoogste en diepste punten van de stad zien. Naast de toren dus ook Tour Montparnasse, l'Arche de la Défense en de Sacré-Coeur. Hij kende snel de ijkpunten van de stad. 'Daar ligt de Notre Dame, dus het glazen dak van het Grand Palais moet aan die kant liggen. En kijk, daar hebben we gisteren gelopen.'


Pieter heeft als speciale wens een bezoek aan de Catacomben. Voor je de schedels en knoken ziet moet je door onderaardse, soms natte gangen sjouwen. Eindelijk, daar zijn ze, en verderop nog meer, en nóg meer, geruimd van diverse kerkhoven. Bij de eerste berg doodshoofden is er schrik en huiver, daarna verwondering over de enorme hoeveelheden. Bijna twee kilometer lopen we door de soms natte, onderaardse gangen. Onze schoenen komen onder de klei te zitten.


Opmerkelijk is dat de kleinkinderen elkaar hebben aangestoken met van alles over Napoleon. Hoe die obelisk van 22 ton steen twee jaar reisde en het nog drie jaar duurde voordat hij overeind stond. Dat je moet buigen om de tombe van de kleine keizer te zien. Je hoort je in het Louvre te verbazen over het idioot grote schilderij van zijn keizerskroning, en te controleren of het waar is dat de kleine Mona Lisa je altijd aankijkt.


De kabelbaan naar de Sacré-Coeur is een vast onderdeel. De oudste kleinzoon heeft zijn broers al gewaarschuwd voor de Place du Tertre: 'Die artiesten daar zijn niet zo goed.' Als we langs de stille kant, voorbij de laatste wijngaard van Parijs, de steile straten afdalen, zien we nauwelijks toeristen. Zo weinig dat opa en kleinzoon een blik van verstandhouding wisselen - dit hebben wij maar mooi ontdekt.


Aan drie keer de Eiffeltoren is niet te ontkomen. Met de eerste twee kleinzonen gingen we de 704 treden op tot de tweede trans, daarna in de rij voor de lift naar de top. De derde keer nemen we alleen naar beneden de trap. Kinderen van tien doen de trappen zowat twee keer. Razend nieuwsgierig hollen ze vooruit en weer terug. De trap omhoog heeft voordelen, bij die kassa is het minder druk. Het is gezond, als je tenminste geen acute hartaanval krijgt. Als grootouders hebben we een manier gevonden om onderweg wat uit te rusten. Langs de trap hangen veel borden met allerlei weetjes. Als je die -hijgend - vertaalt, heb je toch een beetje rust.


Een attractie is de metro. De eerste kleinzoon had het systeem snel door, hij zag eerder dan wij de kortste routes. Pieter vindt het in de metro vooral leuk om in het Frans stations te tellen, op de heenweg heeft hij tellen in het Frans geleerd. Zijn carnet van tien kaartjes wordt een ramp. Oude kaartjes tussen de nieuwe. Nieuwe kaartjes weggegooid, oude bewaard. Rijen achter hem omdat het tourniquet niet open gaat. Hollen door de gangen, een muntje (alweer!) voor een muzikant of bedelaar en elke keer weer die verrassing als je uit de tunnels komt, in een andere wijk. Als Pieter bij het bovenkomen op het plein van de Opéra de gouden engelen ziet zegt hij: 'Zo heb ik me Parijs voorgesteld.'


Na een dag sjouwen vraagt Pieter of we nog teruggaan naar ons appartement nabij de Opéra. Hij gaat naar zijn kamer en komt keurig gekleed tevoorschijn. Nette broek, overhemd, gilet. Want we gaan uit eten. Bij zoveel restaurants en brasserieën in één stad vraagt Pieter zich niet af wat de beste zijn. Als ze er maar Frans genoeg uitzien. Pizza, couscous en sushi vallen af. Het moeten crudités zijn en charcuterie, slakken, foie gras, paté, uiensoep, en fruits de mer als er zo'n oesterwipper met Bretonse alpinopet en voorschoot in een isoleercel voor de deur staat. Kikkerbillen treffen we alleen aan op de kaart van een duister zaakje nabij Montmartre. Pieter wil er niet naar binnen, het voldoet niet aan zijn visie van het betere Parijse restaurant.


Weer terug in Nederland vertelt Pieter enthousiast over zijn reis aan neef Dido (7). Waarop Dido vraagt: 'Hoeveel nachtjes moet ik nog slapen voor ik met opa en oma naar Parijs ga?'


Doen & Laten met de kleinkinderen

Eiffeltoren


Per trap omhoog is voor kinderen het leukst. Zwaar? Daar hebben kinderen geen last van. Het is ook het goedkoopst en de rij het kortst. De rij wachtenden met een internetreservering is net zo lang als die van het normale loket, omdat groepen vaak vooraf hebben gereserveerd. De doorstroom van die groepen gaat wel snel. www.tour-eiffel.fr/


Mona Lisa


De Mona Lisa is voor kinderen een fascinerend mysterie dat je gezien moet hebben, ook al is er altijd een rij. Wanneer de suppoosten een goed humeur hebben, laten ze de allerkleinsten vooraan staan, soms zelfs binnen de afscheiding. De eerste zondag van elke maand is het Louvre gratis, een gekkenhuis dus. www.louvre.fr/llv/commun/home.jsp


Catacomben


Pieter griezelde al bij de kassa. Een echte mensenschedel is spannend, duizenden schedels, botten en knoken helemaal. Hou rekening met bijna twee kilometer onderaardse gangen. Maar, succes is verzekerd in de Catacomben. www.catacombes-de-paris.fr Riolen


Bij 'riool' dacht Jelle aan een dikke pijp, maar de Parijse riolen zijn zowat een stad onder de stad. Het rioolmuseum stinkt wel een beetje. www.parismuseumpass.com/musee-musée-des-égouts-de-paris


Dierentuinen


De twee dierentuinen die we hebben gezien zijn charmant, maar lijden een beetje aan vergane glorie. Die in het Bois de Vincennes is niet ver van de grootste voorjaarskermis van Frankrijk, le Foire du Trône (zie 'Kermis), maar deze dierentuin is gesloten wegens verbouwing. De kleine Ménagerie ligt bij de Jardin des Plantes waar een plataan uit 1785 door zijn waanzinnige wortelstelsel boven de grond wordt getild. Al die vertakkingen moeten beklommen en geteld worden. Vooral de pandabeertjes in de Ménagerie doen kinderharten smelten. www.jardindesplantes.net.


Kermis


Schietstoelen, over-de-kopschommels, zweefmolens, spookhuizen, twee reuzenraderen en zo veel zuurstokken als je nog nooit bij elkaar hebt gezien. Alleen in het voorjaar! In juli en augustus is er een kleinere kermis in de Tuilerieën, bij het Louvre, met een reuzenrad. www.foiredutrone.com


Bootje


In de Jardin d'Acclimation in het Bois de Boulogne kun je allerlei attracties vinden, ook zo'n kronkelig 'wildwater' boottochtje. www.jardindacclimatation.fr


Restaurants


Verbaasd bewonderde Pieter de weelderige wanden en plafonds van Brasserie Mollard, Rue Saint Lazaire 115. 'Dat is pas een chique restaurant!' Het beschermde interieur én het eten zijn een bezoek waard. Verbaasd kijken hoe snel zo'n man allerlei schelpdieren open wipt en er met ijs en zeewier een toren van bouwt, dat kan ook bij de keten Chez Clement (12 filialen, o.a. op de Champs-Elysées, met uitzicht op de Arc de Triomphe, een nabij l'Opéra en een op Montparnasse) zijn niet duur en worden goed bezocht door Parijzenaars. www.mollard.fr. www.chezclement.com


Een eigen kamer!


Dat is pas luxe! Comfortabele appartementen van hotelketens, zoals nabij de Opéra en 'naast' de Eiffeltoren zijn onder andere te vinden bij www.residhome.com en www.adagio-city.com/


Overige informatie


www.parisinfo.com, www.paris.fr, nl.franceguide.com, www.parijsalacarte.nl/kinderen.


Met een dagboek vergeet je nooit meer hoe leuk het was

Jelle, de oudste kleinzoon, schreef in een notitieboek: 'Beste opa, dit is jouw eigen boekje van Parijs, zodat je nooit vergeet hoe leuk het was. (-) Toen we Parijs in reden was de Arc de Triomphe een van de eerste dingen die ik zag. Erbovenop was het ook mooi (-) Eindelijk de Eiffeltoren. Je kunt hem overal in de stad zien. Dat was de reden dat we naar Parijs gingen. Al sinds het Eiffeltorenproject in de eerste klas had je me het beloofd.' (-) 'De riolen waren stinkend interessant.' (-) 'Dit was het. Ik ben 10 en ik heb de Eiffeltoren gezien. Hopelijk vergeet je het nooit. Ik zeker niet. Bedankt! Veel liefs van mij.'


Luut, de tweede kleinzoon had een ruime collectie knuffelbeesten in het raam van het hotel neergezet om ze met de verrekijker vanaf de Eiffeltoren te kunnen zien. Hij schreef in zijn dagboekje: 'Dat hotel was heel mooi. Mijn bed was een bank die je kon uitklappen tot een tweepersoonsbed. Als ik dwars ging liggen, kon ik uit het raam de Eiffeltoren zien waardoor ik nog tot heel laat wakker lag. Van de vakantie heb ik geleerd dat oma gek is op stokstaartjes en dat de Eiffeltoren 's nachts heel mooi is.'


Pieter schrijft: 'We hebben in twee erg chique hotels geslapen en ik heb alle zeepjes uit de badkamer mee naar huis genomen en de badslippers. Ik heb veel leuke souvenirs gezien en natuurlijk een paar souvenirs gekocht. Voor papa heb ik crème de marron gekocht, omdat ik dat heb gegeten op een crêpe (een dunne pannenkoek). Voor Jelle en mij een muziekdoosje (Star Wars en Yesterday), voor Luut een monster-Eiffel en voor mama een vingerhoedje. Van opa en oma heb ik in het graf van Napoleon een legertje Napoleon-soldaatjes gekregen en een Napoleon-munt (waar het gebouw op stond).'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden